Tiranë, zerohen tarifat për fëmijët rom dhe egjiptian në kopshtet dhe çerdhet shtetërore

Që prej vitit 2017, aktivistë në mbrojtje të komunitetit Rom dhe Egjiptian, janë angazhuar në heqjen e tarifave shtetërore për regjistrimin e fëmijëve nga këto grupe në çerdhet dhe kopshtet shtetërore.

Heqja e pagesave u miratua në muajin dhjetor 2019. Lajmi u bë i ditur nga qendra Treja, ku u përcoll njoftimi se Bashkia Tiranë ka përfshirë fëmijët romë dhe egjiptianë në kategorinë e familjeve në nevojë dhe kësisoj përfitojnë shërbime pa pagesë në çerdhet dhe kopshtet publike.

Sipas të dhënave të publikuara tek fëmijëtetiranës.al tarifa e garancisë për regjistrimin e fëmijëve në çerdhe shtetërore ka vlerën e 2860 lekëve, ndërsa për kopshtet është 3520 lekë. Gjithashtu, fëmijët që ndjekin këto institucione duhet të paguajnë, përkatësisht 130 lekë/dita në çerdhe dhe 160 lekë/dita nëse frekuentojnë kopshtet shtetërore.

Familjet e komunitetit rom dhe egjiptian e kanë mirëpritur vendimin e Bashkisë Tiranë për t’i zeruar këto tarifa dhe shprehen se kjo do u krijojë shumë lehtësira. 

Nga mospagesa nuk e kam çuar djalin në çerdhe. Shkoja për shembull ta regjistroja djalin, ato duan pagesë muaj për muaj po unë nuk kam [lekë] për ta bërë pagesën”, shprehet për Citizens Channel nëna e një fëmije dy-vjeçar, pjesë e komunitetit, e cila deri tani është detyruar ta mbajë fëmijën në shtëpi për shkak të pamundësisë ekonomike.

Ajo shton se djali i saj e ka përjetuar keq pamundësinë për ta ndjekur me bashkëmoshatarët çerdhen shtetërore.

Ai e ka shumë qejf, shikon ata kalamajt dhe ma bën ‘Mami, më ço tek topshti’. Qante, u përplaste, më ço tek kalamajt”, vijon më tej zonja, e cila ndjehet e lehtësuar se tashmë do ta ketë të mundur dërgimin e djalit në atë institucion. Ajo bën me dije se pasi të regjistrojë fëmijën, do fillojë menjëherë punë.  

Ndjehem shumë mirë, normale e kam fëmijën të siguruar në çerdhe, dal nga puna, shkoj marr djalin, shkoj në shpi bëj gjellën, ato ça kam për të bërë, jam më mirë. Pastaj, atje ka edhe ushqimin”, përfundon ajo.

Si ka nisur organizimi për të hequr tarifat shtetërore për komunitetin rom dhe egjiptian?

Nevoja për të hequr tarifat ka lindur prej shumë prindërve të cilët, në pamundësi për të paguar, detyroheshin t’i mbanin fëmijët në shtëpi. Ky proces për ata ishte pengues në shumë aspekte, pasi nuk mund të kërkonin punë, duke ua rënduar edhe më tej gjendjen ekonomike.

Aktivistja Alma Jashari, tregon për Citizens Channel si ka nisur i gjithë procesi i mbledhjes së firmave për këtë problem. 

Kemi dalë në terren me disa vajza të tjera, kemi marrë disa firma nga banorë, jo vetëm romë dhe egjiptianë por edhe të mazhorancës. Kemi mbledh 2000 firma. I kemi sqaruar, i kemi marrë, ishin dakord, me kartë, me emër, mbiemër, me firmë. I kemi marrë, kemi dalë në terren, kemi mbledh letrat, ia kemi dorëzuar kush është ajo më e madhja”, shprehet Jashari e cila tregon se ka gjetur mbështetjen e institucionit të Komisionerit Kundër Diskriminimit dhe punonjësve të Bashkisë.

Alma Jashari, aktiviste pranë qendrës Treja

Të pyetur rreth diskriminimit, Jashari shpjegon se ende fëmijët e komuniteteve bie pre e paragjykimit dhe ndasive shoqërore.

Tek kopshti ‘Pinoku’ e kemi një çikë të vështirë. Atje nuk edhe shumë romë, ka më shumë nga mazhoranca, dhe kur shkojmë aty ndjehemi pak të diskriminuar nga drejtoresha e kopshtit, nuk na sqaron mirë”, denoncon Alma duke rrëfyer rastin e ndodhur para pak muajsh.

Para tre-katër muajve e kam cuar një fëmijë në çerdhe, [drejtoresha] na tha do i bëni komplet letrat dhe do m’i sillni mua. Në momentin që i kemi bërë letrat me një aktiviste të komunitetit rom, e sqaruam, është e aftë ta paguajnë kopshtin dhe parapagimin, edhe mund ta vëjë fëmijën në çerdhe se ia kanë ofruar punën. Në momentin që vajta me nënën e vajzës që donte të regjistrohej, ajo ngeli duke parë atë dhe tha ‘Keq më vjen po nuk ka vende’”, kujton ajo teksa bën me dijë se ka reaguar ndaj refuzimit të drejtoreshës për të proceduar më tej me regjistrimin e fëmijës.

I thashë unë: ‘Si s’ka vende? A më the mua mblidhi letrat, dokumentet? Urdhëro t’i kam sjellë. Unë të kam ardh në një qershor, çerdhja ka kohë, fillon nga shtatori, unë letrat po t’i sjell para kohe. Për ça nuk ka vende apo ka diskriminim? E shikon që është rome?’”, shpjegon Alma Jashari teksa rrëfen se regjistrimi është kryer dhe tashmë fëmija ka mbaruar çerdhen dhe po ndjek kopshtin pranë atij institucioni.

Jashari njofton se ky lehtësim ekonomik do ketë impakt pozitiv veçanërisht tek nënat e komunitetit rom dhe egjiptian.

Edhe nënat nuk mbeten të papuna. Në momentin që sigurojnë fëmijën në kopsht apo çerdhe, ato mund të shohin për naj punë. Se kur jemi gjithë ditën më fëmijën në shtëpi, edhe punë nuk kërkojmë dot edhe detyrohemi pastaj rrimë me fëmijët”, përmbyll ajo.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj

Nën zgjedhën e patriarkatit; vajzat dhe gratë shqiptare privohen nga liria

“Zonja, sot e tre-katër vite rri në kasolle, pa drita, pa ujë, ngjitur me shtëpinë e ish-bashkëshortit. Ajo mban një dhomë, nuk e lëshon, nuk ka shanse ta lëshojë, nuk do ta lëshojë, pavarësisht se ne i themi ‘të lutem, duhet të ikësh nga aty, nuk është vend i mirë’. Në momentin që ne e bindim, ajo kthen përgjigje: ‘Po pastaj, ku do shkoj unë? Nuk më jep mua shteti një shtëpi përgjithmonë. Edhe bonusin e qirasë, për gjashtë muaj ma jep. Ku do shkoj unë? Fëmija më mbaron mësim në orën  11.30, ku do shkoj unë?’”

Pasazhi i mësipërm, i përcjellë nga Rezarta Agolli, juriste pranë “Shoqatës së Gruas me Probleme Sociale”, është vetëm një sekuencë e problematikave me të cilat përballet Flora*, banuese e Durrësit dhe viktimë e dhunës në familje. Ajo është vazhdimisht e kërcënuar fizikisht, pasi jeton ngjitur me shtëpinë e dhunuesit të saj. Pamundësia për të gjetur alternativa të tjera jetese, gërshetuar me mungesa të politikave strehuese, e kanë lënë atë, sot e kësaj dite, të bashkëjetojë çdo dite më frikën dhe dhunën.

Nëse i referohemi ligjit nr 22/2018 “Për strehimin social”, viktimat e dhunës në familje gëzojnë të drejtën të përfitojnë nga programet e strehimit, që përfshijnë marrjen e kredisë së butë, bonus qiraje apo banesë sociale. Por ato duhet të përmbushin kriteret e pikëzimit të vendosura nga njesia vendore dhe të konkurrojnë me aplikantë të tjerë.

Në realitet, Agolli sqaron për Citizens Channel se në Durrës, gratë viktima të dhunës në familje, nuk arrijnë t’i gëzojnë këto programe pikërisht sepse një ndër kushtet për të fituar nga këto shërbime është pasja e një pune dhe një page të paktën minimale, gjë të cilat viktimat e dhunës jo gjithmonë arrijnë ta kenë. Kësisoj, shpesh këto programe strehimi përvetësohen nga vetë punëtorët e Bashkisë.

Bashkia ka shumë procedura burokratike që ato të marrin një banesë me qira, banesë sociale apo bonusin e qirasë. Ne kemi statistika që asnjë nga gratë që kemi menaxhuar ne nuk kanë arritur të marrin një bonus qiraje. Në fakt, kur shohim listat, ne shohim se më shumë [fitues] janë punonjës të shtetit sesa gratë e dhunuara”, tregon më tej Agolli, ndërkohë që informon se sipas INSTAT, në vitin 2018, Durrësi ishte qyteti me numrin më të lartë të urdhrave të mbrojtjes në Republikën e Shqipërisë.

Agolli flet më tej për vështirësitë me të cilat i është dashur të përballet zonja Flora. Dhunuesi, që është edhe prind i fëmijës për të cilën kujdeset gruaja, heziton ta ndihmojë ish-bashkëshorten edhe në sigurimin e ushqimeve bazë për mirërritjen e fëmijës së tyre.

“Gjykata e Durrësit e dënoi me burg dhe gjykatësja e pyeste: ‘Zotëri, pse nuk i jep qumësht fëmijës?’ dhe burri përgjigjej ‘Po jo, se e pi nëna’”, kujton Agolli.

Rezarta Agolli, juriste pranë “Shoqatës së Grave me Probleme Sociale”

Juristja shpjegon se Durrësi nuk ka qendër 48 orëshe apo strehëza për viktimat e dhunës. Në raste emergjente, kur është me fëmijë, viktima hiqet nga habitati ku ushtrohet dhunë dhe dërgohet për 48 orë tek “Shtëpia e foshnjës”. Në situata të tjera, të dhunuarat e qytetit të Durrësit dërgohen tek Qendra Kombëtare e Trajtimit të Viktimave të Dhunës në Familje, e cila ndodhet në një qytet tjetër. Atje mund të qëndrojnë jo më shumë se 20 ditë.

Detyrohemi t’i çojmë gratë një ditë, kur janë me fëmije, tek “Shtëpia e foshnjës” që është skandaloze por nuk kemi ku i strehojmë ose detyrohemi t’i çojmë tek qendra kombëtare për trajtimin e dhunës. Por ajo është një për gjithë Shqipërinë”, shprehet Rezarta Agolli.  

Zhvendosja e gruas dhe fëmijëve duke gjetur hapësira të sigurta, qoftë edhe të përkohshme, konsiston në ndërrimin e mjedisit dhe largimin fizik të të dhunuarave. Kjo procedurë shoqërohet me bllokimin e procesit mësimor të fëmijës.

Psikologia e “Shoqatës së Grave me Probleme Sociale”, Aurora Kondakçiu shpjegon se largimi është i dëshiruar nga vetë fëmijët apo gruaja e dhunuar.

Duke qenë në një ambient të dhunshëm ata nuk e shikojnë më si habitat të tyrin apo si një vend ku gjejnë qetësi. Ata e shohin si shpëtim largimin nga banesa, e shohin si shpëtim nga dhunuesi, nga dhuna, nga mungesa e qetësisë, nga të gjitha këto shqetësimet”, përcjell psikologia.

Kondakçiu tregon se fëmijët kanë kriza paniku, ankth dhe depresion si rezultat i dhunës.

Fëmijët e grave që vinë tek shoqata janë të gjithë me probleme të ankthit dhe të depresionit, vetëvlerësim i ulët, kanë ndjenja faji sepse mendojnë se mbase ata janë shkak që prindërit e tyre grinden”, shpjegon ajo për Citizens Channel.

Ashtu si fëmijët, edhe gratë që vuajnë nga dhuna në marrëdhënie familjare kanë degradim të shëndetit mendor.

Kemi raste të grave që janë dhunuar për 30 vite dhe tani vuajnë nga depresioni, çrregullime ankthi, vuajnë nga atake të panikut. Këto janë tre sëmundjet kryesore që vuajnë gratë e dhunuara”, artikulon psikologia Kondakçiu.

Vajzat dhe gratë, peng i një shoqërie patriarkale

Mua nuk më ka dhunuar njeri, vetëm më ka goditur me shpullë”. Ky është perceptimi i një prej grave, e cila ka marrë ndihmë psikologjike dhe juridike tek “Shoqata e Grave me Probleme Sociale”, tregon psikologia Kondakciu.

Jo vetëm dhunë fizike, gratë dhe vajzat e asistuara vuajnë më shumë se një nga format e dhunës dhe shpesh nuk janë të vetëdijshme për këtë.

Më vjen në mendje tani një rast, bëhet fjalë për një grua e cila për shkak të lodhjes mbase ose për shkak të stresit që i shkaktonte marrëdhënia, apo marrëdhëniet e tjera familjare, nuk ishte në kushte të favorshme për të kryer marrëdhënie seksuale ose thjesht nuk donte. Është detyruar nga burri që të kryejë marrëdhënie seksuale dhe këtë nuk e quajnë abuzim por e konsiderojnë detyrim”.

Ndjenja e fajit është vazhdimisht e pranishme tek viktimat e kësisoj, dhuna justifikohet dhe pranohet.

Kemi vajza që vazhdojnë dhe mendojnë se nëse ato dhunohen, e kanë vetë fajin.  Si mund të çrrënjosim ne këtë mendim, që asnjëri prej nesh nuk ka asnjëherë faj për të marrë si dënim dhunën?”, ngre pyetjen ajo, teksa tregon se këto mendime janë mjaft të shpeshta tek adoleshentët.

Psikogia Kondakçiu arsyeton se dhuna e ushtruar edhe më herët nga anëtarët e familjes, kryesisht ndaj figurave me të cilët individi atashohet, në këtë rast nëna, u krijon vajzave dhe grave role dhe modele, ku dhuna normalizohet dhe pranohet si proces normal.

Aurora Kondakçiu, psikologe pranë “Shoqatës së Grave me Probleme Sociale”

Kemi vajza që janë rritur në familje të dhunshme dhe duke parë shembullin e nënës së tyre që është dhunuar gjatë gjithë kohës nga i ati, nuk arrin të dalë nga cikli i dhunës dhe të krijojnë marrëdhëniet e tyre. Do të thonë; vajza atashohet me nënën, ka figurën e nënës dhe nëse babai dhunon nënën dhe ajo nuk reagon, këtë gjë bën edhe ajo. Është automatike”, shprehet ajo.

Duke iu kthyer rolit që luan familja në edukimin dhe formësimin e individit, Aurora Kondakçiu tregon se familjet patriarkale nuk u krijojnë kushte për emancipim vajzave  dhe nuk u ofrojnë ndihmë atyre kur dëshirojnë të largohen nga dhuna.

Në pjesën më të madhe, gratë që janë dhunuar dhe vinë e kërkojnë ndihmë këtu, kemi të bëjmë me një familje maskiliste, që nuk e ka lejuar vajzën të arsimohet, që duhet patjetër t’i bindet burrit të saj”, vijon psikologia.

Në momentin që fillojnë të mendojnë për denoncimin, mendojnë se ku do shkojnë pasi nuk kanë një profesion, nuk kanë një shtëpi, familja e origjinës nuk i mbështet në pjesën më të madhe të rasteve. Banesë nuk kanë, punë nuk kanë, ekonomi nuk kanë dhe preferojnë të qëndrojnë aty”, përmbyll Kondakçiu.

Përmirësimet ligjore në adresimin e dhunës në familje

Ligji nr. 9669, i datës 18.12.2006 “Për masat në ndaj dhunës në marrëdhënie familjare” ka  pësuar disa ndryshime në vitin 2018:

  • Janë reformuar konceptet e mëparshme dhe është shtuar një mekanizëm i ri; urdhri i për masat paraprake të mbrojtjes së menjëhershme. Ky urdhër lëshohet për 48 orë nga policia dhe në rast se agresori shkel udhëzimet e policisë ai dënohet sepse ka shkelur ligjin.
  • Urdhri i menjëhershëm plotësohet nga Policia, lëshohet nga Gjykata dhe zgjat 20 ditë, deri në vendimin përfundimtar për ta zgjatur më tej ose për ta pushuar atë. Risia konsiston në dhënien e një ndihmese financiare prej 3000 lekësh për viktimën e cila ka marrë këtë urdhër.
  • Pas 20 ditësh, nëse kjo masë mbrojtëse zgjatet, bëhet urdhër mbrojtjeje dhe mund të shkojë deri në 1 vit. Gjatë kësaj kohe, viktimës i garantohet çdo muaj ndihmesa monetare prej 3000 lekësh në muaj.

Gjithashtu, juristja shpjegon se kanë ndryshuar disa koncepte thelbësore që do ndihmojnë të trajtohet dhuna në dimensione më të gjëra. Koncepti “familje” dhe “njësi shtëpiake” tashmë janë më të gjera dhe viktimat e dhunës në familje gëzojnë mbrojtje edhe kur dhuna u ushtrohet nga ish-partnerët apo ish-bashkëjetuesit.

Në ndryshimet ligjore tashmë “njësi shtëpiake” konsiderohet çdo mjedis i përdorur apo i përshtatur për të jetuar, pavarësisht nëse është apo jo në përdorim të familjes.

Duke ndryshuar koncepti i ‘njësisë shtëpiake’ nuk ka rëndësi nëse kjo shtëpi është me qira, nëse ti jeton tek prindërit apo nëse jeni në një shtëpi të palegalizuar”, informon Rezarta Agolli.

“Marrëdhënia intime”  është një tjetër përkufizim i shtuar tek ligji i ndryshuar.

Tek ligji i ri, ‘marrëdhëniet intime’ janë futur si koncept i ri. Kushdo që ka nga marrëdhënia intime apo një marrëdhënie intime e dikurshme, e përfunduar, mund të kërkojë urdhër mbrojtjeje”.

“Është shumë e rëndësishme fakti që kanë hyrë marrëdhëniet intime sepse edhe për gjimnazistët, për personat mbi 16 vjeç. Ne bëjmë shumë takime me shkollat  e mesme dhe ne i shikonim që kishin shumë probleme, ata nuk arrinin dot të denonconin personin i cili i ngacmonte dhe nuk ia largonte dot policia. Ndërkohë tani merr direkt urdhrin e mbrojtjes tek gjykata dhe personi nuk i afrohet më”, shtjellon Agolli.

Një psikolog për të gjitha rastet

Shqetësimi i përbashkët i psikologes dhe juristes qëndron tek mungesa e stafit që duhet të merret me trajtimin e rasteve të dhunës në familje në qytetin e Durrësit. Ato bëjnë me dije se Policia e Shtetit ka vetëm një psikologe dhe Bashkia ka vetëm një koordinatore për barazinë gjinore.

Policia ka mungesë në psikologë sepse psikolog në drejtorinë e qarkut Durrës është vetëm një për gjithë qarkun. Ka raste kur edhe gratë kanë nevojë për psikologë, jo vetëm fëmijët. Një psikolog punon vetëm 8 orë,  ai nuk mund të ndjekë një rast në ditë, jo sa raste ka policia e shtetit”, informon juristja Agolli e cila bën me dije se ky psikolog duhet të asistojë rastet e dhunës në familje dhe të miturit që janë në konflikt me ligjin.

Një tjetër aspekt shqetësues për punonjësit e “Shoqatës se Grave me Probleme Sociale” është edhe thjeshtëzimi dhe tjetërsimi i deklaratës së viktimave kur shkojnë të denoncojnë rastet e dhunës pranë Policisë së Shtetit.

Kur unë lexoj urdhrat e mbrojtjes që vinë nga policia, shikoj ngjarjet. Ngjarjet nuk janë reale siç na i thonë ne gratë. Në momentin që gruaja thotë: ‘Ndodhi në kuzhinë dhe kam dy fëmijët’, aty shkruhet: ‘Po, mua më dhunoi’. Në fakt fëmijët janë aty, nuk janë pyetur fare. Sepse po të thonë se ka ndodhur dhuna në sy të fëmijëve, automatikisht duhet të fillojë ndjekja penale… është një punë shumë e madhe për policinë”, shpjegon Rezarta Agolli për Citizens Channel.

Agresorët, vijon psikologia, kryesisht kanë probleme të shumta varësie lidhur me alkoolin apo bixhozin, e për këtë arsye ajo e shikon të nevojshme ngritjen e qendrave rehabilituese për vetë ushtruesit e dhunës.

Qëllimi kryesor nuk është dënimi i burrave por është rehabilitimi dhe mbrojtja e familjes. Durrësi nuk ka program rehabilitues për dhunuesit. A mundet që Gjykata e Durrësit, në një vendim të tij, të detyrojë dhunuesin të shkojë në Tiranë apo Shkodër dhe të ndjekë programe rehabilituese?”, përfundon Aurora Kondakçiu.

*Emri i viktimës së dhunës në familje është ndryshuar për të mbrojtur identitetin e saj

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj

 

“Llogaria juaj është bosh”, fraza që i pret studentët kur shkojnë të tërheqin bursën në bankomat

Autore: Theodhora Muçollari | Citizens Channel

Bursat financiare që iu jepen studentëve për arsye merite apo ndihmë ekonomike kanë një afat kohor se kur dhe si duhen shpërndarë. Këtë e shpjegon më qartë një Vendim i Këshillit të Ministrave (VKM) i vitit 2019, ku saktësohet se bursa financiare u jepet studentëve përfitues çdo muaj.

Jemi në muajin janar, ku kanë kaluar më shumë se tre muaj nga fillimi i vitit akademik. Studentët çdo ditë provojnë në bankomat me shpresën se ekrani i makinerisë do t’i tregojë shumën e bursës që i është hedhur. Por, për studentët e Fakultetit të Historisë dhe të Filologjisë kjo nuk po ndodh. Atyre iu duhet të ndeshen me një llogari bankare që tregon vetëm shifrën 0.

Ronald Qema, student i vitit të tretë për gazetari, tregon se troket shpesh në derën e zyrës së financës së fakultetit ku studion për të marrë një përgjigje, por përgjigja e njerëzve përgjegjës është se Këshilli Bashkiak nuk ka sjellë konfirmimin e personave që e përfitojnë ndihmën ekonomike. Po studentëve që iu është konfirmuar pse duhet të presin? Arsyeja që ata e përfitojnë këtë bursë është pikërisht pamundësia ekonomike; në vend që kjo e fundit t’iu vijë në ndihmë, ajo po ua vështirëson jetesën studentore.

Ronald Qema, Lëvizja për Universitetin

Nuk arrij ta kuptoj si mendon qeveria se studentët kanë arritur të mbahen ekonomikisht që nga fillimi i vitit akademik. Jeta studentore ka shpenzime të konsiderueshme, si: ushqimi, strehimi, transporti, apo edhe librat e shkollës. Dhe ndihmesa ekonomike familjare shpesh herë nuk mjafton. Qindra studentë presim ende akordimin e këtyre bursave pasi është detyrim i shtetit ndaj nesh”, tregon Ronaldi.

Ka edhe prej tyre që janë në pritje të listës përfundimtare që i siguron nëse e përfitojnë apo jo. Supozohej që kjo listë të ishte përpiluar tashmë pasi data përfundimtare e dorëzimit të dokumentacionit të nevojshëm për FHF ishte më 9 nëntor.

Kristina Tepexhiku, studente në FHF

“Realisht mua akoma s’më ka dalë emri tek lista nëse figuroj përfituese a jo dhe se kam idenë si po funksionon kjo marrja e bursave, po e vetmja gjë që mund të them është se jemi në muajin janar dhe s’kemi marrë akoma 3 muajt e kaluar. Më kanë thënë prit të dali emri, veç jam duke prit, asnjë sqarim më shumë s’ta jep kush”, tregon Kristina.

Ajo na tregon edhe sa e vështirë është që t’ia dalë mbanë ekonomikisht, në këtë situatë që ndodhet: “Vështirësia nis me pagesën e qerasë, normalisht shpenzimet e përditshme për ushqim, blerjen e librave shkollorë dhe kështu je e detyruar që të kursesh pak nga të gjitha për t’ia dalë deri në njëfarë pike. Po deri kur? Sepse sado është e vështirë që dhe familja ime duke marrë parasysh situatën, të mbajë 2 shtëpi. Është thjesht e pamundur dhe kalohet më shumë vështirësi.”

Pas Paktit për Universitetin, që erdhi si pasojë e protestës studentore në vitin 2018, nuk u fol në asnjë pikë për burokracitë dhe afatet e gjata që duhet të presë një student, për të marrë një shërbim apo një të drejtë që në fund të fundit i takon.

Sipas Rigels Xhemollarit drejtor te “Qëndresa Qytetare”, studentët duhet t’i mëshojnë sërish protestës nëse bursat nuk iu derdhen në llogari sipas afatit të caktuar.

Rigels Xhemollari, Qëndresa Qytetare

“Çështjet proceduriale shpesh bëhen shkak për vonesa të tilla, sigurisht që ato janë të rëndësishme por zgjidhja duhet të vijë nga reagimi i studentëve përfitues të cilët, nëse kalon e hëna e parë e muajit dhe llogaritë e tyre janë bosh duhet të zënë derën e zyrës së financës, rektorit, dekanit e administratorit. Me protestë u fitua e drejta e bursës dhe vetëm me protestë dhe reagim të qëndrueshëm mund të vijojë ky proces rregullisht.”

Arsyeja pse sipas tij ka ndodhur kjo vonesë është: “Problemi që mendoj se ka ndodhur me vonesën e bursave është i ngjashëm me atë të pagave të pedagogëve që ndodhi gjatë muajit janar, ku për shkak të kalimit me vonesë nga buxheti i shtetit drejt IAL-ve dhe këtyre të fundit drejt bankave të nivelit të dytë penalizoi kalimin në afat të parave. Problemi nuk është ligjor por administrativ, pasi mund të zgjidhet nëpërmjet një marrëveshjeje mes MASR apo Universiteteve dhe bankave, ku këto të fundit të kreditojnë llogaritë e studentëve përfitues përpara se fondi i buxhetit të shtetit të kalojë në bankë.”

Pas publikimeve të bujshme  të Qëndresës mbi shpenzimet marramendëse të Universiteteve në Shqipëri për shërbime luksi, ai ka një koment për sa më lart, duke e lidhur me bursat studentore.

“Kur bëhet fjalë për tendera sigurie, makina dhe karburant për titullarët, paratë gjenden në çast dhe luksi i tyre plotësohet, megjithëse me paratë e tarifave të studentëve dhe taksave të prindërve të tyre. Bursat për kategoritë në nevojë duhet të jenë prioritet, detyrë dhe përgjegjësi e të gjithë strukturave shtetërore, pasi janë vonesa që ndikojnë në mbijetesë dhe mund shuajnë ëndrrat e të rinjve nuk janë transferta qokash si ato të drejtuesve të universiteteve.”

Për studentët është e rëndësishme të merren paratë çdo fillim muaji në mënyrë që kostot e tyre bazike, si: qiraja, ushqimi, transporti dhe librat, të kenë mundësi t’i shlyejnë më to. Pa bursat financiare nuk mund të kryejnë një jetë studentore me standarde dinjitoze edhe pse shuma nuk është e lartë (por kjo është një tjetër çështje).

Reklama me protestën studentore; reagojnë aktivistët: “Palaçollëk në favor të kompanive private”

Një kompani private e telekomunikacionit ka shpërndarë një reklamë ku ironizohet protesta e studentëve.  “Çfarë duan studentët?”; “Me kartën e studentit +3GB falas”, shkruhet në posterin e shpërndarë në rrugët e Tiranës.

Një ditë më parë, kryebashkiaku Erion Veliaj shpërndau në porfilin e tij në Facebook spotin, ku imitohet një protestë në një ambient universiteti dhe studentët shfaqen me megafon, duke brohoritur për më shumë gigabyte internet.

 

Postimi erdhi si vazhdimësi e marrëveshjeve që Bashkia Tiranë po bën me kompanitë private për Kartën e Studentit për ulje, pikë, apo produkte shtesë. “Super lajm” e ka quajtur Veliaj njoftimin se studentët mund të përfitojnë 3 GB dhuratë nëse ata aktivizojnë një nga paketat e ofruara nga një kompani private telekomunikacioni.

“Shikojeni këtë palaçollëk të Erion Veliajt! Rezistencën studentore ka vendosur ta përdorë për të çuar ujë në mullirin e një kompanie private”, thuhet në një reagim të lëvizjes studentore “Për Universitetin”, e cila shton se kërkesat e studentëve lidhen më pasjen e një arsimi dinjitoz i cili i orienton individin kah dijes dhe mendimit kritik.

 

Reagime të shumta ka pasur nga aktivistë dhe studentë të cilët e konsiderojnë këtë shërbim dytësor përsa i përket nevojave te tyre. Bislim Lakna, student i Filozofisë dhe njëkohësisht aktivist i lëvizjes Për Universitetin ka reaguar lidhur me këtë shërbim të shtuar dhe tregon se nevojat parësore në fakt mbeten ende të paplotësuara.

Tani, pak ditë para protestës, paskan shpërthyer reklama që lajmërojnë ulje në ofertat e internetit nga një kompani celulare. Shumë mirë! Deri sa të vërtetohet një mashtrim brenda kësaj skeme e marrim si të mirëqenë se kjo do jetë kështu. Por, dreqi e mori, cila pjesë e “duam ulje në mensa”, “ulje në transport urbane e ndërurban”, “ulje në librari”, “ulje në supermarket” është e paqartë?!“, tregon ai për Citizens Channel.

Bislim Lakna, student dhe aktivist i lëvizjes Për Universitetin

Lëvizja Për Universitetin (LPU) prej javësh është organizuar në tryeza studentore në shumë nga universitetet publike të Tiranës. Studentët pjesëmarrës kanë pasur mundësinë të diskutojnë problemet ekzistuese të universitetit pas protestës dhe është shqyrtuar Pakti për Universitetin, i krijuar me qëllimin për t’iu përgjigjur tetë kërkesave të studentëve në dhjetor të 2018-tës. LPU ka shpallur rifillimin e protestave në datë 4 dhjetor.  Lakna artikulon se studentët janë hallka e fundit të cilët kanë përfituar nga këto shërbime dhe ndaj bën thirrje që të bashkohen sërish në protestë.

Si përfundim, nga Karta e Studentit, kanë përfituar dreqi dhe i biri, çdo biznes e sipërmarrës i pasur, përveç subjektit kryesor të çështjes: studentit. Prandaj, me datë 4 është e rëndësishme të vërshojmë me mijëra në rrugë, për t’i thënë stop kësaj propagande të pistë, në emër dhe në kurriz të studentëve“, shprehet më tej ai.

Të njëjtin qëndrim ndan edhe Irdi Ismaili, student i Fakultetit të Shkencave Sociale dhe njëkohësisht aktivist i kësaj lëvizjeje. Ai liston nevojat e tij si student të cilat mbeten ende për t’u plotësuar dhe lehtësuar nga  Karta e Studentit.

Kjo është veç një tallje e qeverisë dhe Bashkisë ndaj studentëve sa arrin dhe paralelizon kërkesat e tyre për të drejta dhe arsim falas me kërkesën për GB internet. Unë si student kam nevojë për lehtësira në markete, mensa, transport publik, ulje qirash dhe ulje çmimesh në ofertat e telefonisë celulare“, artikulon për Citizens Channel Irdi Ismaili.

Irdi Ismaili, student dhe aktivist i lëvizjes Për Universitetin

Burimet zyrtare të qeverisë bënë me dije se deri në datën 21 tetor 2019 janë shpërndarë 20,116 Karta Studenti në kryeqytet. Ministria e Arsimit, Sportit dhe Rinisë (MASR) ka lidhur kontratë me Postën Shqiptare të cilës i është deleguar prodhimi dhe shpërndarja e kësaj karte edhe për studentët të cilët ndjekin studimet në universitetet e qyteteve të tjera të Shqipërisë.

Referuar raportit të fundit të bërë publik nga Qëndresa Qytetare, Karta e Studentit përmban mbi 40 shërbime, ku studentët u lehtësohet aksesi në muze, teatro apo kinema por nuk i adreson nevojat bazike të tyre, siç janë veshmbathja, ushqimi, kancelaritë, librat, spitalet dhe komunikacioni.

*Citizens Channel/E.N/L.K

Kopshti Botanik: Universiteti fiton betejën e parë gjyqësore

Seanca gjyqësore e radhës mes Universitetit të Tiranës si palë paditëse dhe qeverisë u zhvillua ditën e sotme në orën 12:00 dhe u përmbyll me vendimin se padia është legjitime dhe çeshtja tashmë mund të kalojë në gjykim. Ky vendim bazohet në Ligjin Nr.80/2015 për Arsimin e Lartë që i garanton universitetit autonomi të plotë. Bashkia Tiranë kishte kërkuar më herët që padia e Universitetit të Tiranës të mos pranohej. Në seancat e ardhshme do të përcaktohet nga gjykata nëse kopshti botanik do t’i kalojë bashkisë apo do të qendrojë pronë e Universiteti të Tiranës. 

Sipas ligjit nr 80/2015 “Për arsimin e lartë dhe kërkimin shkencor në institucionet e arsimit të lartë në Republikën e Shqipërisë, neni 3/pika 3/D garanton autonominë e Universitetit të Tiranës dhe i garanton institucionit lirinë e plotë për të administruar pasuritë e luajtshme dhe të paluajtshme që ka në pronësi.

Gjatë zhvillimit të kësaj seanca, studentë dhe pedagogë u mblodhën para Gjykatës dhe qëndruan aty deri në përfundim të saj. Alfred Mullaj, pjesë e Qendrës Kërkimore të Florës dhe Faunës tregon për Citizens Channel pse ai kopsht duhet t’i qëndrojë në pronësi Universitetit të Tiranës.

Është një laborator në natyrë i studentëve të biologjisë, jo vetëm i FSHN-së por i të gjithë universiteteve të rretheve, të Gjirokastrës, Shkodrës.  Ata vijnë e bëjnë praktikat në terren për njohjen, sepse ka një florë të pasur, 1600-1700 specie së Shqipërisë të introduktuara brenda Kopshtit botanik“, shpjegon ai.

Alfred Mullaj, pjesë e Qendrës Kërkimore të Florës dhe Faunës/FSHN

Mullaj krahason më tej Shqipërinë me shtetet e tjera dhe informon se kopshte të kësaj natyre ruhen dhe mbrohen pikërisht për vlerat që mbartin në aspektin studimor dhe shkencor.

Kopshti botanik në Shqipëri është objekt unikal që i përket Universitetit të Tiranës. Kroacia ka katër kopshte botanike, një shtet si Franca po them, mund të ketë 50-60 kopshte botanike. Ne një kemi dhe atij duan t’ia heqin atë emër që ka“, arsyeton më tej zoti Mullaj.

 “Shqipëria evropiane pa kopsht botanik”, është mesazhi i shkruar ne pankartën e një studenteje, e cila shprehet: “Ne na nevojitet një kopsht botanik dhe jo një park argëtimi. Është i vetmi vend ku studentët e shkencave të natyrës, sidomos dega e biologjisë mund të bëjë praktikë. Ka bimë endemike që nuk gjenden në rajone të tjera të Shqipërisë. Studentët nuk i besojnë më termave për rinovim ambienti dhe premtimeve e fjalëve  boshe, pasi e kemi parë tashmë çfarë është bërë me ambiente të tilla. Janë kthyer në parkingje e janë ngritur kulla”.

Po të njëjtin qëndrim ndan edhe Kristiana Mano, ish-studente e Fakultetit të Shkencave të Natyrës dhe aktiviste e lëvizjes Për Universitetin. Ajo ndan përvojat personale dhe rolit që ka pasur Kopshti Botanik gjatë viteve të saja universitare.

Megjithëse i kam mbaruar studimet, vazhdoj të jem natyrisht e interesuar edhe sepse e di rëndësinë që ka kopshti botanik për FSHN-në. Ne aty kemi zhvilluar lëndë kryesisht të profilit të botanikës, vetë ai vend për studentët e shkencave të Natyrës ka qenë pjesë e fakultetit dhe është jashtë çdo sensi logjik që të përdoret nga kushdo ent tjetër“, tregon Kristiana për Citizens Channel.

Mano shprehet dyshuese ndaj aftësive menaxheriale që mund të zotërojnë persona të jashtëm të cilët nuk janë pjesë e profesionistëve që i kanë shërbyer prej vitesh Kopshtit Botanik.

Ka dëmtime në parqe që po rikonstruktohen në brendësi të Tiranës. Në parkun Rinia kanë prerë pemë pa lidhje thjesht sepse ideja e tyre është, në një farë mënyre, jo shumë afër natyrës dhe sesi funksionon ajo“, përfundon ajo.

Kristiana Mano, ish studente e FSHN-së dhe aktiviste e lëvizjes Për Universitetin

Në protestën para administratës, si pjesë e stafit akademik ka marrë pjesë edhe pedagogia dhe ish deputetja e kuvendit të Shqipërisë, zonja Mimoza Hafizi e cila është shprehur kundër këtij vendimi për kalimin e kopshtit në pronësi të Bashkisë.

“Nuk jam dakord dhe do rezistojmë studentë e pedagogë bashkë që ky akt grabitjeje të mos realizohet. Duke parë që çdo sipërfaqe është mbjellë me pallate në Tiranë, nuk dyshoj në qëllimin që ekziston për kopshtin botanik. Duhet të mbrojmë vlerën e universitetit që është ngritur me dekada. Ne rezistojmë dhe nuk duam të lejojmë që ky kopsht të tjetërsohet. Vështirë të them se kam besim te gjykata, por më pëlqen fakti që ka rezistencë“.

*Citizens Channel/E.k/E.N/

“Eja mbështet një shok për kokë”, protestuesit kërkojnë shërbime institucionale për PAK

Nën moton “Eja mbështet një shok për kokë” fondacioni Down Syndrome Albania (DSA) së bashku me 9 organizata të tjera të shoqërisë civile Pro PAK organizuan marshim-protestën e cila kishte pikënisjen tek Parlamenti i Shqipëri për t’u zhvendosur më pas drejt Kryeministrisë. Kundrejt rolit ndërgjegjësues, organizatorët dhe qytetarët theksuan problematikat institucionale dhe sociale me të cilat hasen personat me aftësi të kufizuar në Shqipëri dhe parashtruan kërkesat e tyre lidhur me përmirësimin e situatës aktuale.

Kërkesat kryesore të pjesëmarrësve konsistojnë në zbatueshmërinë e Konventës të Organizatës së Kombeve të Bashkuara rreth Personave me Aftësi të Kufizuar. Theksi u vendos në disa fusha konkrete si ajo e arsimit dhe pasjen e mësuesve ndihmës, ofrimin e shërbimeve aftësuese e cila u mundëson një jetesë të pavarur, respektimi i legjislacionit në punësim, marrjen e shërbimeve shëndetësore dhe më tej.

Ne kërkojmë më shumë shërbime sociale sepse në moshën madhore që kam unë djalin, është 32 vjeç, ka shumë pak shërbime sociale të cilat shteti ua ofron”, informon zonja Lica Semeni teksa ndan me Citizens Channel aspektet shqetësuese të përditshmërisë së saj. Ajo ishte e pranishme së bashku me djalin e saj në protestë dhe kërkon nga institucionet përkatëse ofrimin e shërbimeve psiko-sociale të cilat të jenë të aksesueshme edhe për persona me aftësi të kufizuar që janë mbi 18 vjeç. Zonja Semeni tregon se, në mënyrë personale, ka marrë shërbime nga subjekte private.

Vështirësitë më të mëdha janë në të ardhmen, deri tani në u shërbejmë vetë, kemi lodhje ama u shërbejmë. Por çfarë t’u bëjmë në të ardhmen? Prandaj shteti të mendojë shumë për krijimin e qendrave sociale për ata fëmijë që nuk kanë mundësi“, vijon edhe më tej ajo, e cila nuk e fsheh shqetësimin e saj rreth të ardhmes së djali të saj kur ajo të mos jetë në gjendje të kujdeset më për të.

Lica Semeni, pjesëmarrëse në protestë, nën moton “Eja mbështet një shok për kokë”

Një ndër aspektet më shqetësuese për zonjën Lica është transporti publik dhe lëvizshmëria e lirë. Ajo shprehet se mungesa e librezës i hap shpesh herë probleme teksa përdor linjat e autobusëve në Tiranë.

Më shqetësojnë shërbimet që ofrohen në autobus për fëmijët që janë me aftësi të kufizuar, veçanërisht atyre me paaftësi mendore, siç e kam unë djalin. Si mund të vlejë një librezë vetëm për djalin dhe nuk vlen për mua? Djali nuk mund të bëjë asnjë veprim vetëm“, bën me dije ajo gjatë intervistës.

Kastriot Hoxhaj ishte një tjetër prind i pranishëm në marshim-protestën e ditës së sotme. Ai rrëfen me dhimbje se pagesa që merr nga ana shtetërore në formë ndihme ekonomike nuk i mjafton për të mbuluar shpenzimet dhe nevojat e dy fëmijëve të tij, të cilët janë me aftësi ndryshe.

Kam dy fëmijë, kam tjetrën në shtëpi, 27 vjeç, 22 kjo, me aftësi të kufizuar. Ilaçet me rimbursim nuk bëjnë fare efekt. Jam detyruar t’i marr, gjoja çik si më të mira, me lekë. Po shteti jonë nuk ka për t’u bërë kurrë, për 1000 vjet“, sqaron ai gjatë intervistës me Citizens Channel. Zoti Kastriot shpjegon se kjo situatë e ka mbyllur në shtëpi pasi i duhet të përkujdeset për fëmijët ndërkohë që bashkëshortja është në marrëdhënie pune.

Kastriot Hoxhaj, pjesëmarrës në protestë, nën moton “Eja mbështet një shok për kokë”

Jam gjithë ditën në tension, jam 24 orën non stop me dy fëmijë të sëmurë. Nuk kam asnjë moment mos të jem në shtëpi. Nusen e kam në punë, çfarë të bëj, punon me orë të reduktuar. Po nuk vajti ajo në punë jemi të vdekur“, tregon ai teksa sqaron se ndihmesa financiare për një fëmijë është 10.000 lekë të reja, pagesë tejet e pamjaftueshme për nevojat e fëmijëve të tij.

Në të njëjtën situatë gjendet edhe zonja Fatmira Lekiqi e cila banon në Shkodër dhe ka ardhur pikërisht për të ngritur shqetësimin e saj rreth shërbimeve që merr Arjona, vajza e saj.  

Unë kam ardhur nga Shkodra dhe protestoj sepse kërkoj kushte më të mira dhe përkrahje për kategorinë e personave me aftësi të kufizuar“, artikulon Lekiqi për Citizens Channel, duke theksuar më tej se vlera prej 10.000 lekësh të reja të ofruar nga shteti nuk i mjaftojnë për integrimin dhe marrjen e shërbimeve aftësuese për vajzën e saj.

Ajo dëshiron të ketë më shumë hapësira, aktivitete sociale dhe argëtuese për personat me aftësi ndryshe. “Nga ana ekonomike, të ngrihet pagesa dhe të jepet mundësia të aktivizohen, gjithëpërfshirje por sipas mundësive të tyre, për shembull qendra ditore ose qendra të ndryshme dhe të përfshihen aktivitete të ndryshme“, shprehet zonja Fatmira për Citizens Channel.

Arjona dëshiron të bëhet këngëtare dhe për zonjën Lekiqi do ishte shumë stimuluese dhe integruese që institucionet të mund ta ndihmonin vajzën e saj në këtë aspekt.

Fatmira Lekiqi dhe Arjona, pjesëmarrëse në protestë, nën moton “Eja mbështet një shok për kokë”

Në rastin tim do doja mbështetje pasi vajza ime dëshiron të bëhet këngëtare, kjo është gjë e mirë, që do me u ba dikush, këtu nuk gjejmë mbështetje nga shteti për me i dhanë një dorë“, vijon ajo.

Ata [personat me aftësi të kufizuar] kanë nevojë të gjithëpërfshihen, të ndjehen të pranum, me qenë të dashtun, me u pranu prej shoqnisë edhe me qenë brenda shoqnisë, jo me qenë veçantë saj“, përfundon zonja Lekiqi.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj 

Në gjyq me bashkinë, studentët dhe pedagogët protestojnë për Kopshtin Botanik

Ditën e sotme pranë Gjykatës Administrative të Apelit u zhvillua protesta nga studentë dhe pedagogë të Universitetit të Tiranës, të cilët kundërshtuan planin e bashkisë për të kaluar nën administrim Kopshtin Botanik.

Në të njëjtën kohë zhvillohej seanca gjyqësore e cila u shty pasi kishte mungesë të përfaqësimit nga pala e qeverisë si palë e paditur. Në atë seancë do merrej në shqyrtim padia e Universitetit të Tiranës në lidhje me VKM-në 510, të datës 17 korrik 2019.

Aleko Miho, pedagog prej më shumë se 30 vitesh në Fakultetin e Shkencave të Natyrës ishte i pranishëm në protestë. Ai shprehet për Citizens Channel se VKM-ja e miratuar është në kundërshtim me vetë ligjin e arsimit të lartë.

Është një shkelje e ligjit të arsimit të lartë kjo që ka ndodhur. Ata nuk kanë marrë parasysh autonominë universitare që vetë ligji e jep për pronat që ka në administrim. Pronat nuk mund të jepen nëse nga vetë institucioni nuk ka një kërkesë që t’i kalojë bashkisë“, artikulon ai.

Aleko Miho, pedagog në Fakultetin e Shkencave të Natyrës

Sara Aliu, një nga studentët pjesëmarrës në protestë shprehet se është skeptike rreth vijueshmërisë së Kopshtit Botanik pas administrimit nga bashkia Tiranë.

“Në qoftë se është për fakultetin, universiteti do të përdorë për studime shkencore dhe nuk do ta shkatërrojë atë jeshile që është aty. Në qoftë se është për bashkinë, nuk i dihet fundi“, shpjegon ajo për Citizens Channel.

Të njëjtat hije dyshimi shoqërojnë edhe pedagogun Aleko Miho i cili është përgjegjës për kërkimin shkencor të botanikës. Ai ndan rastet të tjera ku hapësirat të tjera të marra nën administrim nga bashkia kanë humbur pjesë të territorit ose janë ndërtuar kulla.

Bashkia ka ndërtuar tek oborri kopshtit tonë, tek oborri i fakultetit. Ishte oborri i fakultetit dhe ne kishim parashikuar një shtesë të Fakultetit të Shkencave që ka shumë nevojë. Jo, u ndërtua një kullë betoni. Po të njëjtin fat ka Muzeu i Shkencave, ishte 4500 metra dhe u bë 3 herë më pak“, vijon pedagogu Miho.

Për rëndësinë e Kopshtit Botanik tregon edhe Jani Marka, pegagog i Departamentit të Biologjisë. Ai shpjegon se Kopshti Botanik duhet të vazhdojë të administrohet nga Universiteti i Tiranës.

Qysh nga dita e parë e lindjes së tij në vitet 1960 dhe është gjithashtu Institucion i Rëndësisë së Veçantë (i shpalluar me ligj në vitin 1999). Në këtë kuptim, është historia jonë, shtëpia jonë. Dhe as historinë tonë dhe as shtëpinë tonë nuk mund të na i rrëmbejë Bashkia e Tiranës përmes Ministrisë së Arsimit Sportit dhe Rinisë“, informon ai gjatë intervistës së dhënë për Citizens Channel.

Jani Marka, pedagog pranë Fakultetit të Shkencave të Natyrës

Projekti i bashkisë konsiston në shkrirjen e Kopshtin Botanik me atë Zoologjik nën një hapësirë të vetme. Sipas pedagogut Miho kjo shkrirje nuk mund të bëhet pasi hapësirat janë të ndryshme për sa i përket funksionit të tyre.

Kopshti Zoologjik është kopsht me karakter çlodhës, edukativ. Kopshti Botanik është institucion shkencor, nuk është një hapësirë ku ti mund të shkosh të bësh piknik, të lozësh, të çlodhesh”, duke argumentuar më tej se Kopshti Botanik mban mbi 4000 lloj bimësh të cilat kanë nevojë për menaxhim nga persona të specializuar.

Nën të njëjtën vijë mendimi është edhe pedagogu Jani i cili mendon se funksioni i Kopshtit Botanik ka karakter shkencor dhe mësimor.

Kopshti është institucion me natyrë shkencore dhe mësimore. Këto veprimtari mund t’i ofrojë vetëm Universiteti. Kopshti nuk është park për të luajtur futboll banorët e lagjes, por vend për hulumtime shkencore, mësim dhe edukim“, shprehet Jani Marka.

Veliaj kundër akademikëve: “Jeni të paaftë të menaxhoni”

Gjatë një mbledhjeje të Këshillit Bashkiak, kryetari i bashkisë Erion Veliaj është shprehur rreth seancës gjyqësore, ku më tej lëshoi akuza kundrejt rektorit Mynyr Koni si i paaftë për të menaxhuar hapësirat e universitetit të cilat sipas tij janë tjetërsuar vetëm pas marrjes nën administrim të bashkisë Tiranë.

Sot ka një seancë gjyqësore për çështjen e pronësisë së Kopshtit Botanik për të cilën bashkia e Tiranës ka hipotekë.  Kopshti Botanik ka qenë një nga hapësirat më të bukura në Tiranë ndërkohë që sot është kthyer në një landfill plehrash në mes të Tiranës. Qartazi, Universiteti i Tiranës si dhe shumë punë të tjera, është komplet i paaftë ta menaxhojë“, u shpreh Veliaj.  

*Citizens Channel/E.K/E.N

INSTAT: Sa janë të rinjtë shqiptarë që braktisin shkollën? Të fundit në Evropë për të mësuarit gjithë jetën

Sipas të dhënave të publikuara nga INSTAT 17.4% e të rinjve nga mosha 18-24 vjec e kanë braktisur pjesëmarrjen në shkollë gjatë vitit 2018. Kjo rënie e pjesëmarrjes së të rinjve në arsim ka nisur që në vitin 2013 ku pjesëmarrja ka qenë 30.6%. Ndërsa në vitin 2014 përqindja e pjesëmarrjes arrin në 26%, për ta vazhduar me 21.3% në 2015, 19.6% në 2016 dhe 2017, e cila qëndroi konstante në këto dy vite.

Krahasuar me 10 vite më parë, numri i të rinjve që largohen nga edukimi është dy herë më i vogël. Në vitin 2009, përqindja e të rinjve që largoheshin më herët nga arsimi ka qenë 35.5%. 

Burimi: INSTAT

18.3% e të rinjve që u larguan nga edukimi për vitin 2018 janë djem, ndërsa 16.4% janë vajza.

Krahasuar me vitet më herët, sa u përket djemve, shifrat e larta të rënies së shkollës nisin që në vitin 2012, me 31.8% të pjesëmarrjes, në vitin 2013 me 30.7%, viti 2014 me 26.1%, viti 2015 me 22.9%, viti 2016 dhe 2017 kanë qëndruar konstantë me 21.6% .

Sa u përket largimit nga shkolla të vajzave rënia drastke ka filluar në vitin 2013 me 30.6%, për të vazhduar më pas në vitin 2014 me 25.9%, viti 2015 me 19.6%, viti 2016 me 17.3% dhe viti 2017 me 17.2%.

Arsimi cilësor dhe zhvillimi i qëndrueshëm i tij është një prioritet kryesor i vendosur ë Traktatet Evropiane. Është Agjenda 2030 për Zhvillimin e Qëndrueshëm dhe 17 Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm (SDG) të miratuara nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në vitin 2015 e cila ka ndikuar në përpjekjet globale për arsim cilësor. Qëllimi kryesor i Agjendës është eleminimi i pabarazive gjinore në arsim dhe qasja e barabartë në të gjitha nivelet e arsimit dhe formimit professional përfshirë këtu personat me aftësi të kufizuar dhe fëmijët në situate të cënueshme, deri në vitin 2030.

Të mësuarit gjatë gjithë jetës

82 është numri total në vitin 2018 i personave të cilët morën pjesë në të mësuarit e organizuar (një vit para moshës fillestare zyrtare). I ndarë në djem e vajza kjo shkallë ndryshon përkatësisht në 83.5% djem dhe 80.4% vajza.

Ndërkohë krahasuar me një vit më herët pjesëmarrja e përgjithshme në vitin 2017 ka qenë 96, nga të cilët 97.7% e përbënin djemtë dhe 94.3 % e përbënin vajzat.

Burimi: INSTAT

Vetëm 0.9% e shqiptarëve të moshës 25-64 vjec vazhdojnë të mësojnë gjatë gjithë jetës së tyre, shifër kjo e vitit 2018, duke qenë një shifër mjaft e ulët në krahasim me vendet e tjera Europiane. Shifrën më të lartë të mësimit gjatë gjithë jetës shqiptarët e kanë në vitin 2008, referuar shifrave të INSTAT, me përkatësisht 2.4% të pjesëmarrjes.

Burimi: Instat

Nga kjo pjesëmarrje, për vitin 2018 burrat zënë 1.1%, ndërsa gratë 0.8%.

 

*Citizens Channnel /E.K/ 

Bashkia “rrëmben” pronësinë e Kopshtit Botanik, Dekanati kundër këtij vendimi

Përvojat e hidhura të deritanishme të Fakultetit tonë me Muzeun e Shkencave të Natyrës, Departamentin e Bioteknologjisë, “ngrënien” e parakohshme të një cope nga Kopshti në fjalë së bashku me godinën dykatëshe dhuratë nga Ambasada Amerikane), për kalimin e Unazës së Re, nuk japin asnjë garanci, përkundrazi, flasin në të kundërt të ndonjë mundësie të realizimit të funksionit dhe misionit të Kopshtit Botanik nga ndonjë institucion tjetër jashtë Universitetit të Tiranës”, – thuhet në deklaratën për shtyp të Dekanatit të Fakultetit të Shkencave të Natyrës (FSHN).

FSHN u shpreh kundër vendimit për kalimin e Kopshtit Botanik në pronësi të Bashkisë Tiranë, duke theksuar se ky vendim jo vetëm që cënon rënde autonominë dhe lirinë akademike, duke renë ndesh edhe me ligjin për Arsimin e Lartë, por pamundëson edhe funksionin e këtij institucioni që është një punë 60 vjeçare ndër breza.

Ky reagim është hapi i parë zyrtar dhe publik i Fakultetit të Shkencave të Natyrës së Universitetit të Tiranës që kundërshton këtë vendim, me besimin që reagimi i Qeverisë për tërheqjen e tij të jetë sa më i shpejtë. Fakulteti i Shkencave të Natyrës shprehet i vendosur se do të marrë të gjitha masat që të mbrojë Lopshtin Botanik si aset kombëtar kërkimor dhe mësimor të pazëvëndësueshëm. 

Reagimi institucional i Fakultetit të Shkencave të Natyrës vjen pas vendimit të Këshillit të Ministrave më 17 korrik 2019, ku Kopshti Botanik i kaloi në pronësi Bashkisë së Tiranës. Më datë 22 korrik 2019 Fakulteti zhvilloi një mbledhje të jashtëzakonshme për të marrë në shqyrtim vendimin e Këshillit të Ministrave. Me anë të këtij vendimi, Universitetit të Tiranës i hiqet pronësia mbi Kopshtin Botanik , duke u shndërruar në pasuri të paluajtshme të Bashkisë Tiranë.

Kopshti i cili deri më tani ekzistonte si një pronë shtetërore nën administrimin e Universitetit të Tiranës, shndërrohet në një pronë lokale, ku Bashkia ka të drejtë ta përdorë atë për funksionet e veta.

Në pikën 2 të vkm-së  numër 510, të miratuar më datë 17 korrik 2019 “Për kalimin në pronësi të Bashkisë Tiranë, të disa pasurive të paluajtshme në zonën kadastrale 3292, (kopshti botanik)” thuhet se Bashkia Tiranë bashke me Universitetin e Tiranës lidhi kështu një marrëveshje që i mundëson Universitetit të Tiranës ushtrimin e aktivitetit mësimor dhe të veprimtarive kërkimore-shkencore në ambjentet e Kopshtit Botanik.

Deklarata për shtyp e Dekanatit të Fakultetit të Fakultetit të Shkencave të Natyrës

Mynyr Koni, rektori i Universitetit të Tiranës, në një deklaratë për shtyp theksoi se me anë të një shkrese në tetor të vitit 2018, Bashkia Tiranë kërkoi organizimin e një takimi të përbashkët për të folur rreth projektit të rikonceptimit dhe rehabilitimit të Kopshtit Zoologjik dhe hapësirës publike duke dashur të integronin edhe territorin e Kopshtit Botanik. Pas takimit të zhvilluar, Bashkia Tiranë ra dakord të përcillte draft-marrëveshjen në lidhje me këtë çështje, e cila përmbante kalimin e Kopshtit Botanik në pronësi të bashkisë, gjë që u refuzua të nënshkruhej nga Fakulteti pasi nuk kishte mbështetje ligjore.

“Dua të bëj me dije se, brenda afateve të parashikuara ligjore, Drejtoria Juridike e UT ka hartuar kërkesë padinë me objekt: Shfuqizimin e VKM nr.510 datë 17.07.2019, e cila është depozituar në Gjykatën Administrative të Apelit, Tiranë, në datën 07.08.2019”, shprehet rektori i Universitetit të Tiranës, Mynyr Koni.

Kopshti Botanik i Tiranës filloi të ndërtohej në vitin 1964 dhe përfundoi në 1971. Kopshti kia si qëllim kryesor njohjen dhe ruajtjen e florës së Shqipërisë dje llojeve të ndryshme bimore të rrezikuara. Ai zotëron një sipërfaqe prej rreth 15 ha, në të cilën rritet një diversitet bimësh, me rreth 1400 lloje të tyre, që i përkasin më së shumti vendit tonë.

*Citizens Channel /E.K/

Kaos me sigurimet dhe shkarkimet nga detyra, mësuesit e Durrësit përballë padrejtësive të DAR

Autore: Elvina Garo | Citizens Channel 

Sistemi arsimor parauniversitar në vendin tonë mbetet thembra e Akilit. Militantizmi, nepotizmi, paaftësia, largimet e pamotivuara nga puna, mosderdhja e sigurimeve shoqërore janë hallka të një zinxhiri problematike, i trashëguar ndër vite. Vetëm Bashkia e Durrësit, me ndarjen e re territoriale, administron 121 institucione të arsimit parauniversitar: 46 shkolla 9 vjeçare dhe 15 të mesme.

Mësuesit, në mënyrë të veçantë, ata, që kanë mbushur moshën për të dalë në pension, gjatë plotësimit të dokumentacionit, janë përballur me parregullsi. Mosderdhja e sigurimeve shoqërore nga punëdhënësi, DAR Durrës, i ka penalizuar, për më tepër, që nuk kanë qenë në dijeni të këtij fakti. Për muaj të veçantë, në disa raste, edhe për vite të plota, mësuesit figurojnë të pasiguruar pranë Drejtorisë Rajonale të Tatimeve Durrës. 

Mimoza Çelçima ka punuar për 20 vite si mësuese e gjeografisë në shkollën e mesme të përgjithshme “Naim Frashëri”. Në datën 7 korrik të 2015-ës, me një vendim të Drejtorisë Arsimore Rajonale Durrës është larguar nga detyra, me motivacionin: “E paaftë fizikisht dhe mendërisht në ushtrimin e detyrës”.
Një vendim i padrejtë është cilësuar nga zonja Çelçima, e cila nuk ka hezituar të kërkojë të drejtën e saj.
Ajo e ka ankimuar këtë vendimmarrje, pranë Drejtorisë së Shkollës së mesme të përgjithshme “Naim Frashëri”, Drejtorisë Rajonale të Arsimit Durrës, Ministrisë së Arsimit dhe Komisionerit për Mbrojtjen nga Diskriminimi (KMD), paralelisht edhe pranë Gjykatës Administrative Durrës.

Pas një hetimi gjashtë mujor, KMD, ka dalë në përfundimin se largimi nga detyra i mësueses Çelçima, ka qenë i padrejtë dhe ka kërkuar rikthimin e saj në punë. Vendimi me numër 140/1 i datës 26.01.2016 i Komisionerit për Mbrojtjen nga Diskriminimi nuk është vënë në zbatim, ndonëse kanë kaluar 3 vite.

Ndërkohë, që procesi gjyqësor vijon, bazuar në dokumentacion, Mimoza ka zbuluar një tjetër fenomen, që mban autorësinë e DAR Durrës. 
Rreth 200 mësues kanë vijuar të qëndrojnë në sistem, me siguracione 0 për rreth dy vite, ndonëse ishin larguar nga puna, për motive të ndryshme.
Në datën 3 Tetor 2017, me një urdhër të brendshëm, janë hequr nga sistemi i deklarimit online si punonjës aktivë 90 mësues, ndërsa disa muaj më vonë, në korrik janë larguar edhe 72 të tjerë.

Listëpagesë e një mësues të larguar nga puna, por që figuron në sistem me siguracione 0

Në lidhje me këtë çështje, ndaj këtij institucioni, janë ndërmarrë edhe masa administrative, në mënyrë më konkrete është gjobitur nga Inspektoriati Rajonal i Punës me 4 milion e 800 mijë lekë.

Mësuesit e gjejnë veten të përjashtuar nga skema e pensionit
Zija Alhysa Kryetar i KSP të Qarkut Durrës

Kreu i Konfederatës së Sindikatave të Pavarura të Qarkut Durrës, Zija Alhysa, denoncon një fenomen të përsëritur në institucionet e arsimit parauniversitar në qytetin bregdetar, gjatë viteve të fun dit: “Nga viti 2013 deri në 2017, me shkëputje, por ka muaj shumë të pasiguruar, domethënë i mbahen lekët dhe nuk i janë paguar siguracionet. Këtë e vërtetuam te njerëzit, që kanë dalë në pension, kanë pasur shumë probleme për t’igjetur muajt”, deklaron Zoti Alhysa.

Shifrat janë alarmante, sipas zotit Alhysa, i cili në të njëjtën kohë sqaron se nga frika arsimtarët ngurrojnë ta pranojnë këtë fakt. 

“Mësuesit kanë frikë të flasin edhe me ne të sindikatës, pasi i rrezikohet vendi i punës”, sqaron Kryetari i Konfederatës së Sindikatave të Pavarura të Qarkut Durrës.

Listëpagesa e një mësuesi, të cilit nuk i janë paguar dy muaj sigurime shoqërore

Citizens Channel iu drejtua Gjykatës së Rrethit Durrës për të mësuar përmasat e këtij fenomeni. Përgjigja e institucionit tregon se edhe vetë gjykata nuk është në dijeni të numrit të çështjeve që ka administruar mbi parregullsitë në sistemin arsimor. Kjo për shkak të mënyrës si funksionon sistemi informatik i menaxhimit të çështjeve gjyqësore: ” Ky sistem mundëson kërkimin e çështjeve vetëm në bazë të emrit të palëve, mbiemrit të palëve, numrit të çështjes, numrit të vendimit, emrit të gjyqtari, datës së vendimit por jo sipas objektit të natyrës së çështjes”, theksohet në përgjigjen e Gjykatës së Durrësit.

Megjithatë nuk mungojnë mësuesit në Durrës, si në rastin e zonjës Mimoza Çelçima që bazuar në dokumentacionin individual mund ta faktojnë këtë abuzim.

Dy herë sigurime për të njëjtin pozicion pune

Personat juridikë dhe fizikë janë të detyruar të deklarojnë, në formë elektronike, në organet tatimore të larguarit nga puna, brenda 10 ditëve kalendarike nga data e largimit.
Në rast  të kundërt, detyrimet  për kontributet e sigurimeve, do të llogariten për të gjitha periudhat tatimore, deri në datën e deklarimit në organet tatimore të punonjësve të larguar nga puna. Secilit nga arsimtarëve, që kanë qenë të përfshirë në listë, megjithëse nuk kanë qenë në marrëdhënie pune, i janë paguar sigurimet, deri në momentin që janë hequr nga sistemi.

Nëse bëjmë një llogaritje të thjeshtë, çdo mësuesi i paguhen mesatarisht rreth 12 mijë lekë të rinj sigurime në muaj, për 24 muaj kjo shumë shkon rreth 288,000 lekë, që është përfituar secili nga arsimtarët, që DAR Durrës nuk i ka hequr nga sistemi për rreth dy vite. Ndërsa, në të njëjtën kohë i janë paguar sigurimet edhe mësuesve, që kanë zëvendësuar të larguarit nga puna. Pra, për të njëjtin vend pune kanë figuruar në sistem dy të punësuar.

Problemi qëndron i pazgjidhur, ndërsa mësuesit vijojnë të zhvillojnë procese të tejzgjatura gjyqësore. Institucionet ja pasojnë topin njëri-tjetrit, duke mbuluar hijet e një skandali të përmasave, që mund të imagjinohen, por që nuk mund, as të përcaktohen dhe as të saktësohen.

Ristrukturimi i DAR, në rang kombëtar, e ka ndërlikuar edhe më tej situatën. Transferimi i të dhënave, në ZA Durrës kërkon kohë, duke mos krijuar mundësi për të monitoruar, atë, që ka ndodhur gjatë periudhës 2013-2017. Në mënyrë individuale, mësuesit tregojnë përvojat e përjetuara, që nisin me  largimet e padrejta nga puna dhe përfundojnë me mospagimin e sigurimeve shoqërore nga punëdhënësi.
Pa harruar dëmin, që i shkaktohet buxhetit të shtetit, nga sjelljet abuzive të drejtuesve të institucioneve. Referuar, raportit të Kontrolli të Lartë të Shtetit, i cili ka vlerësuar kostot reale, që sjell largimi i të punësuarve në administratë, kryesisht për shkaqe politike, i kushtojnë taksapaguesve shqiptarë rreth 20 milionë dollarë çdo vit.
100 milionë euro dëmshpërblime dhe paga për largime të padrejta nga puna, janë paguar nga buxheti i shtetit, deri në vitin 2018. Detyrime, që i adresohen taksapaguesve, në mbarë vendin.

Sistemi arsimor parauniversitar në Durrës do të vazhdojë të qëndrojë në udhëkryq, për sa kohë mësuesit do t’i drejtohen organeve të drejtësisë, për çështje si: largimet e padrejta nga puna apo mos derdhja e sigurimeve shoqërore nga DAR.