“Notre Dame de Tiran” ekspozohet në mjediset e Teatrit Kombëtar

“Notre Dame de Tiran” quhet ekspozita e sjellë në mjediset e Teatrit Kombëtar që prej datës 2 nëntor. Nëpërmjet këtyre veprave autori Avni Delvina paraqet imazhe të ndryshme të cilat vënë në qendër kauzën për mbrojtjen e teatrit por edhe sjell një qasje satirike ndaj situatës aktuale politike.

Vepra e piktorit Avni Delvina në mjediset e Teatrit Kombëtar / Foto: Entenela Ndrevataj

Image 1 of 9

Teatri Kombëtar: Statuset e Kryeministrit përballë përgënjeshtrimeve të aktorëve

Në qershor të vitit 2018, regjisori dhe aktori Pirro Mani ishte në krye të listës me 65 emra të tjerë artistësh, e cila iu dorëzua krerëve të shtetit në formë kërkese për shembjen e Teatrit dhe ndërtimin e një të riu. Fill më pas, vjen deklarata e bashkëshortes Pavlina Mani e cila tregon se zoti Mani prej 10 vitesh jeton në Amerikë për shkak të gjendjes shëndetësore dhe se nuk ka firmosur asnjë dokument që lidhet me prishjen e godinës. Të dy ata dëshirojnë të ndërtohet një teatër i ri por pa u prekur Teatri ekzistuar Kombëtar.  

Reagimi i  plotë i Pavlina Manit

Pirro Mani ka rreth dhjetë vjet që s’ka lëvizur nga Amerika, e çfarë firme mund të ketë vënë ai, në qoftë se ai është këtu në Amerikë. Lëreni të qetë se është në fund të viteve të jetës së vet, është i sëmurë.

Ne nuk merremi me këto gjëra, atje në plan të parë, nuk është fare çështja tek ndërtimi i Teatrit, atje bëhet luftë politike dhe ne jemi kundër politikës, me asnjë parti nuk jemi. Si Pirro, si unë! Ne jemi artistë, nuk jemi politikanë!

Edhe përderisa në këtë punë ka futur hundët politika, ne nuk prononcohemi për asnjë gjë. Ne nuk jemi as për prishjen e Teatrit. Ne jemi për teatër, të ekzistojë teatri, të ekzistojë dhe një teatër i ri, një godinë e re, të ekzistojnë 2-3 teatro për Tiranën, se e meriton ai vend të ketë teatro siç ka e gjithë bota“.

Thuajse një vit më vonë, në datën 24 qershor 2019, Teatrin Kombëtar u zbardh i rrethuar nga forca të shumta policore. Gjatë gjithë ditës pati përplasje mes policisë dhe artistëve e qytetarëve të cilët nuk lejuan largimin e materialeve dhe zbrazjen e godinës. Në mbrëmje të po asaj dite policia u tërhoq. Megjithatë, tërheqja ishte e përkohshme, pasi kryeministri Rama vazhdimisht është shprehur i vendosur se Teatri aktual do prishet.

Në rrjetin social Facebook, ai ka shpërndarë qëndrimet e shumë artistëve të cilët shprehen pro prishjes së Teatrit duke argumentuar qëndrimin e tyre. Në mesin e këtyre personaliteteve gjithashtu janë cituar edhe aktorë të njohur të cilët i kanë përgënjeshtruar postimet e kryeministrit në adresë të tyre. Kjo situatë nuk ka ndodhur vetëm një herë, por është përsëritur vazhdimisht në vetëm pak muaj, ku retorika e Ramës për prishjes e godinës historike është intensifikuar.

“Përgënjeshtrime në Facebook”

Në datën 25 korrik të këtij viti, kryeministri Rama shpërndan në rrjetin social Facebook deklaratën e aktores Rajmonda Bulku, ku sipas asaj deklarate godina aktuale duhet shembur sepse kushtet janë mizerabël dhe ndërtesa të tjera që i dedikohen artistëve duhet të ketë edhe në zona të si Kombinati apo Lapraka.

Në po atë ditë, zonja Bulku përgënjeshtron postimin e kryeministrit dhe kërkon të ruhet historia e kultura. Ajo dëshiron ndërtimin e një teatri të ri, por pa u prekur aktuali.

Tre ditë më pas, kryeministri Rama poston në llogarinë e tij në Facebook deklaratën e  regjisorit Mihallaq Luarasit i cili është ndarë nga jeta para dy vitesh. Sipas Ramës, amaneti i Luarasit ishte ndërtimi i një teatri të ri dhe jo rikonstruktimi i godinës aktuale.  

 Menjëherë ka ardhur reagimi dhe mohimi i asaj deklarate nga djali i tij, Eldon Luarasi. “Mos i trazoni të vdekurit z. Kryeministër! Nuk mund t’ju përgjigjen dhe nuk mund t’ju kundërshtojnë”. Kështu nis postimi i të birit i cili dëshmon se askush nuk e di më mirë se ai cili është amaneti i babait të vet.

Reagimi i plotë i Eldon Luarasi

Mos i trazoni të vdekurit Z. Kryeministër! Nuk mund t’ju përgjigjen dhe nuk mund t’ju kundërshtojnë. Në emër të tim eti, njeriut që i kushtoi jetën Teatrit, po ju bëj me dije se unë i biri, amanetin e tij mbi Teatrin Kombëtar e njoh më mirë se kushdo tjetër. Në një nga librat e tij, im atë ka shkruar: ‘Varrmihësit nuk dëgjojnë se nuk duan të dëgjojnë. Ata duan të hedhin lopatat e fundit të dheut mbi arkivolin e Teatrit Kombëtar. Teatri Kombëtar nuk mund të vritet, sepse këtë krim mund ta bëjë vetëm një armik i jashtëm, një pushtues që shtie për të vrarë kombin tonë. Sot për sot ne nuk jemi të pushtuar (dhe asnjëherë mos qofshim), prandaj kjo gjëmë është e pamundur’. Që prej një viti e gjysmë jam pjesë e protestës për mbrojtjen e Teatrit Kombëtar, fillimisht si qytetar dhe më pas si artist, me bindjen se demokracia e vërtetë mbart vlera të padiskutueshme”, përfundon Eldon Luarasi.

10 ditë pas kundërpërgjigjes së Eldon Luarasit, kryeministri shpërndan në Facebook një pasazh të shkëputur nga Marjana Kondi e cila tregon se gjendja fizike e Teatrit Kombëtar çon në nevojën e ndërtimit të një godine të re, bashkëkohore.

Edhe kësaj radhe, zoti Rama është përballur me mohimin e deklaratës nga vetë aktorja e cituar. Marjana Kondi reagoi ndaj postimit të mësipërm duke informuar se është nxjerrë nga konteksti dhe është cituar në mënyrë të cungët.   

Reagimi i plotë i Marjana Kondit

Unë vlej! Jam aktorja dhe punonjësja e parë e cila në vitin 2014 reformoi Teatrin Kombëtar duke më larguar nga puna ( arsyet e së cilës i di vetëm drejtuesi i institucionit) Jam aktorja që Shteti Shqiptar dëmshpërbleu me XX000000 lekë për largimin tim të padrejtë nga puna. Jam aktorja që sot Kryeministri i Shqipërisë më dedikon një status në faqen e tij.

Jam aktorja që konsiderohem nga një Kryeministër Artist si një ndër artistet që ka mbledhur më shumë duartrokitje në skenën e Teatrit Kombëtar. Shoh që jam cituar por jo plotësisht, zakon i vjetër i politikës që në rastin më të mirë e thotë të vërtetën përgjysmë dhe kjo e bën atë të gënjeshtërt. Kryeministri apo çdo palë politike duhet t’i citojë dhe referojë artistët në gjithë të vërtetën e tyre dhe e vërteta ime është që pasi kam kërkuar kushte, më kanë larguar nga puna në teatrin kombëtar, pikërisht unë që Kryeministri thotë që jam duartrokitur shumë. Jam distancuar nga debati për teatrin dhe do të përfshihem kur të shoh që mendimi i artistit vërtetë vlen për teatrin dhe jo për përdorim politik. Unë vlej!  Vlej sa gjithë duartrokitjet e publikut tim”.

Pa kaluar java nga përgënjeshtrimi i mësipërm, me datë 25 gusht 2019, sërish në llogarinë e Facebook-ut, kryeministri Rama vijon me deklaratat e artistëve që shprehen pro ndërtimit të një teatri të ri.

Ilire Vinca, në po të njëjtin postim ka komentuar se ky mendim nuk i atribuohet Teatrit Kombëtar dhe ndjen nevojën të sqarohet pasi ky keqkuptim ka ndodhur edhe më parë. Kryeministri Rama i është përgjigjur aktores Vince duke i thënë se është në të drejtën e saj të ndryshojë mendim dhe se deklarata e mësipërme nuk është nxjerrë nga konteksti.

Screenshot-i i kundërpërgjigjes së Ilira Vince

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj

Tingujt e kitarës akustike në festivalin për mbrojtjen e Teatrit Kombëtar

“Ti mund të thuash se jam ëndërrimtar,

Por unë nuk jam i vetmi…”

Ky është një pasazh i shkurtër i këngës “Imagine” të John Lennon, me të cilën artisti i ri Gjergj Kaçinari vendosi të hapë koncertin që u zhvillua ditën e djeshme, në sallën e Teatrit Kombëtar. I vendosur në qendër të skenës, mund ta përjetoje emocionin e tij teksa vazhdimisht ndërvepronte me publikun, duke i ndarë ndjesitë dhe ngjarjet që e lidhin me atë ambient.

“Daja im është aktor, Vasjan Lami, qëkur kam lindur unë kam ardhur këtej, qoftë për të luajtur, qoftë për të parë shfaqje, por më shumë kam ardhur për të luajtur. Dhe në atë pishinë kam mësuar not, para 20 vitesh” shprehet Gjergj Kaçinari për Citizens Channel, duke shtuar se kjo hapësirë i ofron rehati dhe paqe shpirtërore.

Ai gjithashtu zgjodhi simbolikisht Teatrin për të ndarë këngën e tij më të re që titullohet “Young hearts”, e cila do të publikohet së shpejti. Gjergj Kaçinari na tregon se është pikërisht rëndësia e madhe që mbart kauza e Teatrit arsyeja pse ai zgjodhi atë audiencë dhe mjedis. 

Për mendimin tim nuk kanë të krahasuar këto lloj koncertesh. Dhe fakti që ishte një koncert kaq i rëndësishëm për mua, vendosa që edhe këngën mos ‘ta çoj dëm’”, rrëfen Gjergji.

I pyetur nga Citizens Channel rreth kushteve fizike të mjedisit dhe skenës, ai tregon se nuk ka hasur asnjë vështirësi apo problematikë gjatë minutave që ai ishte duke kënduar. “Salla është jashtëzakonisht e mirë, akustika është fantastike, s’ke ça me i lujt!” shprehet ai.

Uendi Morava ishte e pranishme teksa u zhvillua koncerti brenda Teatrit Kombëtar. “Sot ishte shumë bukur, shumë relaksuese, emocionuese edhe sepse performuesi ishte një personazh i cili vetë në skenë emocionohej shumë. E përcolli aq mirë!” shprehet Uendi për Citizens Channel. Ajo e konsideron me shumë vlerë koncertet dhe festivalet e zhvilluara radhazi prej disa javësh.

Periudha e ndërtimit të gjithë këtyre festivaleve në mbrojtje të Teatrit është një iniciativë tejet interesante që mban gjallë edhe pjesën artistike të këtij vendi”.

Kënga që titullohet “Sound of Silence”, kulmon në vargjet të cilat japin mesazhin e fortë për rëndësinë e komunikimin, jo vetëm linguistik por edhe emocional. Të marra nga kënga dhe të përkthyera, Gjergj Kaçinari vendosi që ta mbyllë koncertin e tij pikërisht me këtë këngë.

“Dhe në dritën e zbehtë unë pashë

Dhjetë mijë njerëz, ndoshta më shumë

Njerëzit që flasin, pa folur

Njerëzit që dëgjojnë, pa dëgjuar

Njerëzit shkruajnë këngë, që zërat kurrë nuk i ndanë

Dhe askush nuk guxoi

“Ta ngacmojë”  tingullin e heshtjes”

Koncerti i Gjergj Kaçinarit ishte aktiviteti i gjashtë i një cikli eventesh kulturore që kanë që nisur prej muajit korrik, kohë kur aktivistët e Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit ri-hapën dyert  e godinës, duke organizuar atë që e kanë quajtur “Festivali për Mbrojtjen e Teatrit Kombëtar”.

Fillimisht artisti Mehdi Malkaj luajti monodramën “Marr Guximi”, i ndjekur nga interpretimi i aktorëve të njohur ndërkombëtarisht Arben Bajraktaraj dhe Bob Berkley pak ditë më pas. Serisë së aktiviteteve iu bashkua më pas aktorja Justina Aliaj me shfaqjen “Mbretëresha” dhe performanca eksperimentale “Kanuni i Gruas” nga një artistik nga Kosova.

Koncerti i këngëtarit Kacinari, u parapri nga një drama “Emigrantët” e vënë në skenë nga aktorët Besmir Haliti dhe Endri Ahmetaj.

 *Citizens Channel /E.N/

 

 

Kanuni i gruas në Teatrin Kombëtar: Një këngë vaji për çdo gaz

Teatri i përmbushte kushtet, kishte skenën, mirëpo për fat të keq i kishte dyert e mbyllura” shprehet Qëndresa Loki, e cila ditën e djeshme shpalosi në skenën e Teatrit Kombëtar, së bashku me trupën e artisteve nga Qëndra për Art dhe Komunitet – Artpolis veprën “Kanuni i gruas”. Në solidaritet me rezitencën  për mbrojtjen e godinës, tetë aktore nga Kosova performuan në sallën e Teatrit, i cili prej javësh është tashmë i hapur për publikun, i gjallëruar dhe i rijetësuar nga aktorë të huaj dhe shqiptarë.

“[Teatri Kombëtar] Është institucion i parikthyeshëm dhe i pazevëndësueshme ndonjëherë. Ne si aktiviste do t’i mbështesim kolegët tanë këtu. Do ta kenë përkrahjen tonë, vazhdimisht” shprehet Qëndresa për Citizens Channel, menjëherë pas dhënies së shfaqjes e cila u përcoll me duartrokitje dhe interes të veçantë nga publiku.

Qëndresa Loki, aktore në veprën “Kanuni i gruas”

“Kanuni i gruas” shtjellon rolin e saj në shoqërinë e Kosovës. E gjithë tematika vërtitet rreth stereotipeve dhe normave gjinore të cilat kushtëzojnë lirinë e vajzave dhe grave, duke u përcaktuar që në lindje trajektoren e jetës, bazuar në moralin shoqëror. 

 “Kanuja e xen gruen si një tepri në shpi”, ishte fjali e thënë rishtazi dhe e përcjellë gojarisht nga secila artiste teksa performonin ditën e djeshme në sallën e Teatrit Kombëtar.

Në përformacën e cila zgjati mbi 30 minuta, artistet nga Kosova paraqitën shoqërinë patriarkale tek rëndon mbi gruan kosovare dhe shqiptare nëpërmjet rolit dhe detyrat që ajo i përcakton, nisur vetëm nga gjinia e saj. Në fokus të veprës ishte kanagjegji, ritual i hasur gjerësisht në Kosovë, i cili bëhet para dasmës. Në kanagjegj janë të ftuara vetëm vajza dhe gra. Nusja mban në kokë një shami të kuqe dhe vajzat e tjera i këndojnë asaj këngë vaji. Këto këngë tradicionale u kënduan edhe gjatë veprës së vënë së skenë mbrëmë:

“Ani fryni era u kput peni o,

Ani ksaj lules i erdh reni [radha] o”

Boll ma! Deri tash na keni shtyp, deri tash nuk kemi guxu me fol se asht thanë që gratë janë veç për punë të shpisë, gratë janë për me i kqyr fmit, me i rehatu mysafirt kur të vijnë dhe mos me ja kthy fjalën kërkuj”, u shpreh Kaltrinë Zeneli gjatë intervistës së dhënë për Citizens Channel teksa u pyet rreth normave gjinore në shoqërinë ku ajo bën pjesë. Ajo shton se kultura dhe sistemi patriarkal është shtypës për gjininë femërore në Kosovë e cila nuk duhet pranuar më.

Kaltrinë Zeneli, aktore në veprën “Kanuni i gruas”

Gjatë shfaqjes u vijëzua pritshmëritë dhe përjetimet me të cilat përballen vajzat dhe gratë e martuara, të cilat përkojnë edhe me situatën në shumë zona të Shqipërisë. “Me kan’ nuse do me thanë me e marr vesh krejt shpia ku je t’u shku”, “Me kan’ nuse do me thanë me dalë me prit mysafir tek dera edhe nëse je smur”,Me kan’ nuse do me thanë krejt fajet e botës me kanë tuat”.

Teksa portretizohej roli i gruas në Kosovë, artistet nga Kosova shfaqen momente rebelimi ndaj dhunës me bazë gjinore.  “Mos m’prek!”,Mos m’prek!”,Mos m’prek!” ishin thirrjet e  artisteve drejtuar publikut të pranishëm në sallë duke përcjellë mesazhin se është pikërisht shoqëria e cila e toleron atë, tolerancë e cila ka sjellë një numër vajzash dhe grash të bien pre e kësaj dhunë.

Kaltrinë Zeneli mendon se dhuna është një fenomen tepër i shpeshtë, ku gjenezën e ka nga vetë familja.  “Tu fillu prej familjes, prej mentalitetit të asaj familjeje, fillon prej aty:  ‘Shuj se kojshia”.

Ajo gjithashtu shprehet se policia dhe gjykata janë institucione të cilat kanë dështuar në mbrojtjen e viktimave. “Mandej kur ti shkon me kërku ndihmë nëpër institucione pak ma t’nalta, ndoshta në polici. Edhe ata i bajnë sendet asgja: “Uh, na kena punë hala ma t’mdhaja” shprehet ajo për Citizens Channel.

Ditën e djeshme, teksa vajzat vunë në skenë “Kanunin e gruas” Kosova u trondit sërish nga dhuna me bazë gjinore ku një grua është mbetur e vrarë nga bashkëshorti i vet, i cili e ka goditur atë me 15 plumba. Lajme të këtilla janë normative edhe për Shqipërinë, ku të dhënat e Studimit Global mbi Dhunën me Bazë Gjinore tregojnë se niveli i vrasjeve nga partnerët është 0.7 për 100.000 mijë gra duke pasur kështu numrin më të lartë të vrasjes së grave nga partnerët në krahasim me vendet e tjera të Evropës. 

Artistet nga Kosova e shikojnë artin si armën e tyre më të fortë për të ndryshuar shoqërinë. Nëpërmjet tij, ato synojnë të përçojnë mesazhe të forta të cilat shkundin themelet e mentalitetit, traditave dhe dokeve krahinore.

“Ndryshimet më të mëdhaja në botë i ka bërë vetë arti, nëse ne si artistë nuk i ndryshojmë, atëherë kush do ta bëjë?! “

*Citizens Channel/ Entenela Ndrevataj

Rezistencë nëpërmjet artit; aktorët Arben Bajraktari dhe Bob Berkey mbushin sallën e Teatrit Kombëtar

“E keni gjithë infrastrukturën teknike në dispozicion prej meje, dhe pastaj herë pas here vija, nuk mund të isha gjithmonë”, tregon me entuziazëm Edi Dingu, i cili edhe kësaj radhe ishte i fundit që mbylli dyert e Teatrit Kombëtar. Jo për t’i dhënë shëndenë e fundit, por pas një shfaqjeje artistike që i dha jetë një tjetër nate në sallën e tej mbushur me artdashës e qytetarë.

Edi vjen sa herë ka shfaqje artistike, pasi merret me organizimin dhe mbarëvajtjen teknike të zërit dhe dritave, në mënyrë që gjithçka të shkojë mirë, edhe pse organet kompetente shtetërore kanë ndërprerë dritat dhe ujin në Teatrin Kombëtar pas protestës së 25 korrikut.

“Realisht në pjesën e Teatrit Kombëtar, dritat ishin shkëputur një javë apo më shumë përpara, sepse këtu është hequr fondatori i energjisë, është hequr tubacioni i ujit . Në datë 25 shteti vazhdoi ciklin. U mundua dy ditë ta gjente se ku hiqeshin dritat dhe nuk i gjenin dot, kështu që ne patëm favorin për përgatitje. Sollëm gjeneratorin e madh sepse që në momentin që jemi prezent këtu ishte ideja që do gjallërohet jeta artistike, të kundërveprohej jo me dhunë, por që t’i vitalizojmë këto dy institucione me shfaqje siç po bëhet këto ditë, kështu që jemi totalisht të pavarur me të gjitha llojet e energjisë”.

Edi Dingu | Aktivist i Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit | Foto: Erisa Kryeziu | Citizens Channel

Edi thotë se kjo është një punë e cila do organizim dhe forcë por ja vlen për qëllimin e kauzës që është mbrojtja dhe ruajta e trashëgimisë kulturore për të gjitha vlerat që ka.  

Faktikisht është një detyrë që duhet një tjetër lloj organizimi, me shumë forca, me shumë prurje që të arrijmë jo vetëm këtu të japim shfaqje, por të japim paralelisht në dy institucionet. Dhe ne kemi parasysh disa skena, skena qendrore e këtij teatri, skena e hapur dhe në atë teatër (eksperimental) kemi edhe dy të tjera“.

Shfaqja e dytë në Teatrin Kombëtar 

Mbrëmja e së enjtes ngjiti në sallën e Teatrit Kombëtar dy aktorë, Arben Bajraktarin dhe Bob Berky.

Salla e teatrit u shpluhuros sërish nga prania e shumtë e qytetarëve dhe artdashësve të cilët mezi prisnin shfaqjen artistike të radhës. Sipas Robert Budinës, i cili bëri mirëseardhjen e të pranishmëve kjo është një qëndresë ndaj qeverisë.

“Kjo është një qëndresë ndaj qeverisë dhe arma jonë me e mirë është arti”, u shpreh Budina.

Ngjitja në skenë e Aktorit Bajraktari u mirëprit me duartrokitje si dhe me dorëzimin e çmimit të fundit të marrë prej tij si aktori më i mirë në filmin “Streha mes reve” me regji të Robert Budinës, në Festivalin Pri Film në Prishtinë. Për sallën e Teatrit Kombëtar, Bajraktari interpretoi një tekst të Teki Dervishit nga vepra “Shtëpia e Sëmurë”.

Skena e Teatrit Kombëtar, përveç aktorëve shqiptarë, ka mirëpritur edhe aktorin amerikan Bob Berky i cili përformoi një pjesë nga repertori i tij gjestikulativ. Përfshirja në performancë e të rinjve nga publiku e bëri edhe më të këndshme atë, duke e përmbyllur me duartrokitje të vazhdueshme.

Bob Berky: “Cështja e Teatrit nuk duhet gjykuar përmes lakmisë”; Intervista e plotë:

 

Arsita Mati , e cila kishte ardhur të ndiqte shfaqjen na tregon se kjo është e vetmja qasje që i shërben artit.

“Rezistenca nëpërmjet artit është një akt i pastër politik, të cilin sa më shumë ta përvetësojmë aq më mirë i bën historikut tonë të brishtë të protestës si dhe i thërret formësimit të vetëdijes qytetare”.

Sipas saj sot, Teatrit Kombëtar po i shtohet një tjetër vlerë e cila do të duhet të gjurmohet nga librat historikë, vlera e rezistencës politike nëpërmjet artit.

“Përshkallëzimi i protestës nëpërmjet manifestimit artistik, siç po ndodh me rimarrjen e Teatrit Kombëtar për të vënë në skenë shfaqje të ndryshme në mënyrë vullnetare, jep një mesazh të fortë për të gjithë qytetarët të cilët ndiejnë se është detyra e tyre të jenë pjesë e kësaj rezistence”.

 

Ashtu si Arsita, edhe Ebi Spahiu, e cila frekuenton të gjitha shfaqjet artistike në Teatër, ndjehet optimiste kur shikon të gjithë këtë reagim nga publiku, me pjesëmarrjen masive. Tanimë, ajo nuk ka më frikë për shembjen e Teatrit.

 

Nuk përjetoj frike, thjesht mendoj çfarë vlere do i shtonte qytetit në qoftë se një hapësirë e tille do ishte restauruar dhe mirëmbajtur. E gjithë hapësira brenda dhe jashtë teatrit është ne harmoni te plote me qytetin. Duhet te ngelet e tille.”

 

Teatri Kombëtar, tashmë i marrë në dorë nga aktivistët do të vijojë me shfaqje të tjera që janë paralajmëruar për t’u vënë në skenë nga artistët. Më 4 gusht, ajo që do të ngjitet në skenë është aktorja Justina Aliaj.

Prej më shumë se një viti e gjysmë, Teatri Kombëtar është kthyer në një hapësirë rezistence dhe protestash për ta mbrojtur atë dhe truallin përreth, që prej vendimit të qeverisë për ta mbyllur dhe ndërtuar një teatër të ri duke planifikuar edhe ndërtimin e disa kullave pranë tij.
Lexo më shumë këtu

*Citizens Channel /E.K/ /E.N/

 

 

 

Vijon beteja për Teatrin Kombëtar – Reagime dhe kundërpërgjigje mes akivistëve, ndërkombëtarëve dhe qeverisë

Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit (AMT) i ka dërguar sot përfaqësuesve të komunitetit ndërkombëtar një letër, ku i ka njohur me zhvillimet më të fundit të zhvilluara në Teatrin Kombëtar.

Në letrën e AMT rikujtohet se prishja e Teatrit Kombëtar, do të vijohet me ndërtimin e një ndërtese të re, dhe në shkëmbim kompania private do të shfrytëzojë një pjesë të tokës publike për ndërtime rezidenciale. Pas përshkrimit të të gjithë situatës, Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit u ka bërë thirrje ndërkombëtarëve për të ushtruar presion mbi qeverinë në mënyrë që të ndalojnë planin për prishjen e Teatrit Kombëtar.  

“Ne ju lutemi sot që të ushtroni presion mbi qeverinë për të ndalur planin e saj për prishjen e Teatrit Kombëtar dhe për të lejuar vendimin e një sistemi gjyqësor plotësisht funksional. Ju i keni kushtuar paratë tuaja, energjinë tuaj dhe burimet tuaja për të ndërtuar një demokraci funksionale, sundimin e ligjit, ndarjen e pushteteve dhe kontrollet dhe balancat në Shqipëri. Është koha që të mbani qeverinë shqiptare të përgjegjshme ndaj një standardi të tillë “.

Reagime 

Për çeshtjen e Teatrit ka reaguar së fundmi edhe ambasadori i Bashkimit Evropian, Luigi Soreca. Sipas tij, më e rëndësishme është sundimi i shtetit ligjor.

Ambasadori i BE-së, Luigi Soreca

Është lançuar tender, kritere të qartë dhe transparente për këtë projekt dhe po ashtu të ketë një qasje të drejtë dhe të ndershme në lidhje me këtë cështje. Mendoj që kjo është një cështje e cila vazhdon të ketë debat të madh në Shqipëri. Për ne, siç e thashë, është e rëndësishme të respektohet sundimi i ligjit. Procedurat e tenderit të jenë në përputhje me ato të BE, tenderi është i hapur deri në shtator, e rëndësishme është çështja e konkurrencës së lirë dhe të drejtë dhe ai të jetë i hapur deri në 19 shtator”.

Ndër të tjera ai ka shtuar se kjo është një çeshtje e cila nuk u takon ndërkombëtarëve, por autoriteteve shqiptare.

Kjo cështje është shumë e rëndësishme, pjesë e një debati intensiv që po bëhet në shoqërinë shqiptare që janë përfshirë shumë ndjesi, ndjenja, dhe është një cështje delikate por edhe e politizuar. Nuk na takon ne që të themi nese duhet të ketë një ndërtesë të re apo rinovim të ndërtesës së vjetër, këtë e thanë autoritetet shqiptare. Pozicioni ka qenë mjaft i qartë që nga shtatori i vitit të shkuar”- ka deklaruar Soreca.

Ditën e djelë, në Teatrin Kombëtar shkoi edhe ambasadorja e Francës në Shqipëri, Christina Vasak, e cila u informua nga aktivistët me të rejat më të fundit.

“Të mbrohet tempulli i Teatrit Kombëtar të Shqipërisë”, është thirrja me të cilën nis deklaratën e saj edhe Shoqata Sindikale e Teatrit Kombëtar të Kosovës në faqen zyrtare në rrjetin social facebook. Shoqata sindikale Kosovare shprehet se në vendet demokratike nuk rrënohen objektet që paraqesin pasuri historike dhe kulturore.

“Në asnjë vend demokratik nuk rrënohen objektet që paraqesin pasuri historike dhe kulturore, por këto objekte mirëmbahen, restaurohen dhe rifunksionalizohen, prandaj ç’do tëndencë për rrënimin e objekteve të tilla përfshirë dhe Teatrin Kombëtar është sulm mbi historinë, kulturën dhe shkëputje e dhunshme nga vlerat e të kaluares.Shoqata Sindikale e Teatrit Kombëtar të Kosovës kërkon nga institucionet vendimarrese të shtetit shqipëtar, që urgjentisht të anulojnë vendimin për rrënimin e këtij objekti dhe të fillojnë procedurat për restaurimin dhe rifunksionalizimin e tij për arësye se e ardhmja e ndritshme e një institucioni dhe vendi nuk ndertohet mbi rrënojat e të kaluares, por mbi themelet e sigurta të saj.”


 

Sallës së teatrit Kombëtar i rikthehen artdashësit 

Mbrëmjen e së shtunës, salla e Teatrit Kombëtar e lënë prej më se një viti e mbyllur me urdhër nga qeveria, u mbush plot e përplot me dashamirës të artit. Aktori Mehdi Malka, rivuri në skenë monologun “Marr guximin” të Vangjel Kozmës pesë vite pasi e kishte vënë në skenën e Teatrit Eksperimental Kujtim Spahivogli.  Shfaqja u shoqërua me emocione të forta nga vetë aktori Malka, por edhe të pranishmit, të cilët duartrokisnin pa reshtur.

 

Reagimet e qeverisë për çeshtjen e Teatrit 

Teatri Kombëtar u rrethua nga forcat e policisë në mëngjesin e 24 korrikut. Gjatë ditës pati konfrontim mes policisë dhe protestuesve, si dhe disa prej artistëve dhe aktivistëve u ngujuan brenda ambjenteve të teatrit. Në mbrëmjen e vonë, protestuesit arritën të çajnë kordonin e vendosur nga forcat policore duke kulmuar në rezistencën e tyre.

Pas ditës së 24 korrikut, Kryebashkiaku Veliaj dhe Kryeministri Rama nisën një fushatë online me përfaqësues të teatrit ndër vite dhe reagimet pro prishjes së Teatrit. Në një postim tw tij Kryeministri Rama shkëput fjalët e regjisorit Mihallaq Luarasi, të cilat sipas Kryeministrit ishin amaneti i tij për Teatrin:

“Ky teatër që kemi sot është i pandreqshëm. Është turp që Teatri Kombëtar i Shqipërisë ka ngelur në atë ndërtesë të ndërtuar që në kohën e Italisë. Qysh në vitin 1966, drejtuesve të asaj kohe i është kërkuar një teatër i ri, që fatkeqësisht nuk u ndërtua kurrë. Duhet më shumë vëmendje për Teatrin Kombëtar, nuk duhet një rikonstruksion i tij, por ndërtimi i teatrit të ri”. 

Por ky postim, ka sjellë reagimin e birit të regjisorit, Eldon Luarasi, i cili i ka kërkuar kryeministrit Rama të mos trazojë personat që nuk mund t’i përgjigjen apo kundërshtojnë. 

“Mos i trazoni të vdekurit Z. Kryeministër! Nuk mund t’ju përgjigjen dhe nuk mund t’ju kundërshtojnë.

Në emër të tim eti, njeriut që i kushtoi jetën Teatrit, po ju bëj me dije se unë i biri, amanetin e tij mbi Teatrin Kombëtar, e njoh më mirë se kushdo tjetër.

Në një nga librat e tij im atë ka shkruar: “Varrmihësit nuk dëgjojnë se nuk duan të dëgjojnë. Ata duan të hedhin lopatat e fundit të dheut mbi arkivolin e Teatrit Kombëtar. Teatri Kombëtar nuk mund të vritet sepse këtë krim mund ta bëjë vetëm një armik i jashtëm, një pushtues që shtien për të vrarë kombin tonë. Sot për sot ne nuk jemi të pushtuar (dhe asnjëherë mos qofshim), prandaj kjo gjëmë është e pamundur.”

Që prej një viti e gjysmë jam pjesë e Protestës për Mbrojtjen e Teatrit Kombëtar fillimisht si qytetar dhe më pas si artist me bindjen se Demokracia e vërtetë mbart vlera të padiskutueshme.”

 

*Citizens Channel /E.K/ 

 

 

 

 

 

 

Qytetarët “Marrin guximin” për të rihapur dyert e Teatrit Kombëtar

Marr guximin” titullohet vepra e cila  do të vendoset në skenë nga aktori Mehdi Malka. Monodrama do të çelë siparin sot në orën 20:30, në sallën e Teatrit Kombëtar, hapësirë e cila është ri-marrë në dorë nga qytetarët dhe aktivistët e Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit.

Aktiviteti i sotëm shënon rihapjen e Teatrit Kombëtar një vit pasi qeveria vendosi mbylljen e tij në vijim të planit të shumë debatuar për shembjen e godinës dhe tjetërsimin e truallit përreth në kulla shumëkatëshe dhe një teatër të ri.

 

Çfarë po ndodh aktualisht me çështjen e Teatrit Kombëtar?

Teatri Kombëtar u gjend i rrethuar ditën e mërkurë nga forca të shumta policore që u ndeshën me rezistencën e qytetarëve dhe artistëve të cilët prej një viti e gjysmë kundërshtojnë planet e qeverisë. Ditët pas sprapsjes së aksionit policor nuk i ngjajnë aspak fundjavave të verës kur çdo gjë duket se ndalon.

Sekretari i Përgjithshëm i OSBE iu përgjigj  dje Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit me një koment ku bëhen të ditura qëndrimet e institucionit: “Marrë në shqyrtim zhvillimin e djeshëm ku Presidenti i Republikës dërgoi një kërkesë Gjykatës Kushtetuese lidhur me ligjin special mbi ndërtimin e godinës së re të Teatrit Kombëtar, të gjitha palët e përfshira duhet të presin për vendimin e Gjykatës Kushtetuese përpara se të ndërmarrin hapa të mëtejshëm”.

Ky reagim është pritur në mënyre pozitive nga mbështetësit e Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit (AMT). “Të presësh vendimin e Gjykatës, si u shpreh ai, është mesazh që nuk duhet prishur Teatri derisa të shprehet Gjykata Kushtetuese” u shpreh për Citizens Channel Andi Tepelena, aktivist i AMT

 “Ashtu siç kemi thënë prej kohësh, pa një shqyrtim normal në Gjykatën Kushtetuese çdo veprim ndaj godinës është i jashtëligjshëm dhe kriminal“, u artikulua  Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit menjëherë pas deklaratës publike të Sekretarit të Përgjithshëm, Thomas Greminger, duke e mirëpritur qëndrimin e tij. Një një postim në rrjetet sociale ata falenderuan përfaqësuesin e OSBE-së, dhe kërkuan që institucionet lokale ta dëgjojnë qartë mesazhin e tij.

 

Këshilli Studentor i Fakultetit të Arkitekturës dhe Urbanistikës (FAU)  i vlerësoi si të pakuptimta arsyet e paraqitura nga Bashkia e Tiranës për shembjen e objektit kulturor. Këshilli paraqiti një listë argumentesh teknike që lidhen me urbanizimin e zonës, vjetërsinë e godinës, vlerat arkitektonike dhe faktin se Teatri nuk mund të trajtohet si pronë e bashkisë.

Reagimi i plotë i Këshillit të FAU:

Unioni Shqiptar i Arkitektëve dhe Urbanistëve (AUA) ka publikuar një reagim ku e cilëson vendimin për prishjen e ndërtesës së Teatrit Kombëtar si një “ndërhyrje urbanistike mizore e përligjur djallëzisht nga papërgjegjësia historike ndaj qytetit”.

“Në vend që të fillojmë qytetin nga e para sa herë i teket dikujt do të ishte më e shëndetshme të mësojmë ta shtresëzojmë. Nëse trashëgimia e ndërtuar do të vazhdojë të trajtohet në këtë mënyre së shpejti qytetet tona do të transformohen në fjetore kullash prej betoni”, thuhet në reagimin e AUA.

Njoftimi i plotë:

Në të njëjtën kohë Kryeministri Edi Rama dhe Kryebashkiaku Veliaj vijojnë betejën e reagimeve duke ripublikuar pamje arkive nga reagimet e artistëve Drita Haxhiraj,  Rajmonda Bulku, Leka Bungo dhe diplomatit Jusuf Vrioni.

Gjatë këtij një viti e gjysmë rezistencë qeveria është detyruar të lëshojë shumë nga plani i saj nismëtar për shkak të presionit të artistëve, qytetarëve dhe institucioneve ndërkombëtare.

Fillimisht duke ndryshuar projektin për të zvogëluar sipërfaqen e truallit publik që i falej kompanisë private për tu shndërruar në kulla shumëkatëshe, në shkëmbim të godinës së re. Megjithë ndryshimin, pjesa dërrmuese e parcelës së ndërtimit prej 9768m2 mbetet prona publike (8465 m2), ndërsa tokë privatë është vetëm 1303 m2.

Më pas duke rishikuar “ligjin special” ku për herë të parë në historinë e demokracisë shqiptare shkruhej emri i kompanisë private të paracaktuar për realizimin e projektit. Edhe pas hapjes së garës, kriteret e vendosura në procedurën e tenderimit ngrenë sërish dyshime se ajo do të jetë fiktive dhe është po e njëjta kompani që do e realizojë projektin ku përllogariten më shumë se 120 milion euro fitime.

Megjithatë ndryshimet në ligj dhe projekt nuk e prekin thelbin e kërkesës së artistëve qytetarëve dhe aktivistëve, që është rikonstruktimi i Teatrit Kombëtar dhe ruajtja pronës publike përreth, për të ndërtuar një Teatër të Ri diku tjetër.

*Citizens Channel /L.K./ /E.N/

Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit nënshkruan kontratë bashkëpunimi me Partinë Demokratike

Në ambjentet e Teatrit Kombëtar u nënshkrua sot një kontratë bashkëpunimi midis Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit dhe Partisë Demokratike së bashku me pjesën tjetër të opozitës. Kontrata u nënshkrua nga kreu i Partisë Demokratike dhe nga artisë e aktivistë të cilët kanë protestuar dhe kanë qëndruar përditë pranë Teatrit Kombëtar për ta ruajtur dhe mbrojtur atë nga “ligji special” i cili parashikon shembjen e tij dhe ndërtimin e një teatri të ri dhe modern.

“Unë nuk e nënshkruaj atë kontratë, nëse nuk e nënshkruan i gjithë populli që është këtu”, u shpreh regjisori Edmond Budina duke iu drejtuar Bashës gjatë takimit. Ai theksoi se ajo marrëveshje është një marrëveshje midis Bashës dhe qytetarëve.

Foto: Citizens Channel

Në këtë kontratë të nënshkruar gjatë ditës së sotme Basha zotohet se do të mbrojë godinën e Teatrit Kombëtar dhe se do të “reformojë” kulturën në aspektin cilësor dhe sasior, nëse do të jetë (kur të jetë) në krye të qeverisë.

“Jemi këtu falë këtij kontributit të jashtëzakonshëm qytetar. Ajo çfarë unë vlerësoj si protestues ka qënë profili qytetar i të gjitha krahëve, i protestuesve, i partive, dhe mbase është momenti më deçiziv në demokracinë shqiptare, që për herë të parë, qytetarët po bëhen vendimmarrës në demokraci”, tha regjisori Robert Budina gjatë fjalës së tij ditën e sotme.

 

Çfarë ndodhi dje?

Mëngjesin e ditës së djeshme forca të shumta të Policisë së Shtetit u paraqitën pranë Teatrit Kombëtar. Prezenca e tyre u shtua sidomos gjatë orëve të mbasdites, në të njëjtën kohë dhe prezenca e qytetarëve protestues për kauzën e Teatrit Kombëtar u shtua.

Protesta dhe konfrontimi me forcat e policisë nisi në orën 7 të mëngjesit dhe përfundoi rreth orës 10 të darkës kur forcat e policisë u larguan në mënyrë të pashpjegueshme nga Teatri Kombëtar dhe qytetarët protestues të penguar nga kordoni policor në hyrje të teatrit u bashkuan me artistët dhe qytetarët e tjerë të cilët ishin “ngujuar” prej disa orësh në brendësi të ambjenteve të teatrit.

Basha u shfaq 2 herë ditën e djeshme në Teatrin Kombëtar duke shprehur mbështetjen e tij e cila u materializua sot nëpërmjet kontratës së nënshkruar nga të dy palët.

 

Çfarë parashikon marrëveshja?

 

“Me vendosmërinë për të kontribuar në ndërtimin e një shteti të së drejtës, të një shoqërie demokratike që garanton liritë dhe të drejtat e njeriut, me një sistem politik që garanton llogaridhënien dhe kufizimin e pushtetit, deklarojmë me përgjegjësinë tonë publike ndërmarrjen e këtij subjekti”, u shpreh regjisori Kastriot Çipi gjatë leximit të kontratës të nënshkruar nga të dy palët.

Kontrata e nënshkruar është e ndarë në disa pjesë kryesore, në radhë të parë lidhur me Teatrin Kombëtar, në radhë të dytë lidhur me masat për të garantuar demokracinë funksionale, sundimin e ligjit dhe mbrojtjen e interesit publik si dhe lidhur me  nevojën për një Reformë të vërtetë në art dhe kulturë.

Në këtë kontratë në nënshkruar Partia Demokratike zotohet se do të mbështesë Aleancën për Mbrojtjen e Teatrit në veprimet e saj në mbrojtje të Teatrit Kombëtar dhe se do të restaurojë kompleksin “Skanderbeg” në muajin e parë të qeverisjes së saj, duke hedhur poshtë gjithashtu dhe “ligjin special”.

 

Kontrata e plotë:

 

Forcat e policisë rrethojnë Teatrin Kombëtar, artistë dhe qytetarë ngujohen brenda

Mëngjesin e sotëm forca të Policisë së Shtetit u paraqitën pranë Teatrit Kombëtar. Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit e kishte pritur dhe parashikuar këtë situatë gjatë këtyre 6 ditëve të fundit. Kjo ishte paralajmëruar edhe gjatë ditës së djeshme në protestën e përditshme të orës 7 në sheshin e Teatrit.

Rreshtimi i forcave të Policisë para Teatrit Kombëtar

Gjatë kësaj jave punonjës të Teatrit Kombëtar u shfaqën në ambjentet e teatrit për të nxjerrë jashtë tij të gjitha materialet e institucionit që gjenden brenda. Ky veprim u kundërshtua nga protestuesit. Ndërsa gjatë ditës së sotme Policia e Shtetit u shfaq në Teatrin Kombëtar për të shoqëruar punonjësit për të nxjerrë jashtë teatrit materialet dhe rekuizitën.

Në orën 7 të mëngjesit përfaqësues të Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit dhe qytetarë që e kishin gdhirë natën në sheshin e Teatrit, u përballën me policinë ku u shënua dhe incidenti i parë midis policisë dhe regjisorit Edmond Budina. Budina është një nga artistët që ka protestuar që në fillim (më shumë se 1 vit më parë), për çështjen e Teatrit Kombëtar.

Tensioni i krijuar mes policisë dhe qytetarëve në hyrjen e improvizuar nga qytetarët

 

Protestuesve iu bashkuan dhe mbështetës të Partisë Demokratike, si dhe kryetari i saj Lulzim Basha.

Ai së bashku me qytetarë dhe artistë të tjerë u futën brenda godinës së Teatrit Kombëtar.

“Brenda Teatrit Kombëtar ku Banda e Edi Ramës kishte nisur çmontimin. Aleanca per Teatrin dhe qytetaret i larguan dhe u futën brenda. Krenar për forcën e qytetarëve te bashkuar!”, shkruan ai në rrjetin social Facebook.

Citizens Channel u fut brenda ambjenteve të Teatrit Kombëtar dhe foli me disa nga aktivistët e ngujuar.

“Ndodhi që sot në mëngjes, në orën 7 të mëngjesit erdhën punonjës të teatrit të shoqëruar nga punonjës të policisë. Në atë moment ishim të lodhur, ishim pak njerëz, një grup i yni i vogël shkuam tek dera e teatrit për ta bllokuar. Nuk kemi shkresë zyrtare thjeshtë na kanë informuar miqtë se shkresa është bërë gati. Ajo që ndodhi ishte një ngjarje skandaloze, e turpshme, policia tërhoqi zvarrë Edmond Budinën, ai e tha në një intervistë që s’ia ka bërë as Ramiz Alia dhe ia kanë bërë këta. U mobilizuam të gjithë nëpërmjet rrjeteve sociale dhe erdhëm këtu, dhe erdhën rreth 100-200 aktivistë dhe filluam rezistencën tonë që konsiston në ndalimin e nxjerrjeve të pajisjeve jashtë teatrit”, tha ai për Citizens Channel.

Artistët dhe qytetarët e grumbulluar në sallën e Teatrit Kombëtar

“Ne ndoshta mund të kemi shfaqje në teatër dhe të mendojmë zgjidhje më afatgjata, aq sa për të t’u treguar sulmuesve të kësaj prone, një pronë hibride, t’u tregohet që nuk do ta kenë të lehtë”, tha gazetarja Elsa Demo për Citizens Channel.

Gjatë ditës së sotme pati dhe reagime nga Edi Rama dhe Erion Veliaj në Twitter.

“Lajm i mire qe pas kaq vitesh teatër ne politike, LB shkon për herë të parë në Teatër – dhe s’besoj tallashi i ngjan ndonjë teatri në Hollandë, ku më i fundit është Theatre de Stoep! Por si tek Lodrat, Pazari, Bulevardi e Sheshi, Tirana do fitojë sërish!” – thotë Veliaj në Twitter.

Edhe kryeministri Rama u shpreh i vendosur për shembjen e teatrit.

“Asnjë minorancë nuk mund të marrë peng asgjë e askënd në këtë vend.Megjithë respektin për një minorancë aktorësh teatri dhe politikanësh që s’kanë hyrë kurrë në teatër, po janë mësuar të bëjnë teatër me çdo gjë,Teatri i ri Kombëtar do të ndërtohet si plan e përgjegjësi qeverisëse”, shkruan ai.

Krejt i ndryshëm ka qenë reagimi i Presidentit Meta i cili nuk e ka dekretuar 2 herë ligjin special për teatrin.

“Rrethimi me policë i Teatrit Kombëtar dhe përplasjet fizike me komunitetin e artistëve, të cilët janë aty në mbrojtjen e një prej vlerave të trashëgimisë tonë historike, kulturore e kombëtare, janë një ngjarje e shëmtuar dhe e turpshme. 

I bëj thirrje Policisë së Shtetit të respektojë artistët dhe të mos i dhunojë ata fizikisht në ushtrimin e së drejtës së tyre për të protestuar ndaj një vendimi abuziv e korruptiv për prishjen e godinës së Teatrit, dhe as t’i lëndojë ata shpirtërisht, në respekt të dinjitetit njerëzor dhe kontributeve të vyera që kanë dhënë për artin e kulturën kombëtare.

As sampistët e Ramiz Alisë nuk e kanë prekur me dorë Edmond Budinën në dhjetor ’90!

Shumë turp! Shumë turp! Shumë turp!”, deklaroi ai.


 Ai depozitoi ditën e sotme në Gjykatën Kushtetuese një padi duke e cilësuar këtë ligj anti -kushtetues.

Ndërkohë dhjetra artistë dhe aktivistë vazhdojnë të qëndrojnë brenda ambjenteve të teatrit, edhe pas ndërprerjes së dritave dhe ujit. Të shumtë janë edhe qytetarët dhe aktivistët që ndodhen në oborrin e teatrit, për të kundërshtuar shembjen e tij dhe për të bërë rezistencë.

 

*Citizens Channel 

 

 

   

Qëndresa e pandërprerë e qytetarëve dhe artistëve për të mbrojtur Teatrin Kombëtar

Prej 5 ditësh dhe netësh qytetarë, aktivistë dhe anëtarë të Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit janë organizuar në një qëndresë të pandërprerë pranë sheshit të Teatrit Kombëtar. Aktivistët tregojnë se janë duke ruajtur fizikisht godinën, që pas indicies që disa burime të Aleancës morën nga institucioni i Ministrisë së Kulturës se teatri do të shembej natën.

Që ai moment rezistenca u kthye nga e përditshme në mënyrë të pandërprerë. Ky organizim, veç qytetarëve dhe aktivistëve të cilët prej 1 viti e gjysmë kanë protestuar përditë në shesh,solli dhe qytetarë të tjerë të cilët shtohen ditë pas dite me prezencën e tyre, ndihmën dhe solidaritetin e tyre ndaj kauzës.  

Ditën e djeshme përfaqësues nga institucioni i Ujësjellës-Kanalizime Tiranë u shfaqën pranë Teatrit Kombëtar me një shkresë ku tregonin se ishin urdhëruar për prerjen e ujit dhe të dritave në institucion. Ata u larguan pa konflikt nga sheshi i teatrit.

Ndërsa gjatë natës së mbrëmshme në sheshin e teatrit u shfaqën 3 filma artistikë për të pranishmit.

Qytetarë, artistë dhe aktivistë të mbledhur në sheshin para Teatrit Kombëtar

Citizens Channel foli me aktivistët dhe qytetarët. Ata u shprehën të bindur dhe të vendosur për qëndresën e tyre deri në fund. Shumë prej tyre i përkasin grupit që ka protestuar që nga shkurti i vitit të kaluar.

“Neve teatrin do ta mbrojmë me trupat tanë. Kur të më vrasin mua, atëherë do hyj në teatër. Kur të shkelin mbi trupat tanë. Dhe shumë të reja nuk jemi, por japim shembullin tek fëmijët tanë, tek rinia. Do të bëhemi si një trup i vetëm, kështu kemi vendosur”, tha për Citizens Channel Perika Xhuli, e cila prej më shumë se 1 viti qëndron për të mbrojtur Teatrin Kombëtar.

Artistët, aktivistët dhe qytetarët janë të vetëdijshëm që kjo situatë është kthyer tashmë në një “luftë nervash”, mirëpo kjo vetëdije i bën që të mos dorëzohen dhe të rezistojnë pavarësisht lodhjes, vapës dhe tensionit psikologjik.

Aktori Neritan Liçaj është një ndër zërat më të fortë të protestës për mbrojtjen e Teatrit Kombëtar. Ai ka qëndruar për më shumë se një vit çdo ditë në shesh dhe prej 25 orësh në mënyrë të pandërprerë për mbrojtjen e tij gjatë këtyre ditëve të fundit.

Citizens Channel foli me të për të marrë një koment rreth situatës së krijuar së fundmi.

Ka ardhur ora e mbrame për mendimin tim. Domethënë ka ardhur ora kur duhet zgjidhur ky problem tashmë i zvarritur prej 1 viti e gjysmë, me këtë qeveri dhe me këtë maxhorancë antiligjore dhe antikushtetuese. Tani ka ardhur ora e përplasjes fizike, ata po kërkojnë me çdo mënyrë prishjen e Teatrit Kombëtar dhe nuk ka vend për koment, ka vend vetëm për një thirrje të fortë qytetare: ejani ta mbrojmë me mosbindje civile”, tha ai.

Foto: Citizens Channel

 

Një protestë shumë ndryshe…

Historia e shembjes së Teatrit Kombëtar është e vjetër dhe lidhet veçanërisht me  Kryeministrin Edi Rama. Dëshira e tij për një teatër të ri dhe modern daton që nga koha kur ishte Ministër i Kulturës dhe ngre krye kur ai kthehet si Kryetar i Bashkisë së Tiranës. Edhe atëherë hasi në kundërshtime të forta nga artistët e kohës dhe qytetarët.

Jo më shumë se një vit e gjysmë më parë, debatin publik në kryeqytet e dominoi një projekt-ligj i cili paralajmëronte miratimin e një “ligji special”. Ky ligj special parashikonte shkurtimisht kalimin e pronës publike në të cilin gjendet aktualisht Teatri Kombëtar me anë të procedurës “me negocim” (procedurë e cila sipas ligjit për prokurimet publike përdoret vetëm në raste urgjence dhe nevoje) drejt një subjekti privat i quajtur “Fusha sh.p.k”.

Reagimet nga artistët dhe qytetarët ishin të menjëhershme. Protestat gjithashtu. Mirëpo pavarësisht kësaj, ligji special u votua 2 herë në Parlament dhe nuk u dekretua 2 herë nga Presidenti. Në të dy rastet thelbi i mosdekretimit nga Presidenti ishte se ky ligj konsiderohej jo në përputhje me Kushtetutën e vendit dhe ligj që cenonte konkurrencën e lirë.

Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit kërkoi dhe mbështetje dhe reagim ndërkombëtar. Nëpërmjet një letre publike qeverisë shqiptare i sugjerohej nga Komisioni Evropian hapja e garës për të gjitha firmat konkurruese. Ligji special u ndryshua vetëm në këtë pikë.

Rasti i Teatrit Kombëtar ka përballë dy palë të vendosura, një për ta mbrojtur dhe një për ta shembur. Por protesta për Teatrin ka një veçori jo fort të zakontë: qëndrueshmërinë dhe konsekuencën.

 

 

Citizens Channel / f.s/