“Kryeqyteti i betonit”, Tirana e pesë parqeve ka mbetur në letër

Tirana është qyteti shqiptar që ka shënuar rritjen më të lartë dhe të vazhdueshme të popullsisë. Lëvizjet e brendshme demografike të popullsisë nga zonat rurale apo qytetet e vogla drejt metropolit erdhën në mënyrë graduale në një hark kohor prej 20 vitesh. Grafika më poshtë tregon se vetëm në tetë vitet e fundit, Tiranës i janë shtuar më shumë se 114,255 banorë, duke e çuar numrin total të banorëve të kryeqytetit në 895,160. Kjo bazuar në shifrat zyrtare të INSTAT, por kur flitet për persona që e zhvillojnë jetën në kryeqytet dëgjohet shpesh shifra 1 Milion banorë.

Një tjetër fakt është edhe shtimi i ndërtimeve, që në ndryshim nga konstantja e popullsisë ka pësuar ulje dhe ngritje ekstreme në të njëjtin hark kohor. Vetëm në dy vitet e fundit (2017-2018) janë dhënë thuajse dyfish leje ndërtimi më shumë se në 5 vjeçarin 2012 – 2015 të marrë së bashku.

I vetmi tregues i paralizuar në këtë qytet ndryshimesh të mëdha, mbetet numri i hapësirave të gjelbra. Tirana e viteve 50′ (180 mijë banorë) dhe kryeqyteti i sotëm (rreth 900 mijë) kanë vetëm një të përbashkët, Parkun e Madh të Liqenit Artificial.

Në qoftë se e kthejmë në metër katror i bie të kemi rreth 1 milion e 300 mijë m2 sipërfaqe e gjelbër në Tiranë. Po të llogarisim që Tirana ka rreth 1 milion banorë, i bie që Parku ka rreth 1.3 m2 sipërfaqe të gjelbër për banorë, shumë pak” sqaron specialist i mjedisit Abdulla Diku duke shtuar se norma e vendosur nga Organizata Botërore e Shëndetësisë është minimalisht 9 m2 për banor.

Bashkia e Tiranës në planin miratuar planin e përgjithshëm vendor “Tirana 2030”, ku parashikohet krijimi i një kurore të gjelbër të qytetit, e cila do të përfshinte edhe 5 parqe të qytetit:

  • Parkun e Madh të Liqenit Artificial
  • Liqenin e Farkës
  • Parkun e Kasharit
  • Liqenin e Vaqarrit
  • Parku i Dajtit

Vazhdimisht artikulohet nga zyrtarët lokalë se “Tiranës do t’i shtohen 5 parqe të reja”, por shumë të pakta janë mundësitë që qytetarët që jetojnë në zonat me ndotje dhe dendësi më të lartë ndërtimesh, të shpërndahen në pesë parqet periferike të Tiranës, për të cilat na imponohet të besojmë se janë parqe qyteti.

“Jo të gjithë pyjet mund të quhen park qyteti”

Nisur nga ky shqetësim, Citizens Channel zhvilloi një vëzhgim në katër parqet kryesore të Tiranës. Së pari duke përcaktuar çfarë është një park qyteti dhe çfarë është një hapësirë natyrore periferike.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë  banorët e zonave urbane duhet të kenë akses në një hapësirë të gjelbër prej të paktën 0.5 – 1 hektar në një distancë prej 300 metra linear (ecje prej 5 minutash) nga banesat e tyre.

Nëse nisesh nga një zonë qendrore e Tiranës, asnjë nga këto parqe nuk është i aksesueshëm lehtësisht. Për t’i arritur këto hapësira qytetarët që përdorin automjetet duhet të udhëtojnë 29 minuta për në Parkun e Kasharit, 25 për në liqenet e Farkës dhe Vaqarit dhe 53 minuta për në Dajt.

Citizens Channel ka siguruar investimet që pushteti lokal ka bërë, përmes Agjencisë së Parqeve dhe Rekreacionit pranë Bashkisë Tiranë, në 4 parqe të qytetit, përfshirë dhe kopshtin zoologjik. Infografika tregon se edhe pse Kashari, Farka, Vaqari janë shumë larg standardeve të një parku rekreativ, shumë pak para janë investuar aty vitet e fundit dhe gjithmonë e më shumë tendenca është në përmirësimin e Parkut të Liqenit Artificial.

Liqeni i Farkës: “Blloqe vilash në vend të terreneve sportive”

Përpos angazhimit për ta kthyer liqenin e Farkës në një park, dhe ndër të tjera në parkun e dytë më të madh në kryeqytet, investimet e realizuara në këtë zonë për periudhën 2016-2018 kanë ardhur në rënie nga viti në vit. Në vitin 2016 janë investuar 6.192.656 lekë. Në vitin 2017, kjo shumë zbret në 710.171 lek dhe për vitin 2018 në 209,160 lek.

Në një park normal, pushteti vendor do të duhej të merrte në pronësi truallin duke kompensuar pronarët, për ta kthyer atë në fusha sportive dhe hapësira rekreacionale. Por në Parkun e Farkës nuk ka asnjë terren sportiv dhe shëtitorja buzë liqenit ndërpritet në hyrjen e një kompleksi rezidencial vilash të lënë përgjysmë që nga viti 2015, duke vazhduar në formën e një shtegu të pashtruar që sërish kalon krah një toke të rrethuar për ndërtim.  

Liqeni i Farkës plotëson vetëm katër nga 10 kriteret për tu klasifikuar si park qyteti. Aty mungojnë korsitë e biçikletave, burimet e ujit të pijshëm, përshtatje të terrenit për aktivitete rekreacionale si piknik apo fusha sportive, ndërkohë që shtigjet që duhej të lidhnin parkun ndërpriten.  

Liqeni i Kasharit: “Parku që mbeti në letër”

 

“Në fund të këtij mandati Tirana rrethuar me 4 parqe publike – Liqeni i Tiranës, Kasharit, Farkës e Vaqarrit!” deklaronte kryetari i bashkisë Erion Veliaj në prill të vitit 2016.

Në fotografitë shoqëruese të këtij postimi paraqitet një projekt në 3D i parkut që do të lidhte dy liqenet me korsi biçikletash, trampolina për larjen në rezervuar dhe fusha sportive. Sipas Veliajt dhe Administratorit të zonës së Kasharit, ky investim do të niste rreth dy muaj pas vizitës së tyre në prill 2016.

Projekti i liqenit të Kasharit

Image 1 of 4

Ekzaktësisht 3 vjet më pas, në prill 2019, Kryebashkiaku u rikthye në liqenin e Farkës me të njëjtin premtim: “Jam i bindur se mandatin e dytë do të jetë padyshim një nga parqet e reja, me korsitë dhe me të gjithë shërbimet e tjera, vërtet për t’u pasur zili, dhe për të rritur standardin” deklaroi Veliaj.

Situata sot në rezervuarin e Kasharit është shumë e ndryshme nga ajo që u premtua e vazhdon të premtohet. Për të hyrë me makinë, duhet kaluar në një rrugë të rrezikshme e të paasfaltuar. Ndërsa këmbësorët, duhet të kalojnë traun e parkimit të një lokali privat, për të shkuar në parkun që gjithsej ka pesë stola dhe 4 mjete force të vendosura që në kohën kur Kashari ishte komunë më vete. 

Të dhënat e siguruara nga Agjencia e Parqeve dhe Rekreacionit tregojnë se Bashkia e Tiranës ka investuar vetëm 576 mijë lekë në Parkun e Kasharit gjatë tre viteve të fundit. Ndërkohë kjo hapësirë plotëson vetëm dy nga 10 kriteret për tu quajtur park. Nuk ka një rrugë me trotuarë apo korsi biçiklete që e lidh parkun me rrugën kryesore, mungon çdo tabelë orientuese, nuk ka burim uji të pijshëm e as ambiente të përshtatura për aktivitete sportive, piknik apo ecje.  

Liqeni i Vaqarrit: Vetëm 100 mijë lekë investime për “Parkun e dytë të Tiranës”

Në gusht të vitit 2015, pak ditë pas marrjes së detyrës, Kryebashkiaku Veliaj vizitoi parkun e Vaqarrit: “Më vjen mirë që ky park i ri do të jetë në dispozicion në një kohë të shkurtër”, deklaronte Veliaj duke e shpallur zonën park të Bashkisë së Tiranës, me premtimin për ta kthyer atë si Liqeni Artificial i Tiranës.

24 vjet laj-thaj veç Parku i Liqenit. Se shpejti Parku i ri Vaqarr 1km nga Kombinati “, deklaronte Veliaj në 2015. Ndërkohë Parku i Vaqarit ka marrë 0 lekë investime në 2016, 6.000 lekë në vitin 2017 dhe 108,720 lekë në 2018.

Investimet janë inekzistente në Parkun e Vaqarrit, vetëm 114,720 lekë në tre vite. Vëzhgimi i realizuar nga Citizens Channel tregon se kjo hapësirë nuk plotëson asnjë nga kriteret për të qenë park. E vetmja mënyrë për ta gjetur ku ndodhet është të pyesësh banorët, pasi jo vetëm që nuk ka asnjë tabelë orientuese, por nuk gjendet as në hartë. Parku është krejtësisht i pa aksesueshëm në këmbë, pasi  për të shkuar aty duhet ecur një kilometër në një rrugë pa trotuare.

Edhe aksesi me automjet është një sfidë më vetë, pasi në gjithë rrugën dhe zonën rreth hyrjes së improvizuar të parkut (një shteg i paasfaltuar), nuk ka asnjë hapësirë parkimi. Për të arritur tek shtegu i hyrjes tek liqeni duhet ecur për rreth 15 minuta, por sërish veç mbetjeve të shpërndara kudo, nuk gjendet asnjë shenjë investimi.

Në park mungon rregullimi i terrenit, shtigjet, stolat dhe ccdo element tjetër

Image 1 of 8

Koshat e plehrave mungojnë krejtësisht, nuk ka asnjë stol, asnjë shteg për ecje dhe asnjë rregullim apo përshtatje e terrenit dhe bimësisë nuk është realizuar.

Parku i Liqenit:

Parku i Madh i Liqenit Artificial të Tiranës (PMLAT) është aktualisht e vetmja hapësirë e gjelbër në Tiranë që ka kriteret për tu quajtur park qyteti. Aty nuk mungojnë as stolat, fushat sportive, shtigjet për vrapim, ecje dhe korsi biçikletash. PMLAT gjithsesi ka vazhduar të marrë pjesën e luanit në buxhetin e APR për parqet (37.5 milionë lekë), duke marrë 5 herë më shumë investime se të gjithë parqet e tjera të marra së bashku.

Edhe liqeni  artificial nuk i ka shpëtuar problemeve të shumta që kanë ngritur shqetësim mes qytetarëve. “Ka pasur kafshime të herë pas hershme, të pjesëve të ndryshme të parkut. Ndërtimet e fundit që janë miratuar tek diga, poshtë digës së  liqenit, dhe ndërtime të tjera që kanë nisur në krahun lindor të parkut pra në pjesën ku parku takohet me rrugën e Elbasanit”, thotë për Citizens Channel aktivisti Pano Soko.

Tjetërsimi i një pjese të Parkut në bllok pallatesh

Kompleksi “Park Gate” i ngritur në një zonë që dikur ishte pjesë e parkut, ndërtimet e shumë debatuara tek diga e liqenit artificial, betonizimi i rrugës Faik Konica me 9 ndërtime të reja, janë vetëm disa nga cenimet që i janë bërë parkut të liqenit.

Askush nuk e di që parku i liqenit artificial i Tiranës, nuk ka asnjë status ligjor. Për të gjithë njerëzit që thonë park, dikush park natyror, dikush park etj, etj, por ligjërisht nuk figuron në asnjë inventar të zonave të mbrojtura të Shqipërisë“, tregon ambientalisti Abdulla Diku. Tirana e vitit 2019, ku jetojnë rreth 1 milion persona, në deklaratat e zyrtarëve ka pesë parqe të mëdha, por në realitet ka vetëm një park, totalisht të pambrojtur në aspektin ligjor, që po “kafshohet” nga të gjitha anët, duke humbur betejën me kullat shumëkatëshe.

*Citizens Channel

 

Ndërtimi i HEC-eve në Valbonë, banorët e Tropojës nën kërcënime të vazhdueshme

“Kostoja Njerëzore e Hidrocentraleve: Komunitetet nën Presion në Luginën e Valbonës” ishte eventi që u mbajt dje nga World Wildlife Fund Adria. Aktiviteti kishte si qëllim paraqitjen e studimit të parë në Shqipëri që evidenton me fakte kërcënimet që kanë marrë banorët e Tropojës edhe aktivistët që kanë kundërshtuar hapur ndërtimet në Parkun Kombëtar të Luginës së Valbonës. Raporti kërkon gjithashtu të hedhë dritë mbi ndikimin e deritanishëm të punimeve në jetesën e komunitetit. Pjesë e diskutimeve ishin banorë lokalë të zonës dhe përfaqësues organizatash të njohura ndërkombëtare dhe shqiptare, si TOKA dhe Civil Rights Defenders.

Studimi Komuniteti nën Presion u prezantua drejtpërdrejtë më video nga ABA Center for Human Rights në SHBA dhe përfaqësues të World Wildlife Fund.

Janë vetë banorët ata që pranojnë se presionet ndaj protestuesve kanë qenë të të gjitha formave, me qëllim intimidimin dhe shuarjen e protestës. Të intervistuarit raportojnë se janë arrestuar apo kërcënuar se do të arrestoheshin, ndërkohë që e drejta e zhvillimit të tubimeve paqësore është e drejtë themelore e një shoqërie demokratike. Janë përdorur në formë të tepruar proceset formale, si: inspektime, akuza penale apo padi. Gjithashtu, ata janë hequr nga puna apo kërcënuar se do të hiqeshin nga puna nëse vazhdonin të ishin pjesë e protestave kundër ndërtimeve të HEC-eve në Valbonë.

Banor i Tropojës i cili ka kundërshtuar hapur ndërtimin e HEC-eve në Valbonë.

“Kanë qënë presione të vazhdueshme, për të gjithë. Po përmend atë presionin e parë që ka ardh tek unë personalisht kur një kompani që ndërton një HEC-in e tretë në Valbonë, Toplana SHPK, ka telefonuar vëllain tim sepse nuk kishte gjet kontaktin tim. Ai në atë kohë ka qenë punëtori i një filiali të asaj kompanie, përveçse e ka larguar nga puna, i ka thënë: ‘Thuaji atij vëllai tënd se po nuk e mbylli gojën do ia mbyll unë’ -thotë për Citizens Channel Gentjan Hajdarmataj, një qytetar i Tropojës i cili ka qënë vazhdimisht aktiv në nismat e marra kundra HEC-eve në Valbonë.

“Mbaj mend kur unë isha student në Tiranë në atë kohë, nëna ime më thoshte vazhdimisht: “Të lutem mos dil në errësirë (protestë) po rri në shtëpi”, tregon më tej ai.

Catherine Bohne, drejtuese e organizatës TOKA shprehet shumë entuziaste rreth ekzistencës së një studimi të kësaj natyre dhe rëndësisë që ai mbart.

Foto: Në të majtë Catherine Bohne, drejtuese e organizatës TOKA

Ajo tregon se shantazhet ndaj komunitetit kanë qenë të vazhdueshme dhe në forma të ndryshme dhe tani ndjehet e lumtur që janë të faktuara: “Është shumë e rëndësishme për ne sepse mund ta përdorim këtë raport dhe t’ua dorëzojmë çdo anëtari të parlamentit, çdo njeriu në qeveri. Kjo po ndodh në Shqipëri dhe tani është e dokumentuar. Ky është hapi i parë për t’u thënë mjaft më, ju nuk mund të luani me ne në këtë mënyrë!”, shprehet Catherine Bohne për Citizens Channel.

Çfarë ka ndodhur në Valbonë?    

Ishte prilli i vitit 2017 i cili shënoi nisjen e punimeve për ndërtimin e një prej dy hidrocentraleve në brendësi të Parkut Kombëtar të Valbonës. Ky projekt planifikon të fusë në tunel 3 kilometra të lumit Valbonë, në një prej pjesëve më të bukura të Shqipërisë. Banorët e zonës, shoqata TOKA por edhe qytetarë dhe aktivistë të tjerë kanë protestuar vazhdimisht, por edhe kanë filluar mbrojtjen në rrugë gjyqësore të parkut kundër ndërtimit të HEC-eve.

“Ping-pongu i gjyqësorit me HEC-et e Valbonës”

Vitet e fundit janë zhvilluar një sërë protestash edhe në Tiranë në mbrojtje të Valbonës. Kalvari i gjatë i betejës ligjore daton që në vitin 2009 kohë kur Gjykata e Shkodrës ka refuzuar të marrë në shqyrtim kërkesën e shoqatës Toka dhe ta banorëve të Tropojës për të hapur çështje penale mbi falsifikimin e firmave të banorëve të fshatit Dragobi të cilët shërbyen si prova për kompaninë Dragobia Energy dhe Gener 2 që të fillonin me punimet.

Në procesverbal vihet re se gjendet nënshkrimi pro ndërtimit të HEC-eve edhe nga personat që kanë vdekur më herët. Padia është kryer në Gjykatën e Tropojës, më pas tek e Shkodrës por të dyja ato nuk dhanë një vendim rreth çështjes në fjalë. Përgjegjësia i është deleguar Gjykatës së Tiranës por as ajo nuk e ka marrë përsipër.

Gjykata e Apelit në Tiranë vendosi me 6 qershor që të ndërpriten punimet në Luginën e Valbonës. Gjykata e rrethit të Tropojës, me 31 korrik 2018 lejoi rifillimin e ndërtimeve duke rrëzuar vendimin e Gjykatës së Apelit të Tiranës duke i dhënë të drejtën kompanisë koncensionare “Dragobia Energy” të vijojë punimet të paktën deri në 31 janar 2019.

Studimi “Komuniteti në Presion” jep disa rekomandime përsa i përket aksesit në informacion:

  • Qeveria shqiptare duhet t’i mundësojë informacion qytetarëve shqiptarë rreth hidrocentraleve, numrit të tyre, vendndodhjen duke bërë publik emrat e kompanive dhe pronarëve. Ata gjithashtu rekomandojnë hetimin e incidenteve me natyrë përndjekëse ndaj protestuesve
  • Shteti Shqiptar duhet të veprojë në pajtim me “Ligjin për zonat e mbrojtura” dhe të ndalë menjëherë ndërtimet e paligjshme në Valbonë.
  • Rekomandime janë dhënë dhe për kompaninë koncensionare Gener 2 dhe kompanive të tjera duke ju kujtuar detyrën e tyre për informim dhe konsultime publike, dokumentimin e ndikimeve dhe angazhimin me personat e prekur duke ndërtuar mekanizma për zgjidhjen e mosmarrëveshjes.

 “E drejta vonohet po kurrë nuk harrohet! Pa nji zor nuk ka nji fitore! Nuk do tërhiqem dëri në momentin e fundit që t’gjithë t’i ndalojmë” shprehet Idriz Ismajli, qytetar i Tropojës i cili është i zotuar se do ta çojë çështjen deri në fund!

*Citizens Channel /E.N/

Institucionet tolerojnë në heshtje dypunësimin e forcave të sigurisë

*Ky artikull është botuar më parë nga Qendra Shqiptare për Gazetari Cilësore 

Gazetarë: Fjori Sinoruka, Anisa Krraba, Donald Zaimi 

Policia e Shtetit apo Garda e Republikës në të cilat ky dypunësimi është i ndaluar me ligj deklarojnë se gjatë pesë viteve të fundit nuk kanë evidentuar asnjë të tillë ndërsa realiteti tregon të kundërtën.

Të fortë fizikisht dhe mirëstërvitur, me armë që mund ti mbajnë me vete në çdo kohë, me një pagë e cila nuk ju mundëson shpenzime të shumta dhe me një ofertë gjithnjë prezente, forcat shqiptare të sigurisë shpesh dypunësohen në kundërshtim me ligjin.

Fenonomi i cili ka qenë prezent prej dekadash në institucione si Polica e Shtetit është ulur me kalimin e viteve, por një investigim i Qendrës Shqiptare për Gazetari Cilësorore, tregon se ai është ende prezent, me një potencial të madh për të cënuar integritetin dhe efektshmërinë e forcave të sigurisë në vend.

Punët e dyta më të shpeshta janë ato si “bodyguards” (punonjës sigurie) në klubet e natës, ose si shoqërues të biznesmenëve dhe personave të tjerë të rëndësishëm. Nuk janë të pakta rastet kur dypunësimi bëhet edhe pranë grupeve kriminale në vend, të cilët kërkojnë siguri dhe mbrojtje nga grupet rivale.

Më të preferuarit janë punjësit e sigurisë të reparteve speciale të ndërhyrjes dhe forcave komando, për shkak të përgatitjes së tyre të lartë fizike dhe faktit se në punën shtetërore janë të angazhuar vetëm në raste të emergjencave.

Dypunësimi ndalohet me ligj në Policinë e Shtetit dhe Gardën e Republikës, në një kohë kur burimet thanë për Qendrën se rreth 20 përqind e efektivave të këtyre institucioneve janë të dypunësuar.

Në Forcat e Armatosura shqiptare ku dypunësimi lejohet, vitet e fundit është vërejtur tendenca e abuzimit me këtë fenonmen kur efektivë të ushtrisë shqiptare besohet se janë përshirë edhe në ngjarje kriminale si pasojë e “punës së dytë”.

Në të gjithat rastet dypunësimi i forcave të sigurisë konsiderohet nga ekspertët si i rrezikshëm pasi i shtyn efektivat e sigurisë që të përfshihen në aktivitete kriminale dhe sjell performancë të ulët të institucioneve në sigurimin e qytetarëve.

Por pavarësisht rreziqeve që ky fenomen mbart për institucionet e sigurisë duket se nuk kanë asnjë plan konkret për ndaljen e tij.

Investigimi zbulon se gjatë pesë viteve të fundit asnjë nga institucionet e sigurisë në vend nuk ka identifikuar efektivë të dypunësuar, duke lënë të kuptohet se fenomeni tolerohet në heshtje. Lufta ndaj këtij fenomeni do të kërkonte rritjen e nivelit të pagave dhe infrastukturës mbështetëse për këtë kategori.

Rreziku i kriminalizimit

Në këndet e njoftimeve të komisariateve të Policisë në Tiranë qëndron dukshëm një urdhër me porosi të Ministritë të Brendshëm me 19 pika i përditësuar në Tetor të vitit shkuar, kur ish gjenerali i Ushtrisë shqiptare Sandër Lleshi u zgjodh minister i Brendshëm.

Urdhëri ka si qëllim t’ju kujtoj efektivave të Policisë disa nga detyrat e tyre funksionale.

“Të identifikohen punonjësit ‘badigart’ që shërbejnë në lokale (ushtarak, të Gardës, punonjës policie, Renea, FNSH etj,” theksohet mes të tjerash në pikën 16 tëtij.

Policia e Shtetit zyrtarisht nuk e lejon dypunësimin e efektivëve që shërbejnë në të dhe përjashtim bëhet vetëm në rastet e mësimdhënies.

“Dy-punësimi për punonjësit e Policisë së Shtetit është i përcaktuar në procedura standarde për dy-punësimin e punonjësve të Policisë së Shtetit, ku përcaktohet se: Punonjësit të Policisë i lejohet të dypunësohet vetëm në fushën e mësimdhënies,” thekson ky institucion për Qendrën.

Kategorisht i ndaluar dypunësimi është edhe për punonjësit e Gardës së Republikës, një strukturë kjo e posaçme nën varësi të ministrisë së Brendshme që ka si mision ruajtjen dhe mbrojtjen e personaliteteve të larta shtetërore dhe rezidencave të tyre.

Por pavarsisht kësaj, ish drejtues të Policisë së Shtetit dhe oficerë aktual të këtij institucioni bëjnë të ditur se fenomeni i dypunësimit është ende prezent dhe tolerohet në heshtje nga eprorët për shkak të pagave të ulta.

Ndërkaq, Policia e Shtetit theksoi për Qendrën për Gazetari Cilësore se prej “vitit 2014 e deri sot nuk ka pasur asnjë punonjës të proceduar” për dy punësim.

Po kështu Garda e Republikës deklaron se pavarësisht se organizon vazhdimisht kontrolle për shkeljet ligjore, duke përfshirë dhe dypunësimin “gjatë viteve 2014 – 2018 nuk ka patur raste të evidentuara nga ana jonë për punonjës konkrete të Gardës se Republikës që janë të dypunësuar.”

Nga ana tjetër Forcat e Armatosura Shqiptare deklarojnë se legjislacioni nën të cilën ato veprojnë nuk e ndalon dypunësimin, përsa kohë ushtaraku i përgjigjet institucionit brenda apo jashtë orareve të punës. I vetmi kufizim për këtë dypunësim është mosshkelja e ligjit për Konfliktin e Interesit, një ligj ky me një fushë të gjerë veprimi dhe cilësime të përgjithshme.

Foto ilustruese, Antonio Çakshiri/ACQJ

Ushtria e Shqipërisë nuk shpjegon nëse ka një rregullore të brendshme e cila shpjegon kufizimet për punën e dytë, por theksohet se “për periudhën Janar 2014- Tetor 2018 nuk ka patur procedime ndaj oficerëve për shkelje të kuadrit ligjor për dypunësimin”.

Pavarisht kësaj, në 4 Tetor të vitit të kalur, efektivi xhenio i forcave speciale Komando të Forcave tëArmatosura, Mevjol Billo në një lokal të zonës së ish-Bllokut në Tiranë ekzekutoi një person dhe plagosi dy të tjerë.

Sipas mediave në vend, Billo u përfshijë në incident për shkak të punës së tij si ‘bodyguard’ i këngëtares Elvana Gjata dhe partnerit të saj Ervin Mata.

Nikollë Ndoci, ish drejtues i lartë i Policisë së Shtetit me 20 vite eksperiencë në institucion dhe pesë të tjera si pjesë e Gardës së Republikës thekson se një vend me kriminalitetit të lartë si Shqipëria oferta për të pasur punë të dyta shpesh “i vendos këta efektivë nëpozita te bashkëpunëtoreve në krim”

“Shërbimi i tyre, prezenca e tyre dhe përfitimi i pagesës nga individë të botës së krimit dhe konflikteve, i bën këta efektive po aq të inkriminuar sa dhe “bosët” e tyre qe i paguajnë,” theksoi ai.

Eksperti i kriminalistikës, profesor Luan Veliqoti thekson të njejtën ide, duke e konsideruar punën e dytë shpesh si futjen në një rreth vicioz që i kriminalizon forcat e sigurisë.

“Punëmarrsi mund të jetë një person me precedent penal dhe mund të kërkojë favore ndaj të punsuarit dhe ky i fundit detyrohet ti plotësoj ato në mënyrë që të arrij të mbaj punën,” tha ai.

Sipas Veliqotit, një tjetër efekt negativ që vjen nga puna e dytë është edhe humbja e interesit për punën bazë në shërbim të sigurisë së qytetarëve.

“Efekt tjetër negativ është edhe në performance. Një punë e dytë ndikon në performancën e punonjësve prandaj dhe ndalohet me ligj në rastin e efektivëve të sigurisë,” thekson ai.

Nikollë Ndoci i cili është edhe një përfaqësues i shoqatës së Punonjësve të Policisë në Lirim gjithashtu thekson se dypunësimi i bën këta efektive pothuajse të paaftë të kryejnë shërbimin e tyre për te cilën paguhen nga shteti.

Pagat e ulëta favorizojnë dypunësimin

Sipas vendimit të qeverisë së vitit 2017, paga bruto baze e një ushtaraku nis nga 33,600 Lekë dhe shkon deri në 49,650 Lekë. Pavarësisht gradës edhe në rastet kur ushtaraku ka mbi 10 vite angazhim paga nuk e kalon kufirin e 59,800 Lekë. Shtesat për vështirësi në pune gjithashtu janë të një kufiri të ulët.

Ekspertët e sigurisë përgjigjen një zëri se një nga arsyetqë i shtyn efektivët e institucioneve të Sigurisë drejt dypunësimit janë pagat e ulëta për një punë të vështirë.

Policia e Shtetit ka një nivel pagash bruto që nis nga 50,000 Lekë për inspektorët dhe kulmon në 125,000 Lekë për drejtuesit madhor. Shtesa për gradat kap nivelin më të lartë për drejtuesit e reparteve speciale si RENEA prej 40,000 Lekë-sh dhe dhe një mesatare prej rreth 12,000 Lekë-sh për funksionet e tjera të veçanta.

Reparti special RENEA, foto ilustruese ANtonio Çakshiri/ACQJ

Efektivat e njësisë së posaçme të Gardës së Republikës kanë një nivel pagash bruto që nis nga 40,500 Lekë dhe shkon deri në 115,000 drejtuesit madhor. Shtesat për gradat kanë një mesatare prej 17,500 Lekë-sh.

“Rroga jonë shkojnë diku te 54,000 mijë Lekë neto, e pamjaftueshme për të mbuluar të gjitha shpenzimet për të bërë një jetë normale, përpos orareve të tejzgjatuar dhe rrezikut që ka kjo punë,” thekson oficeri i Policisë në Tiranë.

Sipas tij, situata bëhet më e vështirë kur efektivat e forcave të sigurisë kanë për të paguar qera banimi.

Eksperti i kriminalistikës, profesor Luan Veliqoti thekson për Qendrën se Shqipëria është një nga vendet e pakta në botë ku pagat e ulta tek punonjësit e sigurisë nuk kompensohen me shërbime të tjera në ndihmë të kësaj kategorie.

“Ajo që ata bëjnë është është një punë me risk dhe kudo në botë pagesat janë dinjitoze dhe plus tyre punonjësit e sigurisë përfitojnë bonese të tjera. Në Turqi, p.sh. kur pagat e policisë janë më të ulta se ato në vendet e Perëndimit, shteti siguron për këtë kategori shërbime spitalore falas, pushime, shtëpi etj,” theksoi ai.

Aktualisht forcave të Policisë në vend nuk ju paguhen as orët shtesë të shërbimit, një problem i cili ka qënë prej vitesh prezent në Policinë e Shtetit. Një urdhër i mujit shkurt i lëshur nga Drejtori i Përgjithshëm i Policisë, Ardi Veliu thekson se si pasojë e buxhetit të pamjaftueshëm orët shtesë së efektivave të policisë gjatë vitit 2018 nuk do të paguhen por do të shpërblehen vetëm me ditë pushimi.

Me protestat partiake të vazhdueshme në vend, zgjedhjet lokale dhe fluksin që krijon stina e verës ky vendim pritet të dekurajoj edhe më shumë forcat e sigurisë në vend.

Gjithsesi Nikollë Ndoci, i shoqatës se Punonjësve të Policisë në Lirim thekson se dypunësimi i forcave të sigurisë nuk mund të përligjet në asnjë rast, për pasojë të rreziqeve të shumta që ai mbart.

Sipas Ndocit arsyea e vërtetë pse ky fenomen vijon është fakti se asnjëherë ndaj tij nuk ka pasur një luftë serioze.

“Ata përdorin forcën fizike, pushtetin e armës që mbajnë me leje, funksionin shtetror ku shërberjnë dhe faktin që askush nuk i ka penguar apo penguar të dypunësohen,” theksoi ai.

Sipas tij, fenomeni i dypunësimit në strukturat e sigurisë ka qenë dhe vijon të kryhet në dijenisë e plotë të eproreve, përveç ndonjë rasti sporadik.

Fier: Shpenzohen miliona lekë, por banesat e komunitetit Rom lihen përgjysmë

Foto: Gramoz dhe Flutura Kazanxhiu përpara banesës së tyre
Autor: Brejdon Xhavara | Lorin Kadiu | Citizens Channel

Në vitin 2017, Gramoz Kazanxhiu, baba i tre fëmijëve, përfitoi nga rikonstruktimi i banesës së tij të rrënuar në fshatin Baltëz të Fierit. Familja e tij është një nga 19 që përfituan nga projekti për “Përmirësimin e Kushteve të Jetesës së Komunitetit Rom dhe Egjiptian” i zbatuar në Bashkinë e Fierit.

“Kur erdhën na bënë matjet, na thanë se do ta përfundojnë shtëpinë, por e lanë përgjysmë. Ka kaluar një vit, dy vite dhe nuk po shohim asnjë ndryshim”, thotë Gramoz Kazanxhiu.

Eduart Koci, aktivist i komunitetit Rom dhe Egjiptian në Fier, tregon se është dashur ndërhyrja e tyre për të nxitur Bashkinë e Fierit të aplikojë në këtë projekt.
“Projekti kishte vite që vazhdonte, por bashkia Fier nuk interesohej për të aplikuar. Ne jemi bërë shtysë kryesore për bashkinë për t’i zgjuar që të bëjnë projektin gati dhe për të aplikuar”.

Por edhe pse ky projekt u arrit të ndërmerrej në vitin 2017, shumë nga shtëpitë janë lënë përgjysmë.

Shtëpia e Gramoz Kazanxhiut është pa pllaka në pjesën më të madhe, një nga dhomat është e pa suvatuar dhe i mungojnë dyert dhe dritaret.

“Ça insektesh ka jashtë hyjnë dhe brenda, fëmijët e mi flenë me pambuk në veshë, i kam çuar shpesh herë në spitale vetëm prej insekteve”, thotë Flutura,  bashkëshortja e Gramozit.

Të dy të papunë, ata shprehen se nuk kanë asnjë mundësi për të ushqyer familjen dhe për të përfunduar vetë shtëpinë: “Me kanace, bidona dhe hekurishte është e vështirë edhe të ushqehemi,  nuk jam vetëm unë, ne zihemi atje për koshat se kush t’i mbledhë më parë”.

Foto: Punimet e lëna pergjysmë në shtëpinë e familjes Kazanxhiu

Citizens Channel kontaktoi me Bashkinë e Fierit për të marrë informacion mbi projektin e zbatuar në vitin 2017.

Relacionin Teknik të përgatitur nga Drejtoria e Projekteve të Infrastrukturës në Bashkinë Fier për shtëpinë e Gramozit, evidentohen probleme serioze në standardet normale të banimit duke përfshirë gjendje të amortizuar të suvatimeve të brendshme dhe të jashtme, mungesën e dyerve dhe dysheme të pashtruar me pllaka. Të njëjtat çështje propozohen edhe  në zgjidhjen teknike që është pjesë e relacionit.

Por këto probleme nuk u zgjidhën plotësisht dhe Gramozi thotë se është i zhgënjyer nga institucionet dhe kompania që ka marrë përsipër punimet për banesën e tij: “Kur erdhën për të bërë punimet thanë do bëjmë vetëm lyerje dhe jo suvatim; Si mund të lyhet shtëpia pa suvatuar?”

Citizens Channel zbuloi se edhe pse problemet nuk janë zgjidhur, për shtëpinë e Gramozit janë shpenzuar 4 milion e gjysmë lekë të vjetra.

Bashkia e Fierit refuzoi të vinte në dispozicion preventivat e këtij projekti, pas një kërkese zyrtare për informacion. Edhe pas ndërhyrjes së Komisionerit për të Drejtën e Informimit (KMD), Bashkia e Fierit vuri në dispozicion një informacion të paplotë, me preventiva ku mungonin çmimet, duke shkelur në mënyrë të përsëritur ligjin. Vetëm pas një tjetër ankese drejtuar KMD u arritën të siguroheshin të dhënat e plota.

Citizens Channel i vuri në dispozicion familjes Kazanxhiu preventivin e detajuar të punimeve: “Unë sot e njoha buxhetin, se sa para kam pasur për shtëpinë time, nuk e di ku të ankohem për të gjetur zgjidhje”, tha Flutura Kazanxhiu. Por, edhe nëse këto para janë shpenzuar sikundër pretendojnë familjarët, ato kanë qenë të pamjaftueshme për rikonstruksionin e shtëpisë. Bashkia e Fierit nuk ka kërkuar më shumë para, edhe pse ka pasur mundësi ta bëjë.

Foto: Shtëpia e familjes Kazanxhiu

Paratë për zbatimin e këtij projekti janë dhënë në formë granti nga ish -Ministria e Zhvillimit Urban (MZHU), e cila shqyrton kërkesat e Bashkive që janë përgjegjëse për hartimin e projekteve, prokurimin dhe mbikëqyrjen e punimeve. Në pikën 3 të udhëzimit të MZHU, publikuar në vitin 2015, sqarohet se bashkitë mund të kërkojnë deri në 6.5 milionë lekë të vjetra për rikonstruktimin e çdo banese.

Sipas familjarëve banesa e tyre është lënë përgjysmë për shkak të keq menaxhimit të fondeve. Fakti është se katër nga tetë zgjidhjet teknike të parashikuara në relacion: “Suvatimet e brendshme dhe të jashtme; Shtrimi me pllaka, Dyert dhe dritaret; Lyerja me bojë” nuk janë realizuar ose janë realizuar vetëm pjesërisht.

“Familjet në nevojë emergjente të përjashtuara nga projekti”

Floresha Meçani

Nëse në familjen Kazanxhiu është rikonstruktuar gjysma e shtëpisë, Floresha Meçani, e cila jeton me babain, dy fëmijët dhe bashkëshortin në një shtëpi të ndërtuar me kallama dhe baltë, është përjashtuar nga projekti.

“Erdhi Bashkia këtu, mati shtëpinë dhe ikën, unë e kisha emrin e para në listë dhe prisja që të fillonin punimet, por më pas më thanë që banesa juaj është me baltë dhe nuk mund te përfitosh”, tha Floresha për Citizens Channel.

Familja e saj nuk është e vetmja që u përjashtua nga projekti: “Janë hequr 4 banesa të tjera që janë me baltë, ne jetojnë shumë keq, kemi frikë se do na shembet mbi kokë”, vazhdon më tej ajo.

Vakumi ligjor pas shtëpive të baltës
Shtëpitë e baltës  përjashtohen nga projekti i rikonkstruktimit, pasi nuk kanë themele për të mbajtur çatinë dhe mure për tu suvatuar. Ligji për legalizimet nuk e klasifikon fare këtë objekt si banesë, duke e njehësuar të njëjtë me një barakë. Edhe pse pronarët mund të kenë jetuar prej vitesh në një shtepi balte apo barrakë, ata nuk kanë asnjë të drejtë pronësie dhe nuk mund të ngrenë pretendime për legalizimin e këtyre objekteve.

Veç kushteve tejet të vështira ekonomike, familja Meçani jeton çdo ditë me frikën e reshjeve apo përmbytjeve që mund ta dëmtojnë banesën në mënyrë të pakthyeshme, duke i zënë brenda. Shtëpia e tyre gjendet përpara një kanali që gjatë periudhës së reshjeve të dimrit tejmbushet dhe rrezikon ta shkrijë shtëpinë e baltës ku ata banojnë.

Foto: Kanali përpara shtëpisë së familjes Meçani që rrezikon të përmbysë banesën

Video: Familja Meçani jeton në shtëpinë e baltës që rrezikon të shkrijë e të shembet

Fakti që zotëron një shtëpi balte, nuk e përjashton familjen Meçani nga projekti për “Përmirësimin e Kushteve të Jetesë së Komunitetit Rom dhe Egjiptian”. Veç rikonstruksionit të shtëpive ekzistuese, MZHU parashikon edhe dhënien e granteve për ndërtim banesash të reja, çka do t’i jepte një zgjidhje përfundimtare problemeve emergjente të strehimit.

Në gërmën b. të pikës 3 të udhëzimit të publikuar nga MZHU, parashikohet se bashkitë mund të aplikojnë për ndërtimin e banesave të reja me vlerë jo më shumë se 12 milionë lekë të vjetra.

Por Floresha Meçani tregon se i ka humbur shpresat tek institucionet për t’i siguruar familjes së saj kushte të denja jetese: “Na mashtruan që do rregullonin shtëpinë, i kam humbur shpresat, vetëm na thonë që do bëhet, do bëhet por, gjendja jonë është kritike. Fëmijët mezi i dërgojmë në shkollë, njëherë me bukë e njëherë pa bukë. Në shtëpi kam dhe babain të sëmurë, a jetohet këtu?”

Sa kushton “përmirësimi i lënë përgjysmë”?

Pas nxitjes dhe kërkesave dërguar nga aktivistët, Bashkia e Fierit aplikoi pranë Ministrisë së Zhvillimit Urban në vitin 2017.
Në maj të vitit 2017, u dërgua njoftimi i tenderit pranë Agjencisë së Prokurimeve Publike, me një fond limit prej 9, 166,678 lekë të reja.

Në portalin Open Procurement Albania, kjo procedurë prokurimi është klasifikuar si “Red Flag” (flamur i kuq), çka tregon një rrezik të mundshëm për sjellje të papajtueshme me ligjin ose jo-etike të biznesit. Kjo sepse, nga tre kompanitë që aplikuan, “Shendelli” shpk ishte e vetmja që nuk u përjashtua nga gara duke fituar kështu tenderin me një ofertë prej 7,747,682 lekësh.

“Shendelli Shpk” shpenzoi 9,297,220 lekë për rikonstruktimin e 19 banesave, me një mesatare prej rreth 4.8 milion lekësh të vjetra për banesë. Një shqyrtim i preventivave për shtëpinë e familjes Kazanxhiu tregon se firma private nuk i është përmbajtur preventivit të punimeve.

Preventivi i Punimeve për banesën e Gramoz Kazanxhiut

Në tabelë mungojnë disa nga vlerat që në të vërtetë janë vendosur në shtëpi dhe ka shtesa të tjera për vlera që nuk janë realizuar.
Vëzhgimi i Citizens Channel dhe dëshmia e Gramozit tregon se 30 m2 pllaka mungojnë dhe nuk janë vendosur në këtë banesë. Ndërkohë është vendosur një derë e jashtme alumini, që mungon në tabelën e preventivit.

“Na gënjyen na mashtruan, unë nuk i pash kurrë faturat”, përfundon Gramoz Kazanxhiu.
Banorët shprehen të pakënaqur edhe për mënyrën se si janë përzgjedhur familjet që do të përfitonin nga projekti për rikonstruktimin.

“Një pjesë e personave që u futën në listë për t’ju rregulluar shtëpitë nuk banojnë fare këtu, kanë ikur në Greqi, kanë vite dhe nuk do kthehen”, thotë bashkëshortja e Gramozit, “më mirë i kanë bërë për ata që jetojnë jashtë shtetit, se sa për ne këtu”, përfundon ajo.

 

Tiranës i shtohen biçikletat, por jo pa probleme

* Ky artikull është botuar më parë nga Qendra Shqiptare për Gazetari Cilësore

Gazetar Denis Tahiri, Redaktor Lutfi Dervishi.

Sa herë që përmendim biçikletën, shumëkujt mund t’i shkojë mendja te Shkodra – kryeqyteti i biçikletave; qytet ku dashuria për makinën, “mollën e ndaluar” për shqiptarët deri në vitet ‘90-të, nuk e la në hije dyrrotakun e famshëm.

Biçikleta është rikthyer pas më shumë se dy dekadash edhe në kryeqytetin shqiptar, ku në krah të disa prej rrugëve kryesore shihen edhe korsitë e biçikletave me ngjyra të ndryshme.

Në një korsi të tillë takova Naimin, shkodranin 43-vjeçar, dhe dy fëmijët e tij.

Naimi, një shkodran “me rrënjë e degë” – siç thonë në Tiranë – jeton në kryeqytet prej dy dekadash dhe prej dy vjetësh i është rikthyer dashurisë së vjetër – biçikletës.

Ai thotë se ka dëshirë t’ua përcjellë edhe fëmijëve traditën e dyrrotakëve.

“Me korsitë është bërë gjysma e punës. Nuk është se është përmirësuar ndonjë gjë, por më mirë me to se pa to”

Naimi me dy fëmijët në korsitë e biçikletave. Foto ACJQ

Të njëjtin mendim ndan edhe 57-vjeçari Ilir Malushi, i cili nuk i është ndarë biçikletës gjatë gjithë jetës.

“Është më mirë, – thotë ai, duke patur në mendje korsitë, – por nja dy herë më kanë rrëzuar makinat.”

Në Tiranë pas viteve `90-të, si nga njerëzit, ashtu edhe nga administrata, u respektua më shumë makina sesa këmbësorët. Zgjerimi i rrugëve, ngushtimi i trotuareve, si dhe investime të rëndësishme janë bërë për të sistemuar makinat.

Problemet e qarkullimit me biçikletë Ilir Malushi i sheh të lidhura me njerëzit që nuk i respektojnë.

Ened Mato, themelues i Ecovolis-it, njihet si një nga promovuesit publikë të lëvizjes me biçikletë.

Ai i gëzohet faktit se ka një objektiv që nga 22 km korsi të dedikuara, të bëhen 42.

“Është ende Qyteti Studenti, Rruga e Elbasanit, Unaza e Re, rruga dytësore e Rinasit, ku ka shkolla dhe biznese dhe ku duhen realizuar sa më shpejt korsi të dedikuara”, – thotë ambientalisti Ened Mato.

Nismë e mirë, por me shumë probleme

Objektivi i bashkisë është që Tirana të jetë një kryeqytet, ku biçikleta të jetë një mjet i rëndësishëm i transportit të qytetarëve.

Aktualisht, bashkia ka investuar në Unazën e Vogël në kryeqytet për korsitë 1568 metra linearë, në Rrugën e Dibrës, 1210 metra linearë, në bulevardin Dëshmorët e Kombit, 1740 metra linearë, në Bulevardin Zogu I, 620 metra linearë, në parkun e Liqenit, 6200 metra linearë, në Unazën e Mesme, 3100 metra linearë, si dhe ka bërë investime edhe në disa akse të tjera.

Tabelë me emrat e rrugëve të përfunduara e të papërfunduara dhe gjatësitë e tyre

Por, nga një vëzhgim i kryer ajo çfarë të bën përshtypje është se shumë rrallë këto korsi ngjasojnë me njëra-tjetrën.

Foto ilustruese të korsive të biçikletave.

Shumë korsi janë më të ngushta se standardi i kërkuar prej dy metrash, ndërkohë që të tjera ndërpriten për t`iu dhënë akses makinave, bizneseve ose edhe banesave

 

Nuk mungojnë as rastet kur, edhe pse korsitë janë pjesë e një projekti për krijimin e një rrjeti të madh korsish biçikletash, ato kanë ngjyra të ndryshme ose janë të kufizuara me blloqe betoni ose me sinjalistikë plastike.


Nëse Tirana është mbushur me semaforë për makinat dhe këmbësorët, mungojnë semaforët e dedikuar për biçikletat në kryqëzime. Një tjetër problem është përfshirja në korsitë për biçikleta edhe e hapësirës për këmbësorët.

Por, edhe pse numri i përdoruesve të biçikletave është rritur ndjeshëm në Tiranë, një tjetër problem që shihet është se mungojnë parkingjet e dedikuara.
Vendparkimi kryesor në qytet për biçikletën mbeten pemët ose shtyllat e ndriçimit.

Foto ilustruese ACQJ

 

Korsi të kuqe dhe “flamuj të kuq” për… tenderët

Përveç problematikave që hasen nga një infrastrukturë jo e plotë dhe e mirëmenduar, është edhe ajo e tenderëve.

Sipas Open Data Albania, problemet në tenderët për biçikletat nuk kanë munguar.

Një prej tenderëve është ai i Korsive të biçikletave në Rrugën e Kavajës dhe të Dibrës”, ku, sipas Open Data Albania, janë shkualifikuar të gjithë operatorët konkurrues përveç atij fitues.

I njëjti problem si më sipër shihet edhe në tenderin e prokuruar nga Drejtoria Nr. 2 e Punëtorëve të Qytetit Tiranë. Në këtë tender për “Sinjalistikën për korsi biçikletash janë shkualifikuar të gjithë operatorët konkurrues përveç atij që ka fituar tenderin.

Me flamur të kuq është edhe tenderi për “Korsitë e biçikletave në Bulevardin Zogu i Parë, ku specifikohet se ka munguar konkurrenca dhe fituesi është operatori i vetëm konkurrues.

Modelet e infrastrukturës së biçikletave në botë

Në Tiranë qarkullojnë çdo ditë mbi 100 mijë makina.

Lavdosh Ferruni është një ambientalist, të cilin biçikleta e ka shoqëruar gjatë gjithë jetës.

Dëshira dhe ëndrra (jo vetëm e tij), është që Tirana të bëhet si Amsterdami, qytet ku biçikletat përdoren po aq sa makinat.

“Ende infrastruktura nuk quhet e plotësuar.

Nuk ka ndonjë politikë lehtësuese për përdorimin e biçikletave si për shembull inkurajimi nga politikat doganore, lehtësimi me pika servisi etj.”

Por, a mund të bëhet vërtet Tirana si Amsterdami?

Ndryshimet mes dy vendeve janë shumë të mëdha. Ndërkohë që në Tiranë jemi ende duke folur për korsi biçikletash në qytet, Holanda është duke i kushtuar një vëmendje të veçantë krijimit të autostradave për biçikleta, të cilat lidhin qytete me një distancë prej rreth  16 kilometra larg njëri- tjetrit. Në vitin 2018 qeveria holandeze bëri publik planin për të investuar 245 milionë euro për infrastrukturën e biçikletave dhe për të shtuar me rreth 200 mijë numrin e përdoruesve të tyre.

“Po planifikojmë ta çojmë në 9% përdorimin e biçikletave deri në vitin 2024”, – kjo është vetëm një fjali e shkëputur nga fjalimi i kryeministrit francez, Édouard Philippe, në Nantes gjatë vitit që lamë pas.

Gjatë 7 viteve të ardhshme Franca ka planifikuar të investojnë në infrastrukturë për biçikletat 350 milionë euro, por, për rritjen e numrit të personave që përdorin biçikletën si mjetin e tyre kryesor të transportit, Franca nuk planifikon të ndalet vetëm në investimet në infrastrukturë.

Përveç parkimeve të biçikletave, qeveria do t’u japë punonjësve të administratës, të cilët zgjedhin si mjet transporti për në punë biçikletën, një shumë prej 200 eurosh në vit, kjo tax-free.

E krahas mbështetjes së gjerë financiare për komunitetet e biçikletave, edhe kompanitë private do të kenë mundësinë për t’i stimuluar punonjësit e tyre për të përdorur biçikletat me një shumë prej 400 eurosh në vit.

Me biçikletë, ajër më i mirë në qytet

“Të mirat për mjedisin janë shumë të mëdha, sidomos për Tiranën.

Tirana ka një ajër të ndotur që shkaktohet kryesisht nga makinat dhe, duke patur parasysh që makinat do të shtohen si rrjedhojë e shtimit të popullsisë, pritshmëria nuk është aspak e mirë për ndotjen e ajrit”, – thotë ambientalisti Lavdosh Ferruni.

Ndërkohë që në shumë vende europiane ka politika lehtësuese për këdo që përdor biçikletën si mjetin parësor të transportit, në Shqipëri ende debati është te hapësira që po i marrim makinave (?!)

Tashmë është e vërtetuar shkencërisht që lëvizja me biçikletë ka përfitime të shumta shëndetësore për të gjitha moshat.

Në vitin 2007 një studim doli në përfundimin se fëmijët janë edhe më pozitivisht të ndikuar nga përdorimi i biçikletës dhe se ky ushtrim ndihmon në çështjet e kontrollit, sikurse çrregullimi i deficitit të vëmendjes.

“Çiklizmi është gjithashtu shumë i mirë për zemrën.

Një studim i fundit ndoqi aktivitetin 5-vjeçar të 1500 njerëzve.

Ata që ishin rregullisht aktivë, kishin 31% më pak gjasa për të zhvilluar hipertension arterial”, – thotë mjekia kardiologe, Daniela Teferici, e cila shton se një tjetër studim ka zbuluar se bërja e stërvitjes (biçikleta është një prej stërvitjeve më të mira që njeriu mund të bëjë, pasi vendos gjithë trupin në aktivitet), është po aq efikase në uljen e presionit të lartë të gjakut sa edhe një medikament i rekomanduar nga mjeku.

Por nismat personale nuk mungojnë.

“Biçikleta është më njerëzore se makinat, ka më shumë përparësi dhe tani që po i hapet rruga, do të përdoret masivisht. Ne do të vazhdojmë të shtojmë çiklistët e vegjël dhe të mëdhenj”, – thotë Mato, ambientalist dhe themelues i Ecovolis-it.

Edhe pse Ecovolis ishte kompania e parë e shërbimit të biçikletave në Tiranë, tashmë ajo që shihet në kryeqytet është një tjetër model biçiklete. Ashtu si mund ta keni parë edhe në kryeqytetet e tjera europiane, edhe në Tiranë tashmë është e pranishme Mobike.

Foto ilustruese, Mobike në Berlin

Mobike kombinon dyrrotakun me teknologjinë duke e bërë më të thjeshtë lëvizjen me biçikletë në kryeqytet. Nëpërmjet një aplikacioni mund të gjesh shumë thjesht se ku ndodhet biçikleta më e afërt, të kryesh pagesën dhe të vijosh shëtitjen ose të shkosh në një destinacion tjetër pa qenë nevoja që të paguash cash ose të lësh dokumente identifikimi në pikën e marrjes së biçikletave.

Por, edhe pse Mobike në filozofinë e saj të biznesit është një biçikletë pa stacion, kjo nuk do të thotë që stacionet e biçikletave mungojnë kudo nëpër qytet.

Beteja e biçikletës me makinën duket si beteja e Davidit kundër Goliatit.

Dekadat e përdorimit kanë treguar se, të kesh makinë, nuk do të thotë të kesh më shumë kohë, sikundër është provuar edhe shkencërisht që të kesh biçikletë do të thotë se ke më shumë shëndet.

*Gazetar Denis Tahiri, Redaktor Lutfi Dervishi. 

**Në foton kryesore në fillim të shkrimit, disa biçikleta të Ecovolis në Tiranë. Foto: ACQJ.

Linku i artikullit origjinal: http://www.qualityjournalism.com.al/2019/03/02/tiranes-i-shtohen-bicikletat-por-jo-pa-probleme/

Guroret në Parkun e Dajtit, vetëm pak kilometra larg shtëpisë së Kryeministrit

Citizens Channel zbulon 2 kompani të licencuara nga Ministria e Mjedisit për nxjerrjen dhe përpunimin e gurit në zonën e mbrojtur të Parkut Kombëtar të Dajtit. Ndërkohë mbi 9 kompani të tjera prej kohësh po zhveshin nga gjelbërimi disa zona në Dajt jashtë kontrollit të Institucioneve shtetërore.

Parku Kombëtar i Dajtit, i shpallur me vendim qeverie që në vitin 2006, si zonë e mbrojtur, po shkatërrohet çdo ditë nga gurore të licencuara në mënyrë të paligjshme që po zhveshin shpatet e malit nga gjelbërimi. Në këtë skandal është e përfshirë Ministria e Mjedisit dhe Ministria e Energjisë dhe Industrisë, të cilat kanë dhënë lejet për nxjerrjen dhe përpunimin e gurit në Parkun e Dajtit. Ndërkohë që e gjithë kjo veprimtari e paligjshme, ndodh rreth 3-4 kilometra nga shtëpia e Kryeministrit Edi Rama. Pikërisht sapo kalon Qafën e Priskës, eskavatorë dhe buldozierë punojnë me qetësi dhe pa ndërprerje për të nxjerrë copëza të mëdha guri gëlqeror nga Mali i Dajtit.

Shtëpia e Kryeministrit Rama në fshatin Surrel të dajtit
Foto: “Google Maps”

Fotot e siguruara nga Citizens Channel, pranë zonës së Liqenit të Bovillës tregojnë kompani që kanë zhveshur malin nga të dyja anët e rrugës. Në këtë zonë shihen kamionë “fantazëm” që lëvizin pa targa, shpërthime me lëndë plasëse, pluhur që ngrihet kudo. Duket si një biznes që nuk kontrollohet nga askush dhe ku ligji nuk ka fuqi ose vullnet për të ndërhyrë. Edhe nëpërmjet aplikacionit “Google Maps” dallohet lehtësisht që Mali i Dajtit është rrjepur në disa pjesë të tij, për të cilën aktivistët mjedisor shprehen se përbën një nga masakrat ekologjike që vijon pa ndërprerje edhe pse pranë shtëpisë së kreut të qeverisë.

Kamionë pa targa zhveshin malin e Dajtit në kundërshtim me ligjin/ Foto: Citizens Channel

Citizens Channel kërkoi informacion zyrtar nga Ministria e Mjedisit nëse kishin dijeni për aktivitetin e guroreve në Parkun Kombëtar të Dajtit, ku nuk mund të jepet asnjë leje mjedisore. “Nuk ka asnjë subjekt që ushtron veprimtari të tilla në Parkun Kombëtar të Dajtit”, shprehet zyra për shtyp e Ministrisë së Mjedisit, e kontaktuar nëpërmjet telefonit.

Por të dhënat e siguruar nga Citizens kundërshtojnë Ministrinë e Mjedisit, pasi për të paktën 2 kompani janë lëshuar leje mjedisore. Më konkretisht është dhënë leja mjedisore subjektit “LIVELADA” , e cila ushtron aktivitetin e gurthyerjes në fshatin Shkallë. Kjo kompani e ka marrë lejen mjedisore më 16 gusht të vitit 2013, në ikje të qeverisë “Berisha”, ndërkohë që leja parashikonte një prodhim mbi 50 000 metra kub gur gëlqeror. Skandali thellohet edhe më tej, pasi kompania “LIVELADA” e ka marrë lejen mjedisore në vitin 2013, pavarësisht se ajo rezultonte e ç’regjistruar për ushtrimin e aktivitetit minerar nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë (MEI) në vitin 2011.

Leja Mjedisore “Livelada shpk”:

Ndërsa kompania tjetër, po në shkelje të ligjit, ka arritur të marrë leje mjedisore në muajin mars të vitit 2015.  Bëhet fjalë për kompaninë “Mexhi shpk”, e cila nxjerr gurin gëlqeror në qendër të Parkut Kombëtar të Dajtit, në zonën e quajtur Zall. Edhe në lejen mjedisore të lëshuar nga Ministria e Mjedisit, pranohet se subjekti “Mexhi shpk” po ushtron aktivitetin në zonën e mbrojtur “Parku Kombëtar Dajt”, por këshillohet që kompania të ruaj biodiversitetin. Por, kjo këshillë është e pavlefshme, pasi nxjerrja dhe përpunimi i gurit gëlqeror kryhet me anë të shpërthimeve, prerjes së vegjetacionit dhe hapjes së rrugëve të hyrjes, duke asgjësuar kështu çdo pasuri biologjike natyrore.

Leja Mjedisore “Mexhi shpk”:


Përveç dy kompanive që janë të licencuara për të ushtruar aktivitet të paligjshëm, nga një vëzhgim i Citizens Channel rezultojnë se brenda Parkut Kombëtar të Dajtit, janë të paktën edhe 9 kompani të tjera të cilat kryejnë “karrierë të gurit”. Këtyre kompanive u ka skaduar leja mjedisore si dhe leja e shfrytëzimit, por ato kanë vijuar aktivitetin duke zhveshur nga pyjet dhe gjelbërimi disa zona në Malin e Dajtit, që nga Priska e Madhe, Bovilla, Brari, Linza, e deri tek Lanabregasi, Shkalla dhe Pëllumbasi.

Citizens Channel insistoi të kërkonte një shpjegim nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë se përse nuk inspekton kompanitë e nxjerrjes së gurit në Malin e Dajtit, por kjo e fundit e hedh “topin” nga Ministria e Mjedisit. “Në dijeninë tonë nuk ka subjekte që ushtrojnë aktivitet të palicencuar. Ne jemi institucion kontrollues, vlerësues, monitorues i subjekteve që ushtrojnë aktivitet minerar të licencuar. Është Ministria e Mjedisit dhe Prefektura e Qarkut Tiranë që bëjnë bllokimin dhe penalizimin e subjekteve të palicencuara në këtë fushë”, thuhet në një reagimin e Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë (MEI), për Citizens Channel.

Por pavarësisht përpjepjekjes për të hequr përgjegjësinë nga vetja, kjo ministri ka një institucion varësie që kryen inspektime në subjekte private dhe publike, vendase dhe të huaja që kryejnë veprimtari minerare në territorin e Republikës së Shqipërisë. Bëhet fjalë për Repartin e Inspektim-Shpëtim Miniera (RISHM), i cili përbëhet nga inspektor që kryejnë në terren verifikimin për aktivitete të paligjshme në fushën minerare.

Sipas ekspertit të mjedisit, Klodian Aliu, është e dukshme se mes institucioneve ka një mungesë koordinimi. “As Ministria e Mjedisit dhe as MEI nuk marrin përgjegjësitë që u ngarkon ligji në lidhje me disiplinimin e aktiviteteve minerare në Parkun Kombëtar të Dajtit. Për vite me radhë është diskutuar për largimin e aktiviteteve minerare nga Parku, por në vend që të reduktoheshin ato janë shtuar. Vonesat e zgjidhjes së këtij problemi i shtojnë dëmet dhe pasojat negative në Parkun e Dajtit, biodiversiteti i të cilit ruhet nga shumë Konventa Ndërkombëtare të nënshkruara nga shteti ynë”, shprehet Aliu për Citizens Channel. Po ashtu, sipas ekspertit, ka një mungesë transparence të publikimit të statusit ligjor të kompanive që kryejnë nxjerrjen dhe përpunimin e gurit dhe përgjegjësive ligjore për kompanitë që janë ç’regjistruar apo hequr lejet minerare.

Një tjetër shqetësim që nxjerrin ekspertët mjedisor është edhe mungesa e një plani menaxhimi për zonat e mbrojtura. “Sot e kësaj dite nuk është miratuar ende një plan menaxhimi për Parkun e Dajtit, detyrim ligjor i Ministrisë së Mjedisit që duhej të ishte përmbushur të paktën që në vitin 2006, kohë kur sipërfaqja e Parkut është zgjeruar për herë të fundit. Mungesa e një plani menaxhimi për Parkun Kombëtar të Dajtit krijon premisa e terren për aktivitete të dëmshme në Park dhe në përputhje me qëllimin e krijimit dhe ruajtjes së tij”, thekson Klodian Aliu.

Harta e zonës së mbrojtur – Parku Kombëtar i Dajtit

Çdo projekt minerar i miratuar nga AKBN ka në përbërje pjesën e menaxhimit të mbetjeve dhe rehabilitimit të mjedisit. Ky proces konsiston në ripyllëzimin dhe rivitalizimin e zonës pas gërryerjes masive dhe zhveshjes së Malit të Dajtit nga gjelbërimi.

Eksperti Klodian Aliu shton se deri në vitin 2011 miratimi i planeve të rehabilitimit kanë qenë kompetencë e Ministrisë së Mjedisit, por më pas kjo kompetencë i  ka kaluar AKBN, pavarësisht se kjo e fundit nuk ka funksion ruajtjen e mjedisit dhe nuk ka struktura apo kapacitete teknike. “Për pasojë, planet e rehabilitimit hartohen në mënyrë fiktive dhe janë të pazbatueshme”, thekson Aliu.

Në të shkuarën, asnjë prej 9 kompanive që ishin të licencuara por sot punojnë pa një leje për shfrytëzimin e guroreve në Parkun e Mbrojtur të Dajtit, nuk ka kryer rehabilitimin e zonës. Dëmi i guroreve në Parkun Kombëtar të Dajtit është kolosal. Makineritë e rënda që gërryejnë skarpatet kanë arritur të fregmentojnë habitatet dhe të largojnë faunën në Parkun Kombëtar. Një pjesë e mirë e guroreve veprojnë me plasje të fuqishme me eksploziv duke tronditur ujin nëntokësor dhe shkaktuar një ndotje mbytëse për shkak të pluhurit që ngrihet.

Për ekspertët mjedisor, lejet e dhëna pa vlerësim të saktë të ndikimit në mjedis dhe me raporte formale që vlejnë vetëm për procedurë, nuk garantojnë ruajtjen e mjedisit.

Një tjetër shqetësim krijohet edhe për banorët e zonës si dhe për investimet turistike. Guroret kanë përfituar lejet nga AKBN dhe Ministria e Mjedisit pa kryer asnjë konsultim paraprak me publikun dhe përfshirjen e këtij të fundit në vendimmarrje. Shpërthimet me eksploziv, bluarja e gurit dhe transporti me mjete të rënda në disa raste kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme duke vënë në rrezik edhe jetën e komunitetit që jetojnë pranë tyre.

Gjithashtu lejet e dhëna për shfrytëzim guror ndër vite nga AKBN bien ndesh me statusin e mbrojtjes si Park Kombëtar të Kategorisë II dhe si atraksioni më i vizituar turistik në vend. Pas përfundimit të aktivitetit të guroreve, këto zona konsiderohen të vdekura, pa interes turistik dhe synohen si vende për depozitimin e mbetjeve. Kjo tashmë ka ndodhur me zonën e ish-gurores së vjetër midis fshatit Linzë dhe Surrel, ku janë depozituar sasi të mëdha mbetjesh ndërtimore. Krahas mbetjeve ndërtimore, Parkut të Dajtit i janë shtuar edhe ato minerare. Kompanitë që bëjnë përpunimin dhe nxjerrjen e gurit duhet të kenë impiant për asgjësimin e sterileve (mbetjeve të gurit). Por realiteti pasqyron një tjetër abuzim me natyrën pasi të gjitha kompanitë përdorin përrenjtë për të shkarkuar inertet e përpunimit të gurit.

* Citizens Channel

Fondet publike derdhen në llogaritë e kompanive të dënuara për krim dhe korrupsion

Fondet publike derdhen në llogaritë e kompanive të dënuara për krim dhe korrupsion

Nëse për politikën dhe sistemin e drejtësisë ishte domosdoshmëri ligji i dekriminalizimit apo i Vettingut, një proces i tillë duhet të nisë edhe me fondet publike, që krijohen nga taksat e qytetarëve shqiptarë. Të dhënat e siguruara nga Citizens Channel, nëpërmjet një hulumtimi të tenderave në Agjencinë e Prokurorimit Publik, nxjerrin në pah një skandal të madh. Kompani të dënuara për korrupsion ose të akuzuara për shpërdorim detyre, vijojnë të jenë fituese kryesore të tenderave shtetëror, duke marrë miliarda lekë nga buxheti i shtetit.

Citizens Channel mori spunto nga skandali i qarkulluar së fundmi pas arrestimit të një prej ish anëtarëve të Bandës së Lushnjes, Mondi Bega, i cili disponon edhe disa emra të tjerë si Manoli Bega, Edmond Bego, Belul Gjahtari apo Saimir Sina.

Mondi Bega, i cili gjithashtu është dënuar për trafik droge me 21 vite burg në Itali, është fituesi i disa tenderave, që nga viti 2014 e deri më sot, nëpërmjet kompanisë së tij, “INERTE EXPRESS” Sh.p.k.

  • 10 milionë euro të përfituar nga punimet në rrugën Tiranë Elbasan.
    • 1 miliard lekët për ndërtimin e nënstacionit të Librazhdit.
    • 3 miliardë lekët në disa punë të tjera publike kryesisht në zonën elektorale të Taulant Ballës, në Elbasan.

Ligji për prokurimin publik, i miratuar në vitin 2006, parashikon qartë se organet shtetërore duhet të përjashtojnë nga një procedurë prokurimi çdo ofertues, kur ka të dhëna se ka qenë i dënuar me vendim gjyqësor të formës së prerë për pjesëmarrje në organizata kriminale. Sipas këtij ligji, është detyrë e autoritetit shtetëror kontraktor që të marrë informacionet e nevojshme për integritetin dhe gjendjen personale të një ofertuesi.

Ky denoncim është përsëritur disa herë edhe nga Partia Demokratike, por pavarësisht kësaj, kompania “INERTE EXPRESS” Sh.p.k vijon sot e kësaj dite punën e qetë, si kontraktuese e shtetit dhe përfituese e fondeve publike.

Të tjera kompani të akuzuara

Në prill të vitit 2018, Kontrolli i Lartë i Shtetit, zbuloi pas një auditimi të kryer tek Ministria e Brendshme, një seri shkeljesh me rikonstruksionin e kësaj godine. Raporti prej 18 faqesh ngrinte shqetësimin se kompania Fusha Sh.P.K, e cila ka kryer rikonstruksionin me një vlerë prej 2.5 milion dollarësh, ka shpërdoruar fondet publike.

Sipas Kontrollit të Lartë të Shtetit, kur kanë kaluar jo më shumë se 1 vit, tarraca e Ministrisë së Brendshme, ka nisur të çahet. Kjo pasi, kompania Fusha Sh.p.k duhej të kryente sipas kontratës një investim shtesë për përforcimin e soletës. Investimi i munguar kap shifrën e 14.8 milionë lekëve të reja, që në terma ligjor përkthehet shpërdorim detyre nga ana e kompanisë Fusha Sh.p.k.

Kontrolli i Lartë i Shtetit evidentoi një tjetër shkelje tek godina e Ministrisë së Brendshme. Gjatë zbatimit të një kontrate për një ambient prej 170 m2, Fusha Sh.p.k ndër të tjera kishte marrë përsipër, edhe shtrimin me parket. Pak javë më vonë, Ministria e Brendshme zhvillon sërish një tjetër tender për mobilim, ku çuditërisht përfshin edhe parketin për të njëjtin ambient. Dhe ky tender fitohet nga një kompani tjetër. Pra, Fusha Sh.p.k është paguar për të vendosur parketin prej 170 m2, por në fakt këtë e kryer një kompani tjetër, me anë të një tenderi të ri, duke i shkaktuar kështu një dëm buxhetit të shtetit.

Pas këtij tenderi, Fusha Sh.p.k ka qenë sërish fituese e shumë fondeve publike, ku më i fundit është tenderi i muajt gusht 2018k, ku kompania do të kryejë asfaltimin e disa rrugëve, për llogari të Ujësjellës-Kanalizime Tiranë.

Për kompaninë Fusha Sh.P.K, kryeministri Edi Rama po mendon të kalojë në Kuvend një ligj të veçantë, nëpërmjet të cilit do t’i japë tokë nga 13 mijë metrat katrorë të Teatrit Kombëtar, për të ndërtuar disa godina shumëkatëshe, me kushtin që të ndërtojë një teatër të ri. Por nëse Fusha Sh.P.K është denoncuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit për shpërdorim të fondeve publike nëpërmjet moskryerjes së investimeve, a do të kishte vlerë që një kompani e tillë të ndërtonte Teatrin Kombëtar, më të madhin në Shqipëri?

Citizens Channel tentoi të komunikonte me përfaqësues të kompanisë Fusha Sh.P.K, për t’i pyetur rreth gjetjeve të raportit të KLSH-së, por e kishte të pamundur të merrte një përgjigje.

“Vëllezërit Hysa”, edhe nga burgu i ndjekin tenderat!

Kompania “Vëllezërit Hysa”, e përbërë nga dy vëllezërit Agron dhe Kujtim Hysa, janë arrestuar për veprën penale të vjedhjes së kryer duke shpërdoruar detyrën. Ata ndodhen pas hekurave për abuzimin me fondet publike, me realizimin e segmentin Gjinar, në rrugën Tiranë – Elbasan, një rrugë që u pagua shtrenjtë por nuk u ndërtua kurrë.

Shuma totale e fondeve publike të dhëna nga buxheti i shtetit për realizimin e punimeve për rrugën Gjinar, ishte 499,525,926 lekë, ku 111,468,727 kishin kaluar direkt në llogarinë e kompanisë “Vëllezërit Hysa”. Rruga nuk është përfunduar sot e kësaj dite, por dy vëllezërit Hysa dhe dy ish drejtuesit e ARRSH-së, Andi Toma dhe Dashamir Xhika, sot ndodhen pas hekurave.

Edhe pse pronarët e kompanisë “Vëllezërit Hysa” janë në burg për shpërdorim detyre, ata sërish përfitojnë fonde publike. Dokumentat e siguruara nga Citizens Channel, zbulojnë se Bashkia e Tiranës ka zhvilluar një tender për ndërtimin e një rruge dytësore në kryeqytet, dhe ku fitues ka shpallur “Vëllezërit Hysa”.

Tenderi është zhvilluar në datën 15 janar 2018, për rrugën “Migjeni” dhe rrugën “Kadri Rroshi”, në zonën e Kasharit. Afati i realizimit të këtyre punimeve, ishte 8 muaj. Burime për Citizens Channel brenda Bashkisë së Tiranës, shprehen se këto dy rrugët ende nuk kanë përfunduar, pasi punimet kanë nisur në muajin korrik.

Ndërkohë mbetet e paqartë sesi “Vëllezërit Hysa”, të arrestuar për shpërdorim detyre, ndjekin punimet për këto dy akse rrugore.

“Vëllezërit Hysa” kanë edhe një tjetër histori në të kaluarën, me shpërdorimin e fondeve publike. Një raport i KLSH-së ka zbuluar gjetjet se disa nga projektet e rilindjes urbane të qytetit të Belshit, janë jashtë standardeve, madje kompania që i ka ndërtuar (“Vëllezërit Hysa”), ka përdorur materiale ndërtimi të skaduara. Sipas auditit të kryer, projekti për realizimin e dy pedonaleve “Ndërtimi i pedonaleve dhe korsive të biçikletave, Liqeni Belsh”, të realizuara nga firma “Vëllezërit Hysa”, janë ndërtuar me pllaka gëlqerore dhe jo pllaka troktolit siç ishte e parashikuar në kontratë. Kjo i ka sjellë një tjetër dëm buxhetit të shtetit, e për rrjedhojë fondeve publike.

Uniformat e policisë, tek “Gjergjefi”

Përgjatë 15 viteve të fundit, çdo Ministër i Brendshëm ka bërë të paktën 1 tender për uniforma, dhe në shumicën e rasteve nuk kanë munguar akuzat për shpërdorim të fondeve. Një nga kompanitë më të përfolura për këtë objekt tenderash është “Gjergjefi” Sh.P.K, e cila është hetuar disa herë për korrupsion nga Prokuroria e Tiranës.

Hetimet e para ndaj kësaj kompanie, nisën në vitin 2011 dhe u iniciuan pas denoncimit të deputetëve të Partisë Socialiste, të cilët mbi bazën e denoncimeve publike gjetën një dëm ekonomik 1.5 miliardë lekë të reja, ku ishin përfituar padrejtësisht nga kompania “Gjergjefi” Sh.p.k. Fillimisht u sekuestrua procedura e tenderimit, garuesit dhe pretendimet e firmave të skualifikuara. Në fokusin e grupit hetimor ishin edhe punonjës të Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë dhe Agjencisë së Prokurimit Publik, të cilët kishin kryer të gjithë procedurën e nevojshme.

Një tjetër parregullsi e pretenduar në kallëzimin e PS-së të asaj kohe, ishin se firma ” Gjergjefi Sh.p.k ” ishte paracaktuar për të fituar tenderin e uniformave të Policisë së Shtetit. Megjithatë, sot kohët kanë ndryshuar. Nëse dje Partia Socialiste denonconte kompaninë “Gjergjefi Sh.p.k” për abuzimet me tenderët e uniformave, sot kjo forcë politike po i jep sërish tendera kësaj kompanie.

Së fundmi, Ministria e Brendshme, nën drejtimin e Fatmir Xhafajt, ka përzgjedhur kompaninë “Gjergjefi” Sh.p.k për tenderin e uniformave verore të Policisë së Shtetit, me vlerë 1.6 miliardë lekë të vjetra. Pra, kompania e akuzuar pikërisht për korrupsionin e uniformave të policisë, shpallet sërish fitues nga vetë akuzuesit.

Këto ishin një pjesë e tenderave të përfituar nga kompani me të shkuar kriminale, të akuzuar për korrupsion dhe shpërdorim detyre. Citizens Channel pyeti Agjencinë e Prokurimit Publik, nëse kanë një database me kompanitë që nuk duhet të merrnin pjesë në garë, për shkak të problemeve në të kaluarën. Përfaqësues të këtij institucioni u përgjigjën duke thënë se nuk kanë një “black liste” të kompanive, por ato problemet zakonisht evidentohen tek ankesat në Komisionin e Prokurimit Publik.

“Nëse një kompani është e akuzuar për korrupsion, kjo mund të ankimohet tek Komisioni i Prokurimit Publik nga një tjetër kompani garuese. Ky është rregulli i konkurrencës, të denoncosh në garë shkelësit dhe abuzuesit e tenderave.” – u shpreh Agjencia e Prokurimit Publik, për Citizens Channel.

*Citizens Channel /E.H./

Pas Teatrit Kombëtar, a është radha e Bibliotekës Kombëtare?

Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë (BKSH) është institucioni më i rëndësishëm i edukimit dhe i kulturës në Shqipëri, i cili ka nisur të funksionojë që nga viti 1920 dhe mban mijëra tituj të literaturës shqiptare edhe asaj botërore.

Brenda dy viteve të fundit ky institucion është përballur me 2 dëmtime të rënda: zjarri i cili dëmtoi katin e tretë të nëndheshëm në vitin 2017 dhe përmbytja e ndodhur në qershor të këtij viti.

Deklaratat dhe qëndrimet institucionale që pasuan përmbyten e pak muajve më parë, ku u dëmtuan 12 mijë njësi librash dhe pas të cilës nisi dhe një hetim nga Instituti i Ndërtimit, ngritën një tjetër pikëpyetje. A do të ketë edhe Biblioteka Kombëtare të njëjtin fat si Teatri Kombëtar?

“Biblioteka nuk është në standardet e duhura. Zgjidhja afatgjatë do të ishte një bibliotekë e re. Këshilli Bashkiak i Tiranës duhet të mendojë për një vendim shumë të rëndësishëm për një bibliotekë për qytetin. Situata e rëndë ku është lënë trashëgimia është përgjegjësi e të gjithëve”, u shpreh drejtuesja e Bibliotekës Kombëtare, Persida Asllani në një konferencë për mediat më 26 qershor, tre ditë pas përmbytjes së institucionit.

Por kjo nuk është ngjarja e vetme e cila duhet të shërbente si një kambanë alarmi për marrjen e masave. Në 15 Maj të 2017, një zjarr në katin e tretë të nëndheshëm të bibliotekës dëmtoi 3.308 njësi librash. Edhe pas kësaj ngjarje, përfaqësuesit e Bibliotekës mbajtën qëndrime të ngjashme, ndërtimin e një godine mbështetëse për BKSH-në, ose ndërtimi i një godine të re për Bibliotekën Kombëtare.

Ministrja e Kulturës, Mirela Kumbaro reagoi, duke ja vënë sërish fajin kushteve në të cilat ndodhet Biblioteka Kombëtare.

“Mbi 1 milionë njësi librore e periodikë janë sistemuar e mirëmbahen nga “amvisat” e Bibliotekës Kombëtare në fondin e këtij institucioni, ku raftet janë të tejmbushura dhe ku prej 15 vitesh ka vijuar puna me raftet “imagjinare” të stivosjes së librave. Kjo situatë e krijuar dhe rënduar në vite është jashtë kushteve normale të ruajtjes së librave”, shkruante Kumbaro ndërkohë që ministria që ajo drejton prej vitesh ka qenë në dijeni të gjendjes dhe nuk ka realizuar asnjë ndërhyrje.

A do të ketë Biblioteka Kombëtare të njëjtin fate me Teatrin?

Dëmtimet e Bibliotekës Kombëtare dhe deklaratat e institucioneve përgjegjëse pas konstatimit të dëmeve, kanë diçka të përbashkët: gjendjen e rënduar të godinës.

Nisur nga ky konstatim, Citizens Channel i kërkoi Bibliotekës Kombëtare buxhetet katër viteve të fundit, për të analizuar investimet që ky institucion bën për rikonstruktimin e godinës. Analizimi i këtyre të dhënave dhe përgjigjet e përfaqësuesve të BKSH bashkohen në një pikë: BKSH nuk ka buxhet dhe nuk ka zhvilluar asnjë procedurë prokurimi për rikonstruksionin e godinës.

“Për vitet 2015-2018” Biblioteka Kombëtare nuk ka pasur fonde në artikullin 231 të buxhetit (rikonstruksione/ mirëmbajtje objektesh), për rrjedhojë nuk ka zhvilluar asnjë procedurë prokurimi”, thuhet në përgjigjen zyrtare të marrë nga BKSH-së.

Ajo që vihet re është se buxheti i përgjithshëm i këtij institucioni ka pësuar një rritje për çdo vit në katër vitet e fundit, megjithatë këto para  shkojnë vetëm për: paga personeli, sigurime shëndetësore dhe shoqërore, shpenzime operative, projekte kulturore etj.

Buxheti që Biblioteka Kombëtare ka pasur për vitin 2015 ka qenë 91.682.048 lekë, në 2016 ky buxhet ka qenë 92.300.735 lekë, në vitin 2017  103.775.899 lekë, ndërsa në vitin 2018, 104.193.583 lekë.

Drejtoresha e Bibliotekës Kombëtare Persida Asllani, ka refuzuar t’i përgjigjet pyetjes së Citizens Channel nëse ka kërkuar ose jo fonde për rikonstruksionin e ndërtesës së institucionit që ajo drejton.

Ndërhyrje për të parandaluar dëmet, vetëm pasi dëmet kanë ndodhur

Të dhënat e buxheteve të BKSH, tregojnë se vetëm pasi ky institucion u prek nga zjarri ku u dogjën 3.308 njësi librash, u shpenzuan 2,132,400 lekë për blerjen dhe montimi ne pajisjeve për mbrojtjen nga zjarri.

Në përgjigjen e Bibliotekës Kombëtare thuhet: “Konkretisht në vitin 2017 edhe pse nuk ka pasur fonde për mirëmbajtjen apo rikonstruksionin e godinës, Biblioteka Kombëtare ka realizuar disa blerje artikujsh dhe montim pajisjesh për mbrojtjen nga zjarri, si :

  •        Furnizim, vendosje/montim i Sistemit Gjysmë Automatik të Shkumës AFFF;
  •        Furnizim vendosje/montim detektor tymi, sisteme diktim sinjalizim zjarri dhe ndriçues emergjence;
  •        Furnizim montim fikse zjarri automatike dhe portative, furnizim;
  •        Vendosje/Montim Sistemi hidrant të mbrojtjes nga zjarri dhe blerje ËD External Hard Drive 2.5 “My Passport 2 TB dhe 1 TB.

E njëjta gjë ka ndodhur edhe pas zjarrit që preku BKSH në vitin 2018, në media qarkulluan pamje të punonjësve që mundoheshin të limitonin dëmet duke përdorur mjete rrethanore si tharëse flokësh dhe letra kuzhine.

As ky dëmtimi i dytë nuk ccoi në iniciativën për një zgjidhje të qëndrueshme mbi fatin e godinës së Bibliotekës Kombëtare.

“Po punohet mbi një projekt të një ndërhyrje provizore me natyrë hidroizoluese, dranazhuese,  fuqizimin e ventilimit si dhe instalimi i një rritje sensorësh kundër lagështirës”, deklaroi për mediat Drejtoresha Persida Asllani, pak ditë pas ngjarjes.

Projekti “provizor” për të cilin fliste Asllani është buxhetuar me një fond prej  2.002.000 lekësh, pas raportit të përgatitur nga Instituti i Ndërtimit “Rikonstruksion (punime ndërtimore, punime elektrike, punime mekanike) në sallën P 300 (katet e nëndheshme të BKSH-së)”. Dhe 400.000 ALL (katërqind mijë lekë) në artikullin 230 (studim projektim).

Raporti i Institutit të Ndërtimit – Biblioteka Kombëtare në të njëjtën  “gjendje emergjence” me  Teatrin Kombëtar

Rreth një muaj pas përmbytjes së 23 qershorit, Instituti i Ndërtimit publikoi një raport voluminoz i cili doli në përfundimin se shkak i përmbytjes ishte vetë gjendja e godinës dhe ngriti një sërë shqetësimesh mbi kushtet teknike dhe standardet e ruajtjes së librave.

Pas  më shumë se 15 ditësh nga bërja e ekspertizës, Inspektorati i Ndërtimit doli me një relacion lidhur me godinën e Bibliotekës Kombëtare, sipas të cilit ndërhyrja në këtë institucion ishte urgjente.

“Objekti ka një amortizim të tejskajshëm dhe kërkohet ndërhyrja e menjëhershme. Në kushtet e sotme nuk plotëson standardet. Për këtë arsye duhen marrë masa të menjëhershme”, thuhej në raport, ku rekomandohej largimi i menjëhershëm i materialeve nga soletat për të bërë uljen e ngarkesës dhe lehtësimin e tyre.

 

Foto: Relacioni Teknik i Godinës së Bibliotekës Kombëtare

Instituti i Ndërtimit  rekomandoi edhe kryerjen  e provave laboratorike  për  strukturat e godinës, për të parë nëse godina është në gjendje ta përballojë aktivitetin që ka.

“Marrjen e masave të menjëhershme për të bërë hidroizolimiet e nevojshme, në ambientet e bodrumeve të objektit, si dhe shtrimet e shtresave të dyshemeve, pasi ato janë jashtë çdo kushti teknik”, shkruhet më tej në raport ,duke shtuar se është e nevojshme që të kryhet një ndërhyrje totale në bazë të një projekti të studiuar për rritjen e performancës së strukturave dhe rifiniturës së vetë ambientit.

 

Foto: Relacioni Teknik i Godinës së Bibliotekës Kombëtare

Edhe pse Instituti Kombëtar i Ndërtimit thotë se ndërtesa ka nevojë për ndërhyrje të menjëhershme, në relacion thekosohet se është i nevojshëm një ekspertim i mëtejshëm i ndërtesës për të arritur në një konkluzion përfundimtar për shkallën e ndërhyrjeve rikonstruktive apo një gjykim nëse ambientet eksiztuese të Bibliotekës Kombëtare mund të sillen në parametra të përshtatshëm për destiacionin si Bibliotekë.

Në shumë aspekte ky raport ngjason me atë të Teatrit Kombëtar, i cili ishte një ndër argumentet kryesorë të përdorur nga mbrojtësit e tezës së shembjes së godinës.

Në relacionin e realizuar për Teatrin Kombëtar ngrihej problemi se mungonte hapësira e nevojshme që kjo godinë të ruante funksionin e saj, e njëjta gjë vihet re edhe në relacionin e realizuar për BKSH-në.

Referuar informacioneve të marra nga administrata e Bibliotekës Kombëtare, hapësirat në funksion të saj kanë më shumë se 20 vjet që nuk i plotëson nevojat e saj. Kjo ndërtesë konsiderohet “Provizore”, sepse ajo ka qenë e destinuar për të qenë Bibliotekë e qytetit të Tiranës. Mungesa e këtyre hapësirave (referuar informacioneve të marra nga Biblioteka Kombëtare) për të vendosur materialet bibliotekare në Fond, ka detyruar që të krijohen rafte “imagjinare”, të cilat nënkuptojnë vendosjen e librave përgjatë korridoreve dhe shkallëve të kateve bodrum”, shkruhet ne relacion.

 

Foto: Relacioni Teknik i Godinës së Bibliotekës Kombëtare

Nga ana tjetër pothuajse e njëjta gjë thuhet edhe për sa i përket daljeve të emergjencës. Ku në relacionin për TK shkruhej:“Mungojnë daljet e emergjencës dhe shenjat orientuese për evakuimin e njerëzve në këto raste”, ndërkohë në relacionin për BKSH-në thuhej se vendosja e rafteve  përgjatë  korridoreve dhe shkallëve të bodrumit prej mungesës së hapësirës jo vetëm që pengon shërbimin ndaj përdoruesve, por bllokon edhe daljet e personelit në raste emergjence.

Edhe në rastin e sistemeve të ndryshme hidraulike, higjeno- sanitare, elektrike etj, përfundimet janë shumë të ngjashme me njëri- tjetrin.

I njëjti konstatim është bërë edhe për  sistemin e mbrojtjes nga zjarri, ku për TK thuhet se nuk ekziston fare, ndërsa për BKSH-në sipas relacionit“impianti i mbrojtjes kundër zjarrit si dhe impiante të tjera rezultojnë me probleme te theksuara teknike dhe te pa përshtatshme përkundrejt kushteve teknike te BK”

Raporti ka bërë një pasqyrim të detajuar të gjendjes të godinës së këtij institucioni, duke marrë në shqyrtim gjendjen e shumë sistemeve të cilat duhet të plotësojnë disa kritere konform standardeve të vendosura për Bibliotekat Kombëtare. Ndërkohë  fakt është se vendi ynë po humb ccdo ditë  më shumë pjesë të trashëgimis kulturore dhe historike.

Një ndërhyrje urgjente e Ministrisë së Kulturës në Bibliotekën Kombëtare është diçka e cila duhet të ndodhë shumë shpejt nëse nuk duam që të humbasim një tjetër pasuri e cila duhet tu kalojë brezave.

Në shkurt të këtij viti Ministrja e Kulturës, gjatë një interviste të dhënë në Ora News, deklaroi se ekziston një projekt për Bibliotekën Kombëtare, i cili kushton 8 milion euro por ka hasur me vështirësi zbatimi për shkak të mungesës së hapësirave. Kumbaro gjithashtu bëri të ditur se ishte duke u punuar për realizimin e një biblioteke të  për  qytetin e Tiranës, gjë që nënkupton shkëputjen e BKSH nga funksioni  i saj edhe si bibliotekë të  Kryeqytetit.

*Citizens Channel Denis Tahiri

 

Shkodër, dëmshpërblimet për përmbytjet mbeten peng i burokracive mes Bashkisë dhe Prefekturës

Muaji Mars shënoi një tjetër përmbytje për banorët e zonës së nën – Shkodrës. Uji dëmtoi banesat, bagëtitë dhe kulturat bujqësore në periudhën e fillimit të pranverës, kohë kur një pjesë e madhe e prodhimeve pritet të japin frytet. 5 muaj më pas, banorët  janë ende në pritje të dëmshpërblimeve, të cilat mbeten peng i procedurave burokratike të institucioneve përgjegjëse.

Jac Zadrima, banor i fshatit Shirq i prekur nga përmbytja e fundit, i pyetur nga “Citizens Channel” mbi ndikimin e përmbytjes në ekonominë lokale, tha: “Unë jam tu punu me borxh. Kalojnë infeksionet dhe ashtë mbjellë dy herë bereqeti. Jonxhës në vend me ja marrë kosën e parë në mars ose në prill, unë ja kam marrë në qershor”.

Në kohën e përmbytjes, pati vizita dhe inspektime nga ana e institucioneve përgjegjëse. Zv. Kryeministrja Senida Mesi  dhe Ministria e Mbrojtjes Olta Xhaçka shkuan në vendngjarje dhe premtuan se do të bënin maksimumin për të mbështetur banorët e përmbytur si dhe do të shikonin mundësinë për investime afatgjata për të parandaluar situata të tilla.

Nëpërmjet ligjit për të Drejtën e Informimit, Citizens Channel i kërkoi Bashkisë Shkodër raportin me përfundimet e vlerësimit të dëmeve dhe kulturave bujqësore të dëmtuara.

Në datën 19 korrik Bashkia e Shkodrës me anë të vendimit Nr. 51, bën të ditur vlerësimin e dëmeve në total për banorët e njësive administrative: Dajç, Ana e Malit dhe njësia administrative Rrethina + Qendër.

Vlera totale e përllogaritur në lekë për këto zona, në bazë të këtij vendimi është 98,624, 24 lekë për 59 familje të prekura.

Ndërsa, për sa i përket kulturave bujqësore, numri i tyre është 25, në rreth 4965 parcela, me një sipërfaqe në total prej 20,788,821 metra katrorë. Vlera totale e këtij dëmtimi shkon në 310,976,940 lekë.

Vleresimet sipas kulturave bujqësore/ Burimi: Bashkia Shkodër *Citizens Channel

Në vendim Bashkia Shkodër ka kërkuar një alokim fondesh nga Drejtoria e Përgjithshme e Emergjencave Civile pranë Ministrisë së Mbrojtjes për shkak të “pamjaftueshmërisë së Bashkisë për të mbuluar vlerën”.

Burokracitë mes Prefekturës dhe Bashkisë mbajnë peng dëmshpërblimin e banorëve të prekur

Citizens Channel iu drejtua përmes një kërkese për informacion Drejtorisë së Përgjithshme të Emergjencave Civile në Ministrinë e Mbrojtjes, për të pyetur nëse është dhënë fondi i kërkuar nga Bashkia e Shkodrës.

Ministria e Mbrojtjes u përgjigj: “Dokumentacionet për banesat e dëmtuara nga përmbytjet e muajit Mars në qarkun Shkodër nuk janë depozituar ende në Drejtorinë e Përgjithshme të Emergjencave Civile”.

Përfaqësuesit e Ministrisë së Mbrojtjes pohojnë për “Citizens Channel” se nga kontaktet me Institucionin e Prefektit të Qarkut Shkodër janë informuar se Bashkia Shkodër nuk ka kryer plotësimet e nevojshme bazuar VKM-së nr. 329, datë 16.05.2012. Ky Vendim i Këshillit të Ministrave, përcakton kriteret se si bëhet procedura e vlerësimit të dëmeve të ndodhura nga fatkeqësi natyrore ose veprimtari njerëzore, në dy kategori: kur shpallet gjendja e emergjencës si dhe në rastet kur ajo nuk shpallet.

Citizens Channel iu drejtua Prefekturës së Qarkut Shkodër për të ditur se cilat ishin kriteret e paplotësuara nga Bashkia Shkodër sipas VKM – së numër 329 e datës 16.05.2012 në vlerësimin e dëmeve nga përmbytja e muajit mars 2018.

Prefektura Shkodër u përgjigj se kishte vënë re disa parregullsi ligjore dhe e kishte kthyer mbrapsht vendimin nr. 34 i datës 22/05/2018 për shkak të disa mangësive tekniko – ligjore në lidhje me përpilimin e dokumentacionit të nevojshëm.

Rreth dy muaj më vonë, Bashkia Shkodër publikoi vendimin e rishikuar ku  miratohej  vlera e dëmeve nga përmbytjet e marsit.

Edhe këtë vendim, Prefektura e ka kthyer në Bashkinë e Shkodrës për rishikim në datën 18 gusht 2018, duke shtuar: “Është konstatuar në të njëjtën kohë se Këshilli Bashkiak Shkodër nuk ka marrë vendim për dhënien ndihmë financiare të menjëhershme nga buxheti i vitit 2018.

“Për sa më sipër Bashkia Shkodër duhet të përpilonte dokumentacion për secilën nga familjet e përmbytura referuar preventivave ndërtimore dhe atyre elektroshtëpiake në zbatim të VKM-së nr 329/2012 kreu III me qëllim dërgimin e praktikave individuale pranë Prefektit të qarkut Shkodër dhe më pas përcjelljen e tyre Ministrisë së Mbrojtjes – Drejtorisë së Emergjencave Civile”, vijon më tej përgjigjja e Prefekturës.

Prefektura i ka kërkuar edhe një herë Bashkisë Shkodër plotësim të dokumentave.
“Me shkresën tonë Nr.1035/1 date 17.08.2018  drejtuar Bashkisë Shkodër i është kërkuar të plotësoj dosjet individuale sipas kritereve ligjore duke zbatuar edhe afatet kohore”, thuhet në përgjigjen e kërkesës për informacion.

Banorët ende të painformuar mbi dëmshpërblimet

Gjatë muajit gusht Citizens Channel takoi disa nga banorët e prekur nga përmbytja ku ata u shprehën për dëmet e shkaktuara, për dëmtimin material por edhe për dëmtimin e gjësë së gjallë.

Video më poshtë tregon gjendjen e shtëpisë së familjes Zadrima, banues në fshating Shirq të Shkodrës gjatë përmbytjeve në mars të këtij viti.

Jac Zadrima – Banor i fshatit Shirq i prekur nga përmbytja/ Foto: *Citizens Channel

I intervistuari Jac Zadrima, kur u pyet se a kishte marrë një informacion të dytë pas vlerësimit të dëmeve nga Bashkia Shkodër u përgjigj: “Absolutisht, as Qeveria as Bashkia. Nuk na kanë kthy xhevap si me thënë, për dëmet që janë bërë. Kur kanë ardh i kanë pa, dhe sot i ke efektet e shtëpisë. Shifet banaku, shifet bufeja, shifet raftet, shifen muret, shifet çdo gjë se çfarë dëmi është bërë. Ata kanë ardh i kanë vlerësu, por nuk ndijmë ndonjë fjalë të mirë as prej Qeverisë, as prej Bashkisë. Po vjen vjeshta prapë, prapë po përmbytna. Na paret e 2010 dhe 2011 i kena pa marrë akoma, të shtëpive.”

Por nga vijnë përmbytjet dhe kush janë përgjegjësit?

E kontaktuar nga Citizens Channel, Alminda Mema drejtoreshë e  Qendra e Informimit Aarhus që ka në fokus mjedisin, na jep këtë informacion:

  • Përmbytjet në Shkodër kanë një historik të vazhdueshëm për shkak të karakteristikave hidrike dhe reshjeve të shumta dhe me densitet të lartë. Ndërsa shtimi i përmbytjeve vjen si pasojë e ndryshimeve klimatike (me shumë reshje dhe të dendura, shkrirje e shpejtë e borës ndër male), ndërtimi i hidrocentraleve që kanë ndryshuar rrjedhën e lirë të lumenjve dhe mbajnë rezervuaret me ujë mbi normat e parashikuara me ligj dhe detyrohen të bëjnë shkarkime shumë të mëdha nëse prurjet e ujërave në digë janë shumë të larta.
  • Përmbytjet vijnë edhe si pasojë e gërryerjes dhe shfrytëzimit të inerteve të shtretërve të lumenjve, prerjes së pemëve në pyje dhe bimësisë përgjatë lumenjve. Vijnë edhe si pasojë e mungesës apo bllokimit të kanaleve kulluese të para, të dyta dhe të treta. Të hedhjes së mbeturinave nga njerëzit në këto kanale, të ndërtimeve pa kriter në zona të predispozuara për tu përmbytur.
  • Përgjegjës janë komunitetet që kanë ndërtuar aty, autoritetet që kanë lejuar ndërtimet, hidrocentralet, qeveria që nuk merr masa rehabilitimi, dëmshpërblimi apo shpërngulje të këtyre banorëve apo që nuk bën investime në infrastruktura mbrojtëse/argjinatura apo që nuk delivron fond mjaftueshëm për mirëmbajtjen e kanaleve kulluese apo që nuk ka aftësi ripërtëritëse pas një fatkeqësie natyrore (renditemi ndër vendet e fundit në botë për kapacitetin ripërtëritës pas një fatkeqësie).
  • Përgjegjëse është edhe Bashkia që mund të bëjë investime të tilla por edhe për menaxhimin jo të duhur të mbetjeve urbane të cilat përfundojnë në kanalet kulluese.
  • Përgjegjës janë njerëzit atje që nuk janë të informuar as nuk marrin masa vetjake për tu impaktuar më pak nga përmbytjet.
  • Fajin e kanë edhe firmat e sigurimeve që nuk pranojnë të sigurojnë toka të cilat e dinë që kanë rrezik përmbytjesh.

Në kushtet kur banorët janë ende të pa dëmshpërblyer nga përmbytja e fundit dhe të pashpresë për dimrin që vjen, institucionet përgjegjëse ende nuk e kanë zgjidhur në mënyrën e duhur ligjore këtë problematike dhe “dëmshpërblimi” është vetëm në letër.

*Citizens Channel / Fjori Sinoruka Senad Tula

Lista e dokumentave dhe kërkesave:

Përgjigje nga Bashkia Shkodër

Pergjigje nga Ministria e Mbrojtjes

Përgjigje nga Prefektura e Qarkut Shkodër

Vendimi Nr. 51 i Këshillit Bashkiak Shkodër

 

 

Investigim/ Ujërat e zeza kanë “pushtuar” qytetin dhe bregdetin e Durrësit (VIDEO)

Përgjatë periudhës së antikitetit, kur qytetet kryesore të Evropës vuanin nga derdhja e ujërave të zeza në rrugë dhe bashkë me to përhapjen e epidemive, qyteti i Durrësit ishte i pajisur me kanale higjeno-sanitare.  

Sipas arkeologut Fatos Tartari, pjesa më e madhe e kanaleve të zbuluara rreth qendrës së qytetit antik, i përkasin të njëjtit rrjet. Ato hasen që pranë Lulishtes së Mauzoleumit të Dëshmorëve, e deri tek termat pas teatrit “Aleksandër Moisiu”. Mendohet se nëpërmjet një kanali kryesor, që ishte kolektori që pasi i mblidhte shkarkimet e lagjeve fushore, i depozitonte ato në det në mënyrë të pavarur.

Por megjithëse jemi në shek. XXI, duket se nuk ka ndryshuar shumë mënyra e menaxhimit të ujërave të zeza në qytet. Citizens Channel ka kryer një monitorim në bregdetin e Durrësit, në muajt shtator 2017 – janar 2018, konkretisht në pikat: Plazhi Rinia – Porto-Romano – Kallm – Currila – Vollga – plazh Durrës – Shkëmbi i Kavajës, si edhe zona e ish-Kënetës, Spitallë, përfshirë lagjet qendrës së qytetit.

Kështu qyteti i Durrësit duke nisur që nga qendra e tij, e deri në periferi, ka probleme me sistemin e kanalizimeve të ujërave të zeza. Siç pohoet nga Ujësjellës Kanalizime Durrës, arsyeja kryesore është mungesa e investimeve ndër vite, e cila nuk ka qenë në raport me shtimin e numrit të popullsisë.

Si pasojë, pas reshjeve të shiut në qytet shpesh uëjrat e zeza dalin në sipërfaqe nga mungesa e kanalizimeve të ndara për ujërat e shiut dhe ato të zeza.

Ndërsa në periferi mungesa e kanalizimeve ka sjellë përdorimin e kanaleve bujqësore të ndërtuara përpara viteve’ 90, që shkrakohen në bregdetin e Durrësit. Kjo gjendje është larg asaj që parashikon ligji “Për menaxhimin e integruar të burimeve ujore”, ku në nenin 67, shkruhet se „në brigje, plazhe dhe në zonat e vërshimit ndalohet shkarkimi i ujërave të ndotura urbane e industriale të patrajtuara”.

Harta me kanalet shkarkuese kryesore

Megjithatë projekti më i rëndësishëm që po i jep zgjidhje pak nga pak situatës, është marrëveshja midis qeverisë shqiptare dhe Bankës Botërore, që ka ofruar një kredi me vlerë 85 milion dollarë, ku përfshihen edhe investime për rrjetin e ujit të pijshëm.

Sipas draftit të Planit të ri Rregullues të Territorit për qytetin e Durrësit, rezulton se ka “prioritet të lartë” zgjerimi i rrjetit të kanalizimeve kryesisht në lagjet 1 dhe 18, ndërsa lagjet e tjera kanë gjithashtu nevojë për tu rinovuar. Ndërsa zonat periferike, si ish-Këneta, Spitalla, Porto-Romano etj., kanë “prioritet të lartë” përmirësimi dhe zgjerimi të rrjetit të kanalizimeve.

Simboli i turizmit, i pushtuar nga ujërat e zeza

Në muajin shtator të vitit që lamë pas, në fillim të shëtitores “Taulantia”, në vijim të projektit ‘Veliera’, u kryen punime për hapjen e një kanali që do të shërbente si kolektor shkarkues i ujërave.

Agjencia Kombëtare e Bregdetit (AKB) u informua për punimet nga Citizens Channel dhe pas verifikimit të rastit, na njoftoi se “gojarisht ishte informuar nga Bashkia Durrës se investimi po kryhej nga ajo dhe Ndërmarrja e Ujësjellës Kanalizimeve Durrës (UKD) dhe se kolektori do të shkarkonte ujërat e shiut”.

Ujërat e zeza kanë “pushtuar” qytetin dhe bregdetin e Durrësit

#Investigim nga Geri Emiri
Monitorimi disa mujor i Citizens Channel nxjerr në pah problemet e sistemit të kanalizimeve në qytetin e Durrësit. http://citizens-channel.com/2018/02/19/investigim-ujerat-e-zeza-kane-pushtuar-qytetin-dhe-bregdetin-e-durresit/ #citizenschannel

Posted by Citizens Channel on Tuesday, February 20, 2018

Për këtë tubacion me gjatësi rreth 120 metra linear, UKD pohon se ai do të shërbejë për shkarkimin e ujërave të shiut. Por nga monitorimi disa mujor, na rezultoi se me datë 25 dhjetor 2017, ky tubacion funksiononte megjithëse nuk kishte reshje shiu dhe dukej se shkarkonte ujëra të zeza. 

Në përgjigjen e Agjencisë së Basenit Ujor Ishëm-Erzen, na bëhet me dije se, “nuk disponohet leje për këtë derdhje të re në bregdetin e Vollgës”. Më tej çështja i dërgohet për kompetencë Inspektoriatit të Ujërave dhe i lihet porosi që të kthej përgjigje edhe për pikat e tjera ku shkarkohen ujëra të zeza, që konstatuam.

Kanal pranë Portit të Peshkimit. Foto: Geri Emiri
Kanal pranë Portit të Peshkimit. Foto: Geri Emiri

Inspektoriati me “duar të lidhura”!

Por duket se nuk do të ketë marrje masash edhe për disa muaj, pasi ne ju drejtuam në muajin nëntor 2017 Inspektoriatit Shtetëror të Ujërave, dega Durrës, ku mësuam se puna e tij është pezulluar për shkak të një urdhëri për riorganizimin e institucionit.

Ky tubacion i ri me derdhje në det është vijimi i ndotjes së vijës bregdetare nga vetë institucionet shtetërore. Prej vitesh, pak më lart shkarkon ujërat e zeza të pa përpunuara dhe pa ndërprerje përgjatë 24 orëve, një tubacion me dalje nga Stacioni i Pompimit nr. 8, i Ujësjellës Kanalizime Durrës.

“Edhe pretendimi se tubi i ri derdh ujëra (të ndotur) qëndron, pasi ka shumë vite që është bërë investimi dhe popullsia është rritur, ndërkohë që dimensioni i tubave përcjellës ka qenë po i njëjtë. Prandaj po ndërtohet rrjeti i ri që të bëjë diferencimin për ujërat e shiut dhe të zeza.  Ka afat 16 muaj punime dhe aktualisht janë realizuar 4 muaj”, tha për Citizens Channel inxhinieri i UKD-së për kanalizimet, Bledar Metalla.

Inxhinieri i UKD-së, Bledar Metalla, duke folur për Citizens Channel. Foto: Geri Emiri
Inxhinieri i UKD-së, Bledar Metalla, duke folur për Citizens Channel. Foto: Geri Emiri

Nga vëzhgimi i ynë rezulton se një pjesë e bizneseve përgjatë shëtitores së Vollgës i derdhin ujërat e ndotur në det.

Sipas Raportit të Gjendjes në Mjedis për vitin 2015, “masë për përmirësim” ishte lënë shkarkimi i tubacionit të UKD-së dhe shkarkimi i ujërave të zeza dhe të ndotura urbane nga lokalet e shërbimit në mjedisin detar tek kjo zonë.

Duket se UKD-së ju deshën 3 vite për të marrë masa për përmirësimin e situatës. Inxhinieri Metalla na bën me dije se me anë të një investimi prej rreth 4.7 milion euro, po ndërhyet në pjesën e qytetit, ku përfshihet edhe segmenti Currila – Vollga, e në vazhdim.

Citizens Channel ka kryer një vëzhgim edhe të kanalizimeve të ujërave të zeza brenda qytetit, ku rezulton se ato shpesh herë dalin në sipërfaqe si pasojë e reshjeve te shiut dhe aroma ndihet lehtësisht. Sipas Metallës qyteti ka një sistem miks kanalizimesh dhe ujërat e shiut përzihen me të zezat.

Në sektorin e peshkimit, brenda Portit të Durrësit, që nuk është në administrimin e Autoritetit Portual Durrës (APD), nga vëzhgimi ynë më datë 13 shtator 2017, identifikuam një kanal që shkarkonte ujëra të ndotur.

Autoriteti Portual Durrës na u përgjigj se nuk kishte dijeni për këtë kanal dhe çfarë ujërash shkarkon ai, por megjithatë sipas APD-së po merren masat e nevojshme për verifikimin e mëtejshëm dhe në rast konstatimi të pretendimit tonë, do të punohet për zgjidhjen e problemit, në bashkëpunim edhe me institucionet e tjera të cilat kanë juridiksion për të operuar në këtë zonë.

Infografikë mbi situatën e kanalizimeve në qytet dhe periferi

Ndotja e plazhit dhe ndikimi tek turizmi

“Ujërat e zeza janë sabotatori më i madh i turizmit. Që të derdhi një qytet ujërat e zeza në det, është e kotë të flasi për turizëm, kur ai rrezikon shëndetin e qindra njerëzve”, thotë eksperti i mjedisit, Xhemal Mato.

Kanali i shkarkimit të ujërave rurale në Plepa, pranë zonës së Shkëmbit të Kavajës, grumbullon ujërat urbane të gjithë zonës rurale të Rrashbullit dhe të ndërtesave të ndërtuara pas shinave të trenit.

Sipas Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, zona e kanalit në Plepa, rezulton se në vitin 2017 ka cilësi shumë të keqe krahasuar me vitin paraardhës.

Pyetur për këtë, inxhinieri i UKD-së, Bledar Metalla, tha se, “problemi qëndron tek fshatrat në periferi të qytetit që shkarkojnë ujërat e zeza në këtë kanal”.

Sipas Raportit të Gjendjes në Mjedis për vitin 2015, rezulon se për këtë kanal Ujësjellës Kanalizimeve Durrës i ishte lënë si masë për tu përmirësuar vendosja e depuratorit për pastrimin e ujërave të ndotura urbane, para se ato të shkarkohen në det, të paktën gjatë sezonit veror.

Nga vëzhgimi ynë më datë 8 tetor 2017, nuk u evidentua prania e ndonjë depuratori, që të filtronte këto ujëra të ndotur. Pranë kanalit të ujërave të zeza kalon edhe një tubacion për furnizimin me ujë të pijshëm, një pjesë e të cilit ishte mbuluar nga mbeturinat urbane. Kjo zonë, ashtu si edhe ajo e “ Vollgës” dhe Currilave, përdoren për peshkim.

“Kam 20 vite që investoj në këtë biznes. Vit për vit, në të gjitha takimet që bëjmë, si me pushtetin vendor edhe atë qendror, që të gjitha kanë mbetur vetëm në kuadrin e fjalëve. Kemi dy vite që po punojmë shumë me turistë të huaj. Kemi mungesë të ujit të pijshëm dhe të kanalizimeve”, na thotë një prej administratorëve të një biznesi turistik në zonë.

Megjithë investimin e Ujësjellës Kanalizmeve Durrës në zonën e Plazhit, nga monitorimi i ynë në muajin tetor të vitit që lamë pas, rezultoi se përgjatë bregdetit ka ende tubacione që shkarkojnë ujëra në det. Në disa prej tyre u konstatua prania e pusetave me ujëra të ndotur, ndërsa më datë 2 dhjetor 2017, konstatuam së këto kanale shkarkonin ende, por vetëm në raste kur kishte reshje shiu. Kjo nuk e përjashton mundësinë e përzierjes me ujëra të ndotur që mund të vijnë si pasojë e shkarkimeve të paligjshme të ujërave të zeza në kanalizmet e ujërave të shiut që kalojnë mbi kodër.

Tubacion ne Plazh, Durrës. Foto: Geri Emiri
Tubacion ne Plazh, Durrës. Foto: Geri Emiri

Citizens Channel gjatë monitorimit të vijës bregdetare (Sektori) Plazhi Rinia (shtator 2017) dhe plazhi i Kallmit (dhjetor 2017), konstatoi mungesë kanalizimesh dhe derdhje të ujërave të ndotur në det. Kjo ndodh kryesisht përgjatë stinës së verës, kur këto subjekte edhe operojnë.

Por Plazhi Rinia kërkon një trajtim edhe më të kujdesshëm, pasi aty gjendet një ligatinë që shërben si vend riprodhimi për shpendët shtegtar ujor.

“Ne do të bëjmë një master plan dhe do të shohim se si do ta zgjidhim, pra nëse duhet të ndërtojmë disa stacione përpunimi që ta dërgojnë tek stacioni qëndror apo të ndërtojmë një mini-stacion”, na informon inxhinieri Bledar Metalla.

Aktualisht qeveria shqiptare po investon në zonën turistike të Gjirit të Lalzit. Projekti me vlerë rreth 13 milion euro ka të bëjë me ndërtimin e kolektorit kryesor të ujërave të zeza dhe Impiantin e Trajtimit të Ujërave të Përdorura në zonën turistike. 

Për ekspertin e mjedisit, Xhemal Mato, “një nga mënyrat që mund të zhvillohet mirë trajtimi i ujërave të zeza në zonat rurale, që nuk kanë mundësi për investime të mëdha, është ndërtimi i ligatinave që arrijnë t’i pastrojnë ujërat e zeza në mënyrë biologjike”.

Kjo ka funksionuar sipas Matos në një projekt pilot që ata kanë kryer për ndërtimin e ligatinave, me synim reduktimin e ushqyesve që derdhen të patrajtuar në Lumin e Tiranës.

Ndërsa Olsi Nika nga “Eco Albania”, sjell edhe një dimension tjetër të përdorimit të ujërave të zeza, kur thotë se, “kemi rastin e qytetit të Zyrihut (Zürich) në Zvicër, që deri në 15 % të ujit që marrin nga rubineti për të pirë, e marrin nga cikli i trajtimit të ujërave të zeza”.

A bëhen matje të nivelit të ndotjes?

Pas një kërkese për informacion drejtuar Inspektoriati Shtetëror Shëndetësor Durrës, mësuam se institucionet nën varësinë e Ministrisë së Shëndetësisë nuk kanë paraqitur asnjë ekspertizë për faktorët që mund të influencojnë në shëndetin publik lidhur me derdhjen e ujërave të zeza në bregdetin e Adriatikut.

Ndërkohë sipas Agjencisë Kombëtare të Mjedisit (AKM), në plazhin “Zhiron”, në zonën e Currilave në qytetin e Durrësit, ka pasur një përkeqësim të cilësisë së ujit të detit në vitin 2017, duke kaluar nga “cilësi shumë e mirë” në vitin 2016-të, në “cilësi shumë të keqe”.

Për vitin 2017-të treguesi i FC (Eshterica coli) rezultoni në vlerën 180, ndërsa treguesi IE (Enterococu Intestinal), rezultoi në vlerën 212, ndërkohë që sipas normës duhej të ishte më e vogël se 100. Kjo është një zonë që përdoret gjerësisht nga qytetarët durrsakë për tu larë.

Qytetarët nuk janë të informuar mbi rrezikun e larjes në këto ujëra, në mungesë edhe të tabelave që duhej të ishin vendosur nga pushteti vendor.

Kanal përgjatë shëtitores “Taulantia”. Foto: Geri Emiri
Kanal përgjatë shëtitores “Taulantia”. Foto: Geri Emiri

Rreziku nga ndotja

“Prandaj edhe pjesa Ishëm-Durrës, sipas raporteve ndër vite të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, nuk rekomandohet për plazh sepse cilësia e ujërave është shumë e keqe, ndërkohë që sipas direktivës së BE-së duhej të ishte e mirë”, shprehet Olsi Nika, drejtor ekzekutiv i “Eco Albania”.

Lidhur me efektet e kësaj ndotjeje, Nika shtoi se ajo “prish ekuilibrat e funksionimit të një ekosistemi në mënyrë natyrore, që do të thotë se rritet shkalla e ngarkesës mikrobike, por edhe sikur ujërat të jenë vetëm me shkumë, jo toksike dhe jo helmuese, vetëm nga ndryshimi i presionit sipërfaqësor të ujit, gjallesat nuk mund të jetojnë më aty”.

Trekëndëshi “Periferi – Kanalet e ujërave të zeza – Deti Adriatik

Në shkurt të vitit 2016, bashkia Durrës dhe Instituti për Bashkëpunim dhe Zhvillim (IBZH), në Analizën dhe Vlerësimin e Territorit”, shkruanin se “kanalet bujqësore ujitëse dhe kulluese, sidomos në zonat informale dhe përgjatë rrugës Durrës – Rrashbull, përdoren shpesh për ujërat e zeza. Ato nuk mirëmbahen, bllokohen nga mbeturinat dhe shpesh ndërpriten nga ndërtimet e paligjshme.

Ndërsa sipas “Programit të zonës funksionale bashkia e re Durrës”, përgatitur nga IBZH, pjesa e familjeve të lidhura me rrjetet e ujërave të zeza është mesatarisht 52 % në qytet, ndërsa në zonat rurale nuk ka rrjet kanalizimi.

“Ka rreth 20 vite që jam këtu dhe kanali është po në atë gjendje. Fëmijët tanë janë me fëmijë të vegjël, po na sëmureshin përditë dhe ikën jashtë shtetit”, thotë një banor i moshuar i zonës së ish-Kënetës.

Ai banon pranë stacionit që pompon ujërat e zeza drejti impiantit të trajtimit dhe thotë se me pak investime mund të lidhen me Impiantin e Përpunimit të Ujërave të Ndotur edhe kanalizimet (aktualisht jo funksionale) e lagjes së tij.

Kanali në zonën e ish-Kënetës
Kanali në zonën e ish-Kënetës. Foto: Geri Emiri

Por inxhinieri i kanalizimeve pranë UKD-së, Bledar Metalla, thotë se, “aktualisht aty banorët operojnë me gropa septike, në mungesë të rrjetit të kanalizimeve dhe po hartohet një plan se si mund të zhvillohet rrjeti i kanalizimeve në atë zonë sepse nuk është një investim vetëm për një lagje, por për të gjithë zonën”.

Nga monitorimi i Citizens Channel, më datë 18 nëntor 2017, rezultoi se stacioni i pompimit që ndodhet në zonën e ish-Kënetës dhe që dërgon ujërat e zeza në Impiantin e Përpunimit, ndonjëherë hap një portë shkarkuese, që nëpërmjet kanalit përfundon në detin Adriatik.

“Aktualisht në këtë zonë ka një kanal të ujërave të shiut që shkarkon në kanal dhe kur ka shi me intensitet të lartë, shkarkohen ujërat e shiut së bashku me ato të zeza. Me investimin e ri që po bëhet, do të zgjidhet”, shprehet Metalla.

Ai shton se edhe zona e Spitallës dhe e Porto-Romanos nuk ka rrjet kanalizimi dhe se duhet një fond shumë i madh, ku edhe do të shihet nëse i përballon Impianti i Përpunimit të Ujërave të Ndotur apo duhet zgjeruar.

“Ky kanali nuk pastrohet asnjëherë dhe përmban infeksione. Unë kam kalamaj vetë dhe i kam pasur gjithmonë me sëmundje mushkërish, me frymëmarrje, sëmundje lëkure dhe nga më të ndryshmet”, u shpreh një 40-vjeçar, banor i zonës së Spitallës. Ai shton se edhe kompanitë private që operojnë në zonë derdhin ujëra të ndotur në kanal.

Kanali i Ujërave të Zeza në Spitallë. Foto: Geri Emiri
Kanali i Ujërave të Zeza në Spitallë. Foto: Geri Emiri

Në zonën e Porto-Romanos vijon kanali që nis që nga Spitalla dhe mbledh ujërat e zeza të lagjeve, duke i shkarkuar në bregdetin e Porto-Romanos, ku shkarkohen nëpërmjet hidrovorit edhe një pjesë e ujërave të zeza të zonës së ish-Kënetës.

“Problemi tek ne është përmbytja nga kanali kur bien shirat e jashtëzakonshëm. Izolohemi se nuk mund të kalojmë rrugët”, thotë e revoltuar një prej banoreve të zonës së Porto-Romanos.

Nga monitorimi i ynë, në muajin nëntor 2017 dhe nga dëshimtë e banorëve, si pasojë e mungesës së një tubacioni qendror për ujin e pijshëm në zonën e Porto-Romanos dhe ish-Kënetës, rezultoi se ata detyrohen ta marrin ujin e pijshëm me tuba plastikë që qendrojnë mbi sipërfaqe dhe shpesh kalojnë mbi kanalin e ujërave të zeza.

Sipas Raportit të Gjendjes në Mjedis për vitin 2015, masë për Ujësjellës Kanalizime Durrës ishte ndërtimi i rrjetit të kanalizimeve të mbyllura të ujërave të zeza në zonën e ish-Kënetës dhe dërgimi i tyre në Impiantin e Trajtimit të Ujërave të Ndotur.

Por muajt e fundit bashkia Durrës ka nisur pastrimin e kanalit kullues në zonën e Porto-Romanos. “Kanali po pastrohet me mjetet e bashkisë dhe gjatësia e kanalit është rreth 6.5 km”, u përgjigj bashkia Durrës për Citizens Channel.

Megjithatë pastrimi i kanalit nuk është një zgjidhje përfundimtare, pasi ujërat e zeza përsëri do të kalojnë në një kanal të hapur, që kundërmon aromë të keqe, përhap sëmundje dhe derdhet në bregdetin e Porto-Romanos, ku përveç se një zonë që përdoret për peshkim, shërben edhe për plazh përgjatë stinës së verës.

Sipas informacioneve të Citizens Channel nga bashkia Durrës, për tu rehabilituar kanali duhet një investim rreth 3 milion euro, që bashkia e ka të pamundur.

Impianti i Trajtimit të Ujërave të Ndotur

Ujësjellës Kanalizime Durrës krahas furnizimit me ujë, ofron edhe shërbimin e largimit dhe përpunimit të ujërave të ndotur. Impianti sipas inxhinierit Bledar Metalla, trajton ujërat e zonës së Plazhit, nga Ura e Dajlanit deri tek Përroi i Agait, një investim me vlerë 6 milion euro dhe që përfundoi së fundmi.

Olsi Graceni, drejtor i impiantit, na shpjegoi se impianti e ka nisur punën që prej muajit prill 2013 dhe ka tre linja kryesore; linja e trajtimit të ujit të ndotur, linja e trajtimit të llumit dhe linja e përfitimit të biogazit.

Investimi në sistemin e kanalizimeve në zonën e Plazhit, duket se ka sjellë një diferencë të konsiderueshme në sasinë e ujërave të zeza të trajtuara përgjatë vitit 2017, me një sasi rreth 9 milion m3, nga 7.5 milion m3 që ishte në vitin 2016.

Uji pas përpunimit përfundon në det, por në norma ndotjeje brenda standardeve të vendit tonë dhe BE-së.

Investimet, kosto për xhepin e qytetarëve  

Në raportin vjetor të Entit Rregullator të Ujit (ERRU), shkruhet se për vitin 2017 është miratuar tarifë e re për shoqërinë Ujësjellës Kanalizime Durrës dhe Tiranë, ku ERRU i cilëson si raste më të rëndësishme dhe me ndjeshmëri në publik, pasi këto dy shoqëri mbulojnë praktikisht 1/2 e popullsisë së vendit.

Sipas Entit Rregullator të Ujit, miratimi i tarifave të reja për Ujësjellës Kanalizime Durrës, ka pasur si bazë modelin financiar të hartuar për financimin prej 85 milionë dollarë nga Banka Botërore.

Në 18 korrik 2017, KKRR-ja miratoi tarifat e reja që UKD kishte propozuar dhe për konsumatorët familjarë nga 65 lekë/m3, çmimi u rrit në 71 lekë/m3. Megjithatë sipas ERRU-së UKD-ja rezulton me humbje, me borxhe në pagesën e energjisë elektrike dhe ia del me anë të mbështetjes që merr nga qeveria qendrore.

Por situata e ujërave të zeza paraqitet problematike në të gjithë territorin e vendit. Ministri i Mjedisit dhe Turizmit, Blendi Klosi, deklaroi tetorin e vitit të kaluar se, “kemi të verifikuara mbi 800 subjekte që i derdhin ujërat e zeza në lumenj dhe det. Të gjitha këto kanë leje mjedisore që do të rishikohen. Për ata që nuk zbatojnë rregullat, lejet nuk do jenë më të vlefshme. Është e patolerueshme që kaq shumë bare e restorante derdhin ujërat e zeza në det. Brenda majit të vitit tjetër duhet të kenë realizuar një deburator të ujërave të zeza”. 

Por mbetet për tu parë se sa do të realizohet ky objektiv, pasi bazuar në legjislacionin në fuqi dhe një urdhëri të kryeministri Edi Rama në mars të vitit 2016 “për planin e masave dhe ngritjen e Task-Forcës për menaxhimin e sezonit turistik veror”, situata duhet të ishte me e mirë në krahasim me rezultatet e monitorimit të këtyre muajve të Citizens Channel, ku u evidentua se asnjë nga lidhjet dhe kanalet që prej vitesh shkarkojnë ujëra të ndotur në det, nuk janë ndërprerë.

Autor: *Geri Emiri

*Diplomuar për Gazetari dhe Komunikim në Universitetin e Tiranës. Ka punuar në disa media online dhe televizion. Ai është themelues dhe editor online i blogut jofitimprurës “Amfora.al”, të profilizuar në raportimin mbi arkeologjinë dhe monumentet e kulturës në Shqipëri. Aktualisht punon edhe si gazetar i lirë.