Aktivistët e të drejtave të njeriut në Shqipëri gjenden nën kërcënime të vazhdueshme

Mbrojtësit e të drejtave të njeriut në Shqipëri përballen me një serë problematikash lidhur me ushtrimin e të drejtës së tyre për të mbajtur qëndrime pro apo kundër tematikave me natyrë sociale, kulturore, ekonomike apo politike.

Shpesh ata kërcënohen, u shpërndahen të dhënat personale, foto apo statuse në rrjete sociale, hasen me komente me natyrë intimiduese, pushohen nga puna dhe janë vazhdimisht nën presion të të afërmve dhe miqve që të heshtin e të heqin dorë.

Kjo klimë e tensionuar është evidentuar edhe më herët. Organizata e Mbrojtësve të të Drejtave të Njeriut  (Civil Rights Defenders) ka publikuar raportin vjetor referuar problematikave që hasin aktivistët në Shqipëri.  

Raporti  “Intimidimi në vend të mirënjohjes” [Intimidation instead of recognition] zbuloi se aktivistët dhe gazetarët përjetojnë sulme të vazhdueshme me qëllim denigrimin apo frikësimin e tyre, përballen me gjuhë urrejtjeje dhe ngacmime, dhunë fizike apo psikologjike. Ata gjithashtu kanë raportuar raste presioni të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë nga autoritetet shtetërore që të heshtin. Mbrojtësit e të drejtave të njeriut më në rrezik në Shqipëri janë ata që punojnë për të mbrojtur të drejtat e komunitetit LGBTI +, vë në dukje raporti.

Aktivistet që lëvrojnë kauza të barazisë gjinore kërcënohen vazhdimisht nga persona anonimë, përballen me shpifje rreth punës së tyre. Problematikat marrin një shtrirje të madhe në rrjetin sociale Facebook, ku dhjetëra individë me profile të stisura që konsiderohen “trolls” baltosin punën e aktivistëve, vijon më tej raporti. Edhe mbrojtësit e mjedisit përballen më kërcënime të vazhdueshme nga autoritete shtetërore apo persona të paidentifikuar. Një kontroll i lartë është ushtruar në media, sqaron raportimi, ku disa artikuj investigativë janë censuruar dhe është shtypur fjalën e lirë.

Vështirësitë e të qenit mbrojtës i të drejtave të njeriut në Shqipëri 

Alida Karakushi, mbrojtëse e të drejtave të njeriut dhe kauzave të tjera publike ndan vështirësitë dhe sfidat që ajo ka ndeshur gjatë 12 viteve aktivizëm në Shqipëri. Ajo tregon se ndaj saj janë përdorur metodikave denigruese për ta heshtur, të cilat kanë ndikuar edhe tek rrethi i saj familjar dhe e kanë detyruar të tërhiqet.

[Jam kërcënuar ] në mënyrë indirekte, po. Dikush ne Shqipëri, sapo kisha organizuar protestën e parë në 2012, ishte futur duke bërë komente denigruese, duke pretenduar se ishte një anëtar i familjes sime. Impersonifikim ky që shkaktoi shumë dhimbje në familjen time, e ku për disa kohë edhe nuk shkrova shkrime”, tregon Karakushi për Citizens Channel.

Karakushi shpjegon se i janë shpërndarë të dhëna personale apo statuse për ta linçuar publikisht atë.

Njëherë një akademike, medemek që nuk e pranon kritikën, i kishte bërë opinionet ndaj meje fakte. Kishte shkruar një post publik, ku në imagjinatë ia kalonte edhe regjisorëve të Hollivudit, me akuza e pretendime të pabazuara. Rasti tjetër ishte vjet, teksa një video e një shkëmbimi u postua në YouTube e ku medemek një kundërshtar më kishte bërë “fërtele” sipas publikuesit”, shpjegon më tej ajo.

Alida Karakushi, aktiviste

Artikulimi i problemeve shoqërore shoqërohet me pasoja edhe për aktivistët e tjerë. Arjola Hajdini rrëfen se pas një statusi në Facebook, ku dënonte femicidin dhe dhunën me bazë gjinore, janë marrë fotografi nga profili i saj dhe janë shpërndarë në faqe humoristike, në formë meme-sh.

Ka qenë shpërndarja e disa meme-ve, pas një shkrimi që kisha bërë. Nuk ishte shkrim, ishte thjesht një status Facebook-u që u shpërnda nuk e di se si, pa qëllimin tim… U bënë disa meme ku thuheshin gjëra të ndryshme për mua dhe për shkrimin. U kërcënova që do i shpërndajnë edhe në faqe të tjera sepse bënim report, fshiheshin dhe i hidhnin prapë, prapë fshiheshin”, kujton Hajdini teksa tregon se kjo situatë ka vijuar disa ditë radhazi. 

Arjola Hajdini , aktiviste

Aktivistët për të drejtat e grave janë vazhdimisht nën thumbin e komenteve ironike, tallëse apo satirizuese në mjediset shoqërore apo ato virtuale. Liri Kuçi, feministe dhe mbrojtëse e të drejtave të njeriut tregon se shpesh ndeshet me komente seksiste si rrjedhojë e aktivizmit të saj dhe tregon se është sfiduese të jesh individ që lufton për emancipim dhe barazi gjinore.

Tallja dhe batutat që bëhen, kur ka diskutime për fenomene sociale si dhuna e shumanshme që provojnë gratë në shoqërinë tone, janë vetëm një hallkë e shtuar dhunës që marrin vajzat dhe gratë aktiviste teksa tentojnë të hapin dritare të reja diskursive mbi emancipimin gjinor dhe shoqëror”, artikulon Kuçi për Citizens Channel.

Liri Kuçi, aktiviste

“Është sfiduese të jesh aktiviste për emancipim e barazi gjinore në një shoqëri si e jona – ku as nuk mësohet nëpër shkolla për lëvizjet feministe dhe përpjekjet historike të grave për të drejta politike, ekonomike dhe shoqërore, apo ku dhuna ndaj grave përmendet shkujdesur nëpër ndonjë kronikë mediatike, që me anë të ndonjë titulli skandaloz, lajmëron se një grup inicialesh femërore iu shtuan së fundmi listës së viktimave të dhunës në familje”, nënvizon ajo.

“Kështu, kur nga një situatë rehatie e status-quosë mashkullore, ku edhe batutat që qeshen fort, janë seksiste dhe të dhunshme, duke tentuar të ngresh ligjërim dhe madje “të pretendosh” se gratë sot janë të pambrojtura nga shteti dhe të dhunuara nga shoqëria – minimalisht do të marrësh në këmbim romuze (në rastin më të mirë) dhe tallje dhe intimidim për shumë gjatë”, përmbledh më tej Liri Kuçi.

Reagime të mbushura me gjuhë urrejtjeje dhe me përmbajtje dhune janë lehtësisht të hasura kur trajtohen tematika të cilat në Shqipëri, deri para pak vitesh, ishin thuajse krejtësisht të mënjanuara. Aktivistët që dalin hapur në mbështetje të komunitetit LGBTI+ shpesh përballen me mesazhe dhe komente që paralajmërojnë ndërmarrjen e një veprimi të dhunshëm kundrejt tyre.

Isa Myzyraj prej pak vitesh, shkruan dhe merr pjesë në organizime që janë në mbështetje të komunitetit LGBTI+. Ai tregon se qëndrimet e tij publike janë shoqëruar me kërcënime dhe kanosje.

Kam pasur dhjetëra mesazhe private e kërcënime të hapura, nga vrasja që është “më e lehta” deri tek djegia me benzinë, apo dhunim në publik. Unë kam shkruar shpesh për komunitetin LGBT, dhe njerëzit guxojnë të kërcënojnë edhe në komente publike, pa e ditur, dhe pa qenë të informuar se kjo gjë përbën vepër penale. Kam dashur disa herë të denoncoj raste konkrete, por asnjëherë nuk e kam bërë. Më e rënda ka qenë në dhjetorin e 2018, kur disa faqe njëherësh filluan duke publikuar fotografi me një rreth në kokë, dukej sikur donin të më vrisnin”, ndan ai me Citizens Channel.

Reagimet online të Arjola Hajdinit janë raportuar në mënyrë të vazhdueshme dhe profili i saj në Facebook është mbyllur deri në pesë herë gjatë këtyre muajve të fundit dhe kjo e ka privuar nga shprehja e mendimit rreth tematikave të ndryshme.

Në momente të caktuara, duke qenë së Facebook-un e përdor si platformë ku shprehem, kur ka ndodhur diçka dhe kam qenë e bllokuar më ka acaruar, më ka bërë që të frustrohem në një lloj mënyre. Për shembull, kur është miratuar ligji i shpifjes, unë kam qenë e bllokuar dhe kam bërë statusin pas një jave… për një njeri që do të flasë, do të shprehet, do të komunikojë është shumë mbytëse si gjë”.

Familjarët e Arjolës i kërkojnë të tërhiqen pasi i druhen pasojave që mund të sjellë artikulimi i saj publik. 

Mua është thënë edhe shiko ‘se do të të hedhin në ndonjë qoshe, do të të vrasin’, ‘do na lësh pa bukën e gojës’… që janë shumë larg, nuk mendoj gjëra të këtilla. Mendoj se duhet marrë një farë risku për të krijuar një të ardhme më të mirë”, sqaron ajo gjatë intervistës. 

Aktivizmi dhe dhuna policore                                                                                               

Nismat e ndërmarra nga qytetarët aktivë në Shqipëri i kanë shoqëruar jo pak herë aktivistët nëpër komisariate. Alida Karakushi tregon si ajo, bashkë më dy protestues të tjerë, u dërguan në polici sepse kundërshtuan zgjedhjen e Presidentit aktual të Shqipërisë.

Po, jam shoqëruar në polici teksa protestoja bashkë me dy veprimtarë të tjerë të pavarur ndaj zgjedhjes së Metës si President. Ishte i trishtë shoqërimi im në polici, por të paktën videoja u bë virale dhe shpresoj se shumë qytetarë e kanë parë sesi policët mbetën të pafjalë kur u kërkoja arsye për shoqërimi tim. Bile, më e rëndë fare është se vetë ata më kërkuan ndjesë në rajon e më thanë se ishin të detyruar ta kryenin atë veprim me urdhër nga lart”, shprehet më tej ajo.

Jo vetëm ndaj Karakushit, edhe Myzyraj ka përjetuar dhunë policore dhe është gjendur nën kërcënime të vazhdueshme kur është përfshirë në mbrojtjen e kauzave publike.

Më ka ndodhur, për shembull tek protestat për Liqenin, të më ndalnin njerëz pa uniformë të hequr si policë e të më thonë hip në makinë. Nuk kam pranuar sigurisht, pa pasur një fletë arresti ose fletë thirrje”, rikujton ai.

Isa Myzyraj, aktivist

“Më kanë kontaktuar nga telefoni, duke thënë ju telefonojmë nga Prokuroria për tu paraqitur për protestën që keni bërë tek Bashkia, kam shkuar dhe Prokuroria e Tiranës nuk kishte asnjë fletë thirrje për mua. Kërcënime në komente në rrjetet sociale, mesazhe private të rënda në dukje por me një formë presioni të jashtëzakonshëm. Përmendja e familjes, e marrëdhënieve të tua të punës dhe deri tek arrestimet dhe dhuna fizike brenda dhe jashtë komisariateve të policisë”, përcjell më tej Isa Myzyraj.

Punësimi, sfidë për aktivistët

Mbrojtësit e të drejtave të njeriut tregojnë se kanë marrë shpesh oferta pune të cilat janë përdorur si metoda për t’ua “mbyllur gojën”, janë gjendur me kontrata pune të pa rinovuara ose janë pushuar si pasojë e angazhimit në kauza të caktuara.

Liri Kuçi u pushua nga puna fill pas protestës studentore që nisi në dhjetor të vitit 2018 dhe u zgjat deri në muajin janar të 2019-ës. Angazhimi në këtë protestë ishte arsyeja pse iu ndërpre marrëdhënia e punës me kompaninë private ku ajo ishte e punësuar. Edhe Alida Karakushi është gjendur me një kontratë të pa rinovuar.

Se fundmi kam punuar si lektore ne nje institucion privat por edhe aty nuk mu rinovua kontrata kur u pa qartë se nuk mund të vendosja nota me mik. Nga administrata publike, aktorë politikë më kanë ofruar punë, por e kam refuzuar atë sepse e shihja si një mjet për të ma mbyllur gojën”, tregon Karakushi.

Sigurisht, kur ti vendos që të jesh i angazhuar duhet të heqësh dorë nga disa gjëra. Unë kam hequr dorë nga puna ime e mëparshme vetëm për shkak të aktivizmit tim, ambient im i punës nuk përshtatej me gjithë aktivitetin tim shoqëror”, thekson një rast tjetër Isa Myzyraj.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj

Ndalimi i Wikipedias në Turqi përfundon pas gati tre vjetësh

Burimi: BBC 

Turqia po rivendos qasjen në Wikipedia pas një ndalimi që zgjati rreth tre vjet.

Gjykata Kushtetuese e vendit vendosi që ndalimi i aksesit dhunon lirinë e shprehjes, raportoi gazeta pro-qeveritare Milliyet.

Enciklopedia online u bllokua në Turqi në prill 2017-tës pasi refuzuan t’i fshijnë artikujt kritikë ndaj qeverisë së vendit.

Ndalimi zgjati 991 ditë, tha NetBlocks.org, organizatë për monitorimin e internetit.

Fondacioni Wikimedia, i cili drejton shërbimin, nuk pranoi t’i hiqte artikujt ku u tha se qeveria e Turqisë kishte bashkëpunuar me të ashtuquajturin grupin e Shtetit Islamik (IS) dhe al-Kaedën në Siri.

Jemi të emocionuar që njerëzit nga Turqia do të kenë sërish mundësinë të marrin pjesë në grupin  bashkëbisedues më të madh në nivel global lidhur me kulturën dhe historinë e Turqisë në internet dhe do të vazhdojnë ta bëjnë Wikipedian një burim të gjallë informacioni për Turqinë dhe botën“, u shpreh fondacioni.

Të mërkurën, hashtagu  #Wikipedia u bë tema kryesore në Twitter në Turqi pasi u lejua aksesi, raportoi Monitorimi i BBC-së.

Gazeta lokale Hurriyet tha: “Wikipedia është më në fund e lirë!

Jo të gjithë në Turqi mund ta shfletojnë Wikipedia në këtë moment. Shërbimi ka thënë se ndalimi po hiqet  “gradualisht” dhe se disa ofrues të shërbimeve të internetit janë “ende në proces të rivendosjes së aksesit”.

Komuniteti editues në enciklopedinë është censuruar në formë të fragmentuar nga autoritete në mbarë botën dhe mbetet ende e bllokuar në Kinë.

Reagimi i përgjithshëm në mediat turke konsiston në një ndjenjë lehtësimi, pasi bllokimi i aksesit u hoq gati një muaj pasi Gjykata Kushtetuese vendosi se ndalimi ishte një shkelje e lirisë së shprehjes.

Të tjerë thanë se vendimi për të rivendosur qasjen në Wikipedia duhet të kishte ndodhur më herët.

Gjykata Kushtetuese nuk duhet të kishte pritur 2.5 vjet. Kjo ka qenë një humbje shumë e madhe për Turqinë“, tha akademiku turk Yaman Akdeniz, një nga paditësit kundër ndalimit, raporton kanali i lajmeve Haberturk TV.

Jimmy Wales, themeluesi i Wikipedia-s, i tha të njëjtit kanal se ai “shpresonte se kjo ishte një fitore e madhe në rikthimin tek një proces normalizimi për lirinë e fjalës në Turqi“.

Abdulkadir Selvi, gazetar i njohur pro-qeveritar i gazetës Hurriyet, shkroi të enjten se “ai ishte kryesisht i lumtur për ministrat dhe burokratët [turq] të cilët do të hynin në Wikipedia përmes mjeteve alternative“.

Eksperti turk i inxhinierisë kompjuterike Cem Say tha që ai e kishte hequr Turqinë nga lista e vendeve ku Wikipedia është e bllokuar.

Çfarë çlirimi, Wikipedia!“, tha në dhjetor gazetari i njohur Ahmet Hakan, kur media raportoi mbi vendimin.

Bllokimi i enciklopedisë online, Wikipedia-s, ishte i papërshtatshëm“, tha ai.

E vetmja gjë që nuk e kuptoj është kjo: pse dikush do të shqetësohej nga Wikipedia e e aksesueshme?” shtoi ai gjatë asaj kohe.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj 

Argumentet e Presidentit kundër paketës “anti-shpifje”, nga anti-kushtetueshmëria tek liria e shprehjes

Presidenti Ilir Meta ka kthyer për rishqyrtim në Kuvend ligjin e njohur si paketa “Anti-shpifje”, e miratuar në datën 18 dhjetor të vitit të shkuar.

Miratimi i këtyre dispozitave në thelb përmban elementë censurues të drejtpërdrejtë që kufizojnë të drejtën e lirisë së shprehjes dhe të medias“, thuhet në argumentimin e pulikuar ng Presidenca, ku theksohet se dispozitat ligjore cenojnë parimet themelore kushtetuese dhe interesin publik.

Cilat janë  disa nga argumentet kryesore të Presidencës kundër paketës “anti-shpifje”:

  1. Parlamenti kapërcen Kushtetutën – Rregullorja e AMA do të ketë fuqinë e ligjit

Sipas arsyetimit të publikuar nga Presidenca, Parlamenti kapërceu kufijtë e Kushtetutës, duke i dhënë të drejtë AMA-s të përcaktojë me rregullore atë çka duhej përcaktuar me ligj.

Ligji i jep AMA-s autoritetin për të përcaktuar me rregulloren e saj kritere mbi çfarë përben “shpifje” dhe kur duhet një media të dënohet me gjobë. Çka sipas Presidentit është në kundërshtim me Konventën Evropiane të të drejtave të njeriut, që përcakton se ushtrimi i lirisë së shprehjes i përmbahet vetëm kufizimeve të parashikuara me ligj.

  1. Kuvendi i kontrolluar nga një parti, nuk garanton mekanizma funksional kontrolli

Në vijim të arsyetimit të Presidencës sqarohet se institucionet e pavarura, siç është AMA, duhet të raportojnë rregullisht në Kuvend për punën e kryer dhe nuk precedentët kanë treguar se nuk është i pavarur nga presionet politike. Kjo bëhet më e rëndësishme në kontekstin kohor kur Kuvendi Shqiptar prej më se një viti funksionin me numër të kufizuar deputetësh dhe me një maxhorancë absolute të kontrolluar nga një parti e vetme.

  1. Ligji shkel Kodin Civil – Gjobat paguhen para se të mbyllet procedura e ankimit

Presidenca e ka konsideruar si “të metë” formulimin e ligjit për sa i përket formulimit në ligj se gjobat e vendosura nga Këshilli i Ankesave janë titull ekzekutiv dhe duhet të paguhen menjëherë.

 “Është praktikisht e pamundur që mbi një vendim administrativ jo përfundimtar, që mund të rrëzohet si nga Bordi apo në mënyrë potenciale nga gjykata, të investohet paraprakisht gjykata për lëshimin e urdhrit të ekzekutimit mbi këtë vendimmarrje jo të formës së prerë, për t`ia nënshtruar më pas procesit të ekzekutimit përmbarimor”, theksohet në argumentimin e Presidencës.

  1. Gjobat “shproporcionale” i jepen si mjet në dorë personave që duhej të kontrolloheshin nga media

“Kjo gjendje censure krijohet përmes aplikimit të masave ndëshkuese jo proporcionale që këto dispozita parashikojnë, masa që mund të vlerësohen dhe vendosen nga organe administrative, të cilat në kundërshtim të hapur me rendin e brendshëm kushtetues dhe ligjor, u jepet fuqia që t’i vënë në ekzekutim të menjëhershëm këto masa, përpara se të ketë një vendimmarrje përfundimtare dhe të formës së prerë mbi ligjshmërinë e tyre”, thuhet në argumentim ku më tej listohen një sërë shkeljesh teknike ligjore të “paketës-antishpifje”:

– Parimet themelore kushtetuese të ndërtimit të një shteti demokratik, sigurisë juridike dhe të proporcionalitetit;
– Dispozitat kushtetuese që mbrojnë të drejtën e lirisë së shprehjes, të lirisë së shtypit dhe të drejtës së informimit;
– Jurisprudencën e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë, vendimet e së cilës përbëjnë norma të detyrueshme për zbatim;
– Nuk janë në harmoni me standardet e Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut.

5. Ligji vjen në kohë të këqija për lirinë e medias

Më tej në argumentim, Presidenti Meta liston një sërë raportesh ndërkombëtarë që theksojnë përkeqësimin e situatës së lirisë së medias në Shqipëri:

  1.  Zbritja me 7 vende në Indeksin Botëror të Lirisë së Medias, sipas konkluzioneve të organizatës botërore të gazetarëve “Reporterët pa Kufij”;
  2. Përfundimet e raportit vjetor të “Freedom House”, sipas të cilave: “Media në Shqipëri është pjesërisht e lirë”.
  3. Konkluzionet e “Misionit për lirinë e medias” të shtatë organizatave globale, ku theksohet se, “autoritetet shqiptare nuk po përmbushin detyrimet ndaj ligjit vendas dhe instrumenteve ndërkombëtare për të garantuar lirinë e shprehjes dhe të medias, duke theksuar se ka pasur një përkeqësim të sigurisë, kushteve të punës dhe aksesit në informacion të gazetarëve”;
  4. Raporti paraprak i vëzhgimit i OSBE/ODIHR për monitorimin e procesit të votimeve qershor 2019, që ka nënvizuar se, “mediat e mëdha u shërbejnë si platforma lobuese pronarëve të tyre, duke vënë kështu në pikëpyetje pavarësinë e tyre editoriale dhe duke imponuar auto-censurën”.

Citizens Channel /l.k./

Njerëzit e shtrembërojnë informacionin e saktë për t’iu përshtatur qëndrimeve të tyre

Burimi: NiemanLab

Njerëzit mund të vetë-gjenerojnë dezinformimin e tyre. Jo të gjitha vijnë nga burime të jashtme”

Studiuesit në Shtetin e Ohajos zbuluan se edhe kur njerëzve u garantohet informacion i saktë statistikor, ata kanë tendencë t’i keqkuptojnë ato numra që t’u përputhen me çfarëdo besimi që ata tashmë kanë: “Për shembull, kur njerëzve u tregohet se numri i emigrantëve meksikanë në Shtetet e Bashkuara u zvogëlua kohët e fundit – e cila është e vërtetë, por shkon kundër bindjeve të shumë njerëzve – ata kanë tendencë të kujtojnë të kundërtën“, raporton Jeff Grabmeier në një artikull që përmbledh kërkimin në Phys.org (punimi i plotë është këtu).

110 njerëzve iu paraqitën “përshkrime të shkurtra të shkruara rreth katër çështjeve shoqërore që përfshinin informacion numerik“. Për dy nga çështjet, statistikat iu përshtaten mençurisë konvencionale; në dy çështje të tjera, statistikat i përgënjeshtruan ato.

Për shembull, shumica e njerëzve besojnë se numri i emigrantëve meksikanë në Shtetet e Bashkuara u rrit midis 2007-s dhe 2014-s. Por në fakt, numri u zvogëlua nga 12.8 milion në 2007 në 11.7 milion në 2014.

Pasi i lexuan të gjitha përshkrimet e çështjeve, pjesëmarrësit u befasuan. Atyre iu kërkua që të shkruanin numrat që ishin në përshkrimet e katër tematikave. Atyre nuk iu tha paraprakisht se do të duhet t’i mësojnë përmendësh numrat.

Studiuesit zbuluan se njerëzit zakonisht i kuptonin mire shifrat kur lidheshin me çështjet ku  statistikat përputheshin me botëkuptimin e tyre. Për shembull, pjesëmarrësit zakonisht shkruanin një shifër më të madhe të përqindjes së njerëzve që mbështesin martesën e të njëjtit seks krahas shifrave së atyre që e kundërshtojnë atë- në lidhje me marrëdhënien e vërtetë.

Por kur bëhet fjalë për çështjet ku statistikat bien ndesh me bindjet e shumë njerëzve – si për shembull nëse numri i emigrantëve meksikanë ishte rritur apo ulur – pjesëmarrësit kishin shumë më shumë të ngjarë të mbanin mend numrat që pajtoheshin me paragjykimet e tyre sesa të vërtetën.

Në një studim të dytë, pjesëmarrësit luajtën një lojë të ngjashme me “telefonin e prishur”. Personi i parë në rend pa pohimin e sakte: “Statistikat e sakta në lidhje me trendin e emigrantëve meksikanë që jetojnë në Shtetet e Bashkuara (numri zbriti nga 12.8 milion në 11.7 milion)”, dhe iu tha t’i shkruante këto numra nga çfarë ai mbante mend dhe më pas e kaloi letrën tek  një person i dytë, i cili bëri të njëjtën gjë me një person të tretë, etj.

Rezultatet treguan se, mesatarisht, personi i parë i ndryshoi të dhënat, duke thënë se numri i emigrantëve meksikanë u rrit me 900,000 nga 2007 në 2014 në vend të së vërtetës, e cila tregonte se numri u ul rreth 1.1 milion.

Në fund të zinxhirit, pjesëmarrësi mesatar kishte thënë se numri i emigrantëve meksikan ishte rritur në ato 7 vjet me rreth 4.6 milion.

Këto gabime të kujtesës kanë tendencë të bëhen më të mëdha dhe më të mëdha pasi ato transmetoheshin tek njerëzit“, tha bashkëpunëtori i studimit, Matt Sweitzer.

Të paktën 30 gazetarë në të gjithë botën janë të burgosur për përhapjen e “lajmeve të rreme”. Kjo është një rritje e madhe që nga viti 2012. Të paktën 250 gazetarë janë në burg në të gjithë botën për arsye që lidhen me punën e tyre, tha Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ) këtë javë në raportin e tyre vjetor. Nga këto, numri i të akuzuarve për ‘lajme të rreme’ u rrit në 30 krahasuar me 28 vitet e fundit. Përdorimi i kësaj akuzës, të cilën qeveria e presidentit egjiptian Abdel Fattah el-Sisi e aplikon më së shumti, është rritur në mënyrë të shpejtë që nga viti 2012, kur CPJ gjeti vetëm një gazetar në të gjithë botën që përballej me këtë akuzë”.

Nga Washington Post:

Nuk ishte kështu situata pesë vjet më parë, tha Courtney Radsch, drejtore e avokimit të Komitetit për Mbrojtjen e Gazetarëve, e cila gjurmon këto tendenca.

Në vitin 2012, kishte vetëm një gazetar në burg i cili akuzohej për shpërndarjen e lajmeve të rreme. Deri në vitin 2014, ishin tetë. Pastaj erdhi viti 2016, kur filloi ngritja më dramatike, në të cilën 16 gazetarët në të gjithë botën ishin në burg nën akuzën se kanë përhapur lajme të rreme. Numri u rrit në 27 burg në fund të vitit të kaluar

Në përgjithësi, midis 2012 dhe 2019, ka pasur 65 gazetarë të burgosur me akuza për lajme të rreme. Për krahasim, që nga viti 1992, kur CPJ filloi të gjurmonte trendin, gjithsej 120 gazetarë janë bllokuar në një moment për përhapjen e të ashtuquajturave “lajme të rreme”. Kjo do të thotë se më shumë se gjysma e gazetarëve të burgosur për këto akuza ishin në burg shtatë vitet e shkuara.

                                  Gazetarët e burgosur për shkak të “lameve të rrreme”

Shumica e gazetarëve që janë burgosur për përhapje të lajmeve të rreme gjatë 7 viteve të fundit janë në Egjipt (7), pasuar nga Turqia (6), Somalia (5) dhe Kameruni (5). Singapori miratoi një ligj lidhur me përhapjen e lajmeve të rreme këtë vit.

“Synimi strategjik nuk është ndikim strategjik.” Fushatat digjitale të dezinformimit mund të jenë të mëdha dhe të organizuara – dhe akoma kanë shumë pak ndikim në targetimet e tyre, shkruan David Karpf, profesor i asociuar i medieve dhe çështjeve publike në Universitetin “George Washington”, në MediaWell.

Pjesa më e madhe e vëmendjes së studiuesve, gazetarëve dhe zyrtarëve të zgjedhur për dezinformimin dhe propagandën në internet ka supozuar se këto fushata dezinformuese janë shumë të përhapura dhe japin efekt të menjëhershëm. Ky është një supozim i keq dhe është një supozim i panevojshëm. Ne nuk kemi nevojë të besojmë se propaganda digjitale mund të “hakojë” mendjen e një elektorati të ndërlikuar për të konkluduar se propaganda digjitale është një kërcënim thelbësor për stabilitetin e demokracisë Amerikane.

Efektet e para të dezinformimit digjital dhe propagandës, të paktën në kontekstin e zgjedhjeve elektorale, janë shumë të diskutueshme. Por dezinformimi nuk arrin ta manipulojë votuesin në atë mënyrë sa të bëhet toksike për demokracinë.

*Citizens Channel/E.N/

Singapor: Efektet e ligjit të ri për lajmet e rreme nisin duke prekur partitë dhe figurat politike

*Shënim i redaksisë: Në Shqipëri zyrtarët që miratuan paketën e shumë kritikuar antishpifje, e përjashtuan me ligj veten dhe deklaratat e dhëna në Parlament nga efektet e saj. Ndërkohë në Singapor, ligji kundër “fake news” i miratuar rishtazi ka filluar ta japë efektin e tij, dhe rastet e para të shënuara janë kundër figurave politike dhe partiake të opozitës.

Burimi: Reuters

Këtë të hënë, Ministri i Komunikimit në Singapor u shpreh se ishte rastësi që rastet e para të sjella lidhur me ligjin e ri për lajmet e rreme, ishin kundër figurave politike dhe partive.

Ligji hyri në fuqi në tetor, duke shkaktuar shqetësim tek grupet që mbrojnë të drejtat e njeriut dhe politikanëve të opozitës, pasi ky ligj mund të përdoret për të heshtur kritikat ndaj qeverisë para zhvillimit të zgjedhjeve të përgjithshme të cilat do të mbahen brenda pak muajve.

Qeveria e ka mohuar një gjë të tilla duke thënë se ligji “Mbrojtja ndaj Gënjeshtrave Online dhe Akteve Manipulative” (the Protection from Online Falsehoods and Manipulation Act (POFMA),  adreson vetëm të pavërtetat dhe se kritika e ligjshme dhe fjala e lirë nuk do të preken.

“Disa nga veprimet e para të POFMA-s duket se janë lëshuar kundër individëve që janë politikanë, të lidhur me parti politike ose direkt partive politike. Unë do të thoja që kjo është një konvergjencë, disa mund të thonë që është konvergjencë fatkeqe apo rastësi”,  tha në Kuvend Iswaran, Ministër i Komunikimit dhe Informacionit.

“Por sido që të jetë rasti, kjo është situata sot, por nuk do të thotë që kjo do të jetë situata në vijim”.

Ministri po i përgjigjej pyetjes së një anëtari të Kuvendit mbi perceptimet e fundit për anshmërinë politike lidhur me aplikimit e këtij ligji.

Qëkur u miratua ligji në 25 nëntor, tre figurave të lidhura me opozitën dhe një partie opozitare u është thënë se postimet e tyre në internet duhet të mbajnë një flamur ku thuhet se ato përmbajnë informacion të rremë.

Në një rast, Partia Demokratike e Singaporit, pjesë e opozitës, e ka apeluar këtë vendim dhe tha se është e përgatitur që  të ndërmarrë hapa ligjorë, duke u kthyer kështu në të parët që e kundërshtojnë këtë ligj.

*Citizens Channel /E.K/

Reporterët pa Kufij: 49 gazetarë të vrarë në 2019, shumica jo në vende lufte

Reporterët pa Kufij (RSF) kanë regjistruar 49 raste të gazetarëve të vrarë në lidhje me punën e tyre në vitin 2019. Kjo shifër i përket periudhës nga data 1 janar deri më 1 dhjetor 2019. Nëse do të krahasohej me mesataren në dekadat e fundit, kjo shifër është më e ulët, një trend që është për shkak të rënies së numrit të gazetarëve të vrarë në konflikte të armatosura.

I pandryshueshëm nga vitet e tjera mbetet numri i vdekjeve në vendet që nuk janë në luftë. Në Meksikë 10 gazetarë u vranë këtë vit, numër i njëjtë me vitin e kaluar. Ndërsa konfliktet në Siri, Irak, Jemen dhe Afganistan sollën më pak vdekje për gazetarët sesa vitet e kaluara.

Rënia e mprehtë e numrit të gazetarëve të vrarë në vitin 2019 (44% më pak se në 2018) është parë në të gjitha kategoritë: 36 gazetarë profesionistë të vrarë (në vend të 66 në 2018), 10 gazetarë jo profesionistë të vrarë (në vend të 13 në 2018) dhe 3 punonjës medieje u vranë (në vend të 5 në 2018).

Për herë të parë, asnjë gazetar nuk u vra ndërsa raportonte jashtë vendit. Të gjithë viktimat u vranë në vendin e tyre. Përqindja e vdekjeve në vendet që nuk janë në luftë (59%) ishte më e madhe se vdekjet në vendet që janë në luftë. Vitin e kaluar, shumica e gazetarëve të vrarë (55%) ishin viktima të një lufte ose një konflikti me intensitet të ulët. Këto shifra shpjegojnë një tjetër veçori: 63% e gazetarëve të vrarë u vranë ose u shenjuan me qëllim. Kjo shifër është 2% më shumë sesa në 2018.

Grafik i shifrave të gazetarëve të vrarë përgjatë 10 viteve

Lindja e Mesme

Evolucioni në konfliktet e vazhdueshme të Lindjes së Mesme është kryesisht përgjegjës për shifrat në rënie. Ky ishte viti më pak vdekjeprurës për gazetarët në Siri që kur filloi lufta e saj civile më shumë se tetë vjet më parë. Dhjetë gazetarë u vranë në vitin 2019, dy prej tyre kohët e fundit gjatë ofensivës ndërkufitare të Turqisë kundër Njësive të Mbrojtjes së Popullit kurd (YPG) dhe një i treti gjatë një sulmi ajror rus në rajonin e Idlib. Siria vazhdon të renditet si një nga dy vendet më vdekjeprurëse në botë për median (së bashku me Meksikën), por numri i tyre tani është shumë më i ulët se në vitet më të errëta të 2012 dhe 2013, me një numër gazetarësh të vrarë prej 64 dhe 69  respektivisht.

Ndërsa Shteti Islamik u tërhoq përsëri në kufijtë lindorë të Sirisë, në zonat që tani kontrollohen nga forcat arabe dhe kurde të mbështetur nga një koalicion ndërkombëtar, reporterët dhe fotografët e huaj ishin në gjendje të mbulojnë fundin e kalifatit të vetëproklamuar të Shtetit Islamik pa vuajtur asnjë viktimë.

Jemen

Numri më pak vdekjeprurës i këtij viti në Jemen (2 të vdekur krahasuar me 8 në 2018) është mbi të gjitha tregues i një rënie në aktivitetin e raportimit nga gazetarët jemenas sesa luftimet. Gjithnjë e më pak  gazetarë jemenas janë në gjendje të punojnë me kushtet e pranueshme të sigurisë. Për shkak edhe të rreziqetveqë lidhen drejtpërdrejt me luftimet, gazetarët gjithashtu janë pre e sulmeve,  rrëmbimeve ose arrestimeve në mënyrë arbitrare nga forcat e ndryshme luftarake. Ata gjithashtu rrezikojnë të keqtrajtohen dhe torturohen para se të dënohen me vdekje (shih Seksioni 5 – Gazetarët e mbajtën peng).

Informacioni që Reporterë pa Kufij ka arritur të mbledhë në Jemen konfirmon se rreziqet janë rritur deri në atë pikë sa shumë gazetarë kanë zgjedhur të ndalojnë punën. Një ish-redaktor i gazetës Al Tafaseel tani shet mallra të dorës së dytë. Një ish-reporter për të përditshmen Al-Thawra tani po punon si kamerier i restorantit në kryeqytet, Sanaa. Një gazetar që punonte për gazetën Akhbar al-Youm tani po shet akull.

Vendet me vdekshmëri më të lartë

Afganistan

Në Azinë Qendrore të Jugut, mbulimi i mediave gjithashtu ka rënë në Afganistan. Numri i korrespondentëve të huaj me qendër në Kabul është përgjysmuar që nga viti 2014. Rënia e pranisë dhe raportimit të mediave të huaja mund t’i atribuohet përkeqësimit të kushteve të sigurisë (për shkak të një rritjeje të sulmeve me bomba kundër civilëve) dhe në një rënie të interesit ndërkombëtar të mediave, i lidhur pjesërisht me tërheqjen graduale të trupave të huaja.

Faktorë të tjerë gjithashtu ndihmuan në zvogëlimin e numrit të gazetarëve të vrarë në Afganistan në vitin 2019 në 5 – të krahasuar me 16 në 2018, 15 në 2017 dhe 10 në 2016. Për dallim nga vitet e kaluara, bombat dhe sulmet që shenjonin drejtpërdrejt gazetarët ose mediat ishin më pak vdekjeprurëse. Gazetarët afganë kanë mësuar të minimizojnë ekspozimin e tyre në grupe dhe të zvogëlojnë lëvizjet e tyre në mënyrë që të kufizojnë mundësinë e synimit. Diku tjetër, reporterët janë gjithnjë e më të përgatitur dhe trajnuar për zonat e konfliktit dhe shpesh furnizohen më mirë me pajisje mbrojtëse. Të gjitha këto ndihmojnë për të zvogëluar rreziqet në një terren armiqësor.

Amerika Latine vendos rekordet më të këqija

Rënia e numrit të gazetarëve të vrarë në vendet e luftës ka zhvendosur vëmendjen në një realitet shpesh të harruar, se Amerika Latine vazhdon të jetë një rajon veçanërisht i paqëndrueshëm dhe i rrezikshëm për median. Me gjithsej 14 gazetarë të vrarë në vitin 2019 (dhjetë në Meksikë, dy në Honduras, një në Kolumbi dhe një në Haiti), Amerika Latine është bërë aq vdekjeprurëse për gazetarët sa Lindja e Mesme me të gjitha konfliktet e saj të brendshme. Graviteti i situatës mund të jetë më i keq se sa sugjerojnë këto shifra sepse, në tërësi, tetë gazetarë të mëtejshëm u vranë në Brazil, Kili, Meksikë, Honduras, Kolumbi dhe Haiti në vitin 2019, por çështjet e tyre ende nuk janë shtuar në barometrin e Reporterëve pa Kufij, sepse ato janë ende duke u verifikuar. Ngadalësia dhe dështimet e sistemit gjyqësor në këto vende e bëjnë më të vështirë përcaktimin e fakteve të këtyre vrasjeve.

Rreziqet e sotme – raportimi investigativ  dhe mbulimi i protestave 

Tre gazetarë janë plagosur gjithashtu, njëri prej tyre seriozisht, ndërsa mbulonin protestat në muajt e fundit në Haiti, i cili është larg nga të qenit unik në këtë drejtim. Shpërthimi i trazirave dhe protestave të shikuara në shumë vende të botës ka paraqitur një sfidë të vërtetë sigurie për reporterët.

Numri i gazetarëve të ndaluar vazhdon të rritet. Në mbarë botën, gjithsej 389 gazetarë u mbajtën në lidhje me sigurimin e lajmeve dhe informacioneve në fillim të dhjetorit 2019. Kjo është 12% më shumë se numri i mbajtur në të njëjtën datë të vitit të kaluar, i cili ishte nga ana e tij 7% më shumë se Figura 2017. Vetëm numri i gazetarëve jo-profesional ka rënë. Përqindja e grave në mesin e gazetarëve të ndaluar është e njëjtë me vitin 2018, përkatësisht 8%.

Shifra e 389 gazetarëve të ndaluar nuk përfshin shumë gazetarë që janë arrestuar në mënyrë arbitrare për disa orë, ditë apo edhe javë gjatë vitit të kaluar. Monitorimi i Reporterëve pa Kufij ka vërtetuar se kjo shifër gjithashtu është rritur ndjeshëm për shkak të protestave që janë zhvilluar në shumë vende si Algjeria dhe Hong Kongu, të cilat janë shoqëruar me një rritje të sulmeve ndaj gazetarëve, si në Kili dhe Bolivi.

Gazetarët e ndaluar

Reporterët pa Kufij kanë arritur të konfirmojë praninë e 26 gazetarëve në burgjet e Sirisë, por shifra e vërtetë është ndoshta më e lartë. Qindra gazetarë profesionistë dhe qytetarë-gazetarë janë arrestuar ndër vite por të gjitha gjurmët e tyre janë humbur në burgjet e regjimit. Qeveria e Asadit njohu vitin e kaluar, duke lëshuar të dhëna të azhurnuara civile, se qindra persona të zhdukur vdiqën në paraburgim, përfshirë gazetarin Niraz Saie.

Asnjë drejtësi në Turqi

Turqia vazhdon të mbetet një nga burgosësit më të mëdhenj në botë për personelin e mediave dhe vazhdon t’i ekspozojë ata në një sistem drejtësie krejt arbitrare. Dhjetëra gazetarë dhe përfaqësues të mediave u lanë të lirë gjatë vitit pas përfundimit të dënimeve me burg ose si rezultat i një vendimi të ri gjyqësor, por rreth dhjetë të tjerë vendosën mërgim të vetë-imponuar për të shmangur një gjykim arbitrar. Rreziku i ndjekjes penale është rritur sepse, si dhe akuzat e zakonshme të “propagandës terroriste”, “bashkëpunimit me një organizatë të paligjshme” dhe”anëtarësimi në një organizate të paligjshme”, gazetarët tani mund të akuzohen për “fyerje të presidentit”. Kjo i ndodhi Ozan Kaplanoğlu, një gazetar në qytetin e Bursa dhe përfaqësuesi lokal i Shoqatës së Gazetarëve Progresivë (CGD). Dhjetëra përfaqësues të tjerë të mediave aktualisht janë në burg dhe ndiqen penalisht nën akuzën e “përkatësisë në grupe politike të paligjshme ose terroriste”.

Gazetarët e mbajtur peng 

Në të gjithë botën, të paktën 57 gazetarë aktualisht mbahen peng, pothuajse i njëjti numër si vitin e kaluar. Gazetarët e mbajtur peng janë akoma të përqendruar në katër vende të njëjta (Siri, Jemen, Irak dhe Ukrainë) dhe këtë vit nuk ka parë ndonjë lëshim të rëndësishëm pavarësisht ndryshimeve të mëdha në Siri, të cilat janë një burim shqetësimi për fatin e shumë prej atyre që mbahen peng atje.

Të mbajturit peng : Reporterët pa Kufij i konsideron gazetarët si peng kur ata po mbahen nga aktorë jo-shtetërorë, të cilët kërcënojnë se do t’i vrasin ose plagosin ata, ose vazhdojnë t’i mbajnë ata si mjete presioni ndaj një pale të tretë (një qeveri, organizatë ose grup) me qëllim të detyrimit të palës së tretë për të ndërmarrë një veprim të veçantë. Pengjet mund të merren për arsye politike ose për arsye ekonomike (për shpërblesë) ose të dyja.

 

*Citizens Channel /E.K/

 

 

Citizens Channel kërkon të punësojë një gazetar/ gazetare

*Shtyrje e afatit për aplikimin – 8 Janar Ora 21:00. 

Citizens Channel është në kërkim një gazetari/e me dëshirën për tu angazhuar në një projekt mediatik që ka për qëllim të promovojë zhvillimin e gazetarisë së tematizuar përmes përdorimit të metodave inovative të multimedias.

Përshkrimi i punës:

Me mbështetjen dhe mbikëqyrjen e redaktorëve dhe të gjitha pajisjet e domosdoshme në dispozicioni gazetari/ja do të punojë për krijimin e produkteve mediatike multimediale me këto fusha prioritare:

1. Gazetarinë e tematizuar, fokusuar në disa çështje themelore si mjedisi, të drejtat sociale, shëndeti i qytetarëve, arsimi, energjia, transporti, transparenca në vendimmarrje etj.
2. Gazetarinë e thelluar me një eksperiencë krejtësisht të transformuar të narrativës së lajmit, ku mbizotëruese është raportimi i thelluar, kontekstual, dhe nëpërmjet editorisë multimediale.
3. Gazetarinë e kontekstualizuar më afër jetës së qytetarit, raportimin nga terreni dhe informimi nga pozicione të margjinalizuara.

Detyrat Kryesore:

• Angazhim me kohë të pjesshme pranë redaksisë së Citizens Channel për 25 orë në javë
• Raportim nga terreni mbi ngjarje të aktualitetit si protesta, marshime, lajme që lidhen me mjedisin dhe çështjet sociale
• Publikimi i materialeve në rrjetet sociale: “Facebook, Instagram, Twitter”
• Hartimi periodik i raportit individual të punës me ndihmën e koordinatorit të projektit

Kualifikimet:

• Njohuri në fushat e medias dhe aktualitetit dhe shoqërisë civile në Shqipëri
• Kualifikimet apo eksperiencat e mëparshme në fushën e gazetarisë dhe multimedias janë një plus
• Eksperiencë në përdorimin e platformës WordPress, njohje e mirë e gjuhës angleze dhe përdorimit të rrjeteve sociale
• Njohuri mbi Mobile Journalism dhe paketën Adobe përbëjnë avantazh

Për të aplikuar dërgoni CV dhe një letër të shkurtër motivimi në adresën: citizenschannel@hotmail.com deri në datën 29 Dhjetor 2019 – Shtyrje e Afatit te aplikimeve – 8 Janar Ora 21:00. 

Çfarë ofrojmë ne:

• Ambient dinamik pune i përbërë nga të rinj të angazhuar në gazetari dhe kauza civile.
• Mundësi për orare fleksibël në varësi të studimeve
• Rritje të kapaciteteve përmes mundësive të vazhdueshme për trajnime, seminare, konferenca dhe aktivitete të tjera brenda dhe jashtë vendit
• Respektim i standardeve të larta të gazetarisë, paanshmërisë dhe etikës duke i mundësuar gazetarëve një hapësirë të lirë dhe të pavarur ku mund të rrisin aftësitë profesionale

Paketa”anti-shpifje” kalon në Kuvend – Mediat paralajmërojnë nisjen e betejës për lirinë e shprehjes

Me 82 vota pro dhe 13 kundër deputetët shqiptarë miratuan dy projekligjet e medias të kundërshtuara së fundmi në sferën publike.

Kjo seancë u prit me protestë para Kuvendit nga gazetarë e aktivistë të shoqërisë civile të cilët e kanë kundërshtuar këtë paketë që në filim , duke e konsideruar jo demokratike dhe cenuese te fjalës së lirë. 

Nga brenda sallës së Kuvendit, Kryeministri Rama i konsideroi gazetarët si shpifës ndaj të cilëve duhet të merren masa.

Për projektligjet e medies reaguan kundër organizatat mediatike shqiptare, organizatat mediatike ndërkombëtare dhe ato të të drejtave të njeriut. Me të njëjtin qëndrim ishte edhe OSBE-ja dhe Këshilli i Medies. Ndërkohë që mbrëmjen para miratimit në Kuvend, OSBE-ja ndryshoi qëndrim, duke vënë re përmirësime të dukshme në draftet e projektligjeve të propozuara nga Partia Socialiste.

Lexo më shumë: Vijojnë kundërshtimet e paketës Anti-shpifje, cënimi i fjalës së lirë po i largon gazetarët nga Shqipëria

Pas miratimit në Kuvend të ligjit të medies, organizatat dolën me një deklaratë publike ku i kërkohet presidentit Meta të kthejë pas ligjin dhe paralajmëruan nisjen e një beteje ligjore për mbrojtjen e lirisë së shprehjes.

Deklaratë

18 Dhjetor 2019

Në përfundim të votimit nga ana e Kuvendit të Shqipërisë të projektligjeve “antishpifje”, rrjeti i organizatave shqiptare të të drejtave të njeriut dhe përfaqësuese të gazetarëve bën këtë deklaratë:

  1. Ne dënojmë vendimin e sotëm të Kuvendit të Shqipërisë për të miratuar projektligjet në kundërshtim të hapur me Komisionin Europian dhe Zyrën e Komisioneres së Lartë për të Drejtat e Njeriut të Këshillit të Europës.
  2. Ne i bëjmë thirrje Presidentit të Shqipërisë Ilir Meta të mos e dekretojë këtë projektligj.
  3. Ne bëjmë të ditur se do të nisim një fushatë të gjerë informimi dhe ndërgjegjësimi të publikut mbi lirinë e shprehjes dhe lirinë e medias, pjesë e së cilës do të jetë angazhimi afatgjatë për të rrëzuar këto projektligje apo për t’i bërë ato të pavlefshme përmes betejave ligjore dhe qytetare në mbrojtje të lirisë së shprehjes, në gjykatat shqiptare apo në Gjykatën Europiane të të Drejtave të Njeriut.
  4. Ne i bëjmë thirrje gazetarëve të vijojnë punën për të raportuar drejtë dhe saktë dhe të mos frikësohen nga ekzistenca e këtyre ligjeve regresive.
  5. Ne angazhohemi të mbështesim çdo gazetar që mund të përballet me padrejtësitë që mund të prodhojë një ligj i tillë.

Lista e organizatave firmëtare:

Këshilli Shqiptar i Medias
Lidhja e Gazetarëve të Shqipërisë
Qendra Shqiptare MediaLook
Qendra Shqiptare për Gazetari Cilësore
Shoqata e Gazetarëve Profesionistë të Shqipërisë
Unioni i Gazetarëve Shqiptarë
BIRN Albania
Citizens Channel
Faktoje
Instituti Shqiptar i Medias
Civil Rights Defenders
Instituti Shqiptar i Shkencave
Komiteti shqiptar i Helsinkit
Qendra Res Publica
Grupi shqiptar në mbrojtje të të drejtave të njeriut

*Citizens Channel /E.K/

Gazetarët protestojnë para Kuvendit: “Ky ligj është i paprecedent në botën demokratike”

Hyrja e Kuvendit të Shqipërisë u rrethua nga gazetarë dhe qytetarë të cilët shfaqën mospajtimin ndaj ligjit të ri i cili pritet të kalojë ditën e sotme në Parlament.

Edhe më herët, organizatat ndërkombëtare dhe kombëtare i kanë kundërshtuar dy projektligjet duke i mëshuar mekanizmave vetë-rregullues si formë funksionimi për mediat online. Ata kanë artikuluar njëzëri se kjo paketë cenon fjalën e lirë dhe i nxit gazetarët drejt vetëcensurës.

Me hashtagun #MOSNaPREKfjalën, protestuesit lidhën në shenjë simbolike gojën me një shall të zi. Prej afro dy orësh protestë të heshtur, ata qëndruan përballë Kuvendit dhe shpalosën kundërshtitë e tyre me anë të posterave që kishin zgjedhur.

 

Flutura Kusari, pjesë e Qendrës Evropiane për Lirinë e Medias dhe Shtypit (European Center for Press and Media Freedom) artikulon se Shqipëria rezulton të ketë përkeqësime lidhur me lirinë e medias, bazuar në vlerësimin e para disa muajve. Ajo e ka ndjekur me shumë shqetësim propozimin e “Paketës Anti-shpifje” dhe e konsideron tejet problematik rregullimin e medias nga vetë shteti.  

Flutura Kusari, European Center for Press and Media Freedom

Aspekti më problematik i këtij ligji është fakti që mediat online duhet të rregullohen nga shteti dhe nuk do të vetërregullohen, ashtu siç do duhet të ishte. Në shtetet si Kosova, Serbia, Maqedonia, Belgjika, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, të gjitha këto shtete mediat online i lejojnë që të vetërregullohen“, tregon Kusari për Citizens Channel.

Personi më i rëndësishëm në fushën e të drejtës së lirisë së shprehjes dhe në fushën e të drejtave të njeriut është Komisionerja e Këshillit të Evropës, zonja Dunja Mijatoviç. Dje, ajo në mënyrë të qartë e tha që ndryshimet ligjore nuk janë në përputhje më standardet e Këshillit të Evropës dhe me standardet e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut“, sqaron Flutura Kusari teksa i mëshon faktit që drafti i ri i përmirësuar nuk përputhet sërish me rekomandimet e ndërkombëtarëve.

 

Edhe Koloreto Cukalli, drejtues i Këshillit Shqiptar të Medias ka reaguar dhe ka listuar pasojat që mund të sjellë miratimi i kësaj pakete në shprehjen e fjalës së lirë në Shqipëri.

Problemi i madh fare është që i jepen AMA-s kompetencat e gjykatës. Do godasin artikuj të veçantë, se nuk është frika që po mbyllin portalin, do selektojnë, do përzgjedhin një artikull të veçantë e atë do godasin. Nëse ke një informacion i cili mund të krijojë problem për qeverinë, ai informacion do të zhduket brenda 72 orëve“, shprehet për Citizens Channel Koloreto Cukalli, drejtues i Këshilli të Medias

Koloreta Cukalli, Komuniteti Shqiptar i Medias

Duke iu kthyer lajmeve të rreme, Cukalli mendon se ndër burimet kryesore të lajmeve të pavërteta është vetë qeveria apo kryetari i Bashkisë.

Që të jem i sinqertë, unë mendoj që burimi më i madh i lajmeve të rreme në Shqipëri është qeveria, Kryeministri dhe Bashkia e Tiranës. Prandaj kur një gjë vjen nga kryeministri, unë jam i prirur ta marr si një lajm jo të vërtetë dhe të pakonfirmuar“, artikulon më tej ai.

Gjergj Erebara, gazetar ivestigues pranë BIRN e shikon këtë paketë si një ligj anti-evropian i cili bie ndesh me parimet themelore demokratike.  

“Se Partia Socialiste ka vendosur të bëjë një ligj që është anti-evropian dhe anti-demokratik , që quhet ligji për mediat audiovizive dhe online. Ky ligj është i paprecedent në botën demokratike, nuk ekziston në asnjë vend të BE-së dhe bie ndesh me standardet e Bashkimit Evropian”, vijon më tej Erebara gjatë intervistës së dhënë për Citizens Channel.

Gjergj Erebara, Balkan Investigative Reporting Network

Duke iu referuar kundërshtimeve të vazhdueshme nga struktura të shumta, kryeministri ka deklaruar se ligji është rregulluar bazuar në rekomandimet e dhëna, por Erebara shprehet se drafti, edhe pse përfundimtar, është i njëjte me atë të parin.

Në të gjitha rastet qeveria është duke bërë fushatë dezinformimi, gjatë gjithë kohës thotë që po e ndryshoj ligjin, po respektoj standardet, dhe gjatë gjithë kohës kjo, pra draftet e ripunuara, janë prapë e njëjta gjë“.

Flutura Kusari, edhe një herë i referohet këtij ligji si krijesë të qeverisë shqiptare. Ajo i bën thirrje që t’i bashkohen frymës ndërkombëtare në menaxhimin e lajmeve të rreme dhe në momentin që të jetë dakordësuar për një zgjidhje, ta zbatojnë atë në Shqipëri.

Prandaj, qeveria e Shqipërisë duhet t’i bashkëngjitet këtyre diskutimeve, të marrë pjesë në diskutime dhe nëse gjindet një zgjidhje ndërkombëtare, ta zbatojë atë në Shqipëri. E jo të shpikë “formula magjike” e të cilat nuk do të kenë efekt dhe vetëm do ta bëjë punën e gazetarëve të pamundur“, përfundon Kusari.

Elvin Luku, drejtues i qendrës “Media Look”  tregon se përkundrejt presionit që ushtron ky ligj dhe sfidave që do hasen gazetarët në të ardhmen, ata do vazhdojnë të raportojnë dhe ta paraqesin realitetin ashtu siç është.

Elvin Luku, drejtues i qendrës “Media Look”

Megjithatë, unë them që mediat kryesore të cilat kanë zhvilluar deri tani gazetari investiguese, jo vetëm investiguese por gazetari dhe verifikimin, sigurisht që nuk do të stepen përballë këtij ligji por do të vazhdojmë të bëjmë të njëjtën punë sigurisht më riskun që nëse do të cenojmë diku, mund të përballemi edhe me gjoba të caktuara“, artikulon Luku, duke u pajtuar me gazetarët e tjerë të cilët pohojnë se nuk janë marrë në konsideratë rekomandimet e organizatave ndërkombëtare.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj 

Vijojnë kundërshtimet e paketës Anti-shpifje, cënimi i fjalës së lirë po i largon gazetarët nga Shqipëria

Organizatat e shoqërisë civile në Kosovë kanë reaguar lidhur me dy projektligjet që pritet të kalojnë ditën e nesërme në sallën e Kuvendit shqiptar. Ata pohojnë se po ndjekin me shqetësim ngjarjet në Shqipëri dhe i bashkohen thirrjes në kor të organizatave ndërkombëtare dhe shqiptare për mosmiratim, duke e konsideruar këtë paketë si “kuadër rregullator të paprecedentë për botën demokratike dhe lirinë e shprehjes”.

Organizatat i bëjnë thirrje qeverisë së Republikës së Shqipërisë t’i tërheqë projektligjet pasi cenojnë liritë themelore të njeriut, duke vendosur presion të papërshtatshëm mbi mediat përmes dhunës financiare të imponuar në rrugë joligjore. Kësaj deklarate i janë bashkuar 28 organizata të shoqërisë civile në Kosovë.

 

Postimi në fjalë nuk lë pa përmendur edhe dhunën me të cilët përballen gazetarët duke kujtuar se kjo censurë ka detyruar personalitetet gazetareske të largohen nga territori i Shqipërisë.

David Lega, Reporteri i Parlamentit Evropian për Shqipërinë nga grupi parlamentar i Partisë Popullore Evropiane (PPE) ka reaguar përmes një postimi në Twitter .

Nëse parlamenti shqiptar miraton ligjet e reja për media, rrezikohet presidenca e Shqipërisë për OSBE-në. Ky vendim do të komplikojë gjithashtu negociatat për anëtarësimin në Bashkimin Europian. Për këtë arsye, rezistenca e fortë nga Partia Demokratike është e mirëpritur”, shkruan Lega në Twitter.

 

Mbyllja e emisionit “Krasta/A Show” dhe shtegëtimi në Kosovë

Shtatori i këtij viti e gjeti gazetarin Adi Krasta me një kontratë të parinovuar për të vijuar moderimin e programit “Krasta/A Show” tek kanali televiziv News 24. Muaj pas mbylljes së atij programi, Krasta është shfaqur të premten e shkuar në televizionin T7 në Kosovë, i cila ka si drejtor Berat Buzhalën, figurë mjaft të njohur në Kosovë.

Buzhala deklaroi se tashmë Krasta do të ketë emisionin e tij të ri me një liri të plotë editoriale për të kritikuar qeveri të ndryshme. “Asnjë dorë e asnjë politikani nuk është aq e gjatë dhe aq e fuqishme sa te mbërrijë deri ne Express dhe T7″, shkruan ai në profilin e tij zyrtar në Facebook.

 

Krasta, nëpërmjet një deklaratë është shprehur se alternativa e tij e vetme është të flasë atë që mendon, dhe këtë liri ai nuk e konsideron territoriale.

 

Programin i Krastës në T7 u nis me një monolog me në fokus zhvillimin e ngjarjeve pas tërmetit të datës 26 nëntor. Ai nuk hezitoi të kritikojë situatën politike dhe përshkallëzimin e cenimit të fjalës së lirë në ditët në vijim.

Një kryetar bashkie hajdut dhe mashtrues duhet ta dijë çfarë mendohet për të. Propagandë të shfrenuar ata, të vërtetën kokëforte ne. Në rrethana të jashtëzakonshme, duhen marre masa të jashtëzakonshme“, shprehet Krasta duke u bërë thirrje qytetarëve dhe gazetarëve në Shqipëri të vazhdojnë të mbrojnë fjalën e lirë.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj