Ndëpritet greva e minatorëve të Bulqizës, Sindikata: Çeshtja do të ndiqet në mënyrë ligjore

Minatorët e Bulqizës ndërpresin grevën disa ditore të organizuar para hyrjes së minierës së kromit në Bulqizë që administrohet nga kompania Albchrome. 

Sipas një deklarate të shpërndarë nga Sindikata e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, ky vendim vjen pas zotimit të Inspektoratit Shtetëror të Punës për të hetuar me imtësi pushimet nga puna të dy punonjësve të minierës, Elton Debreshit dhe Beqir Duriçit. 

Sindikata deklaron njëkohësisht se do të nisë edhe procedurat e duhura për ta çuar çeshtjen në gjykatë. 


 

Rrugëtimi i grevës së minatorëve të Bulqizës

Në datë 17 nëntor, në sheshin e qytetit të Bulqizës u shpall krijimi i një sindikate të re e cila ka si qëllim të kërkojë kushte më të mira pune për minatorët e asaj zone. Kërkesat fillestare të Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës (SMBB) konsistonin në rritjen e pagës, siguri në punë, njohja e vjetërsisë dhe njohja e vështirësisë në punë. Kryetar i kësaj sindikate u zgjodh Elton Debreshi, me një mandat 3-vjeçar.

 

Një vendimi komunikuar me datë 22 nëntor bën me dije se kryetari i Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, Elton Debreshi pushohet nga puna me arsyetimin se ky i fundit kishte shkelur etikën në punës. Citizens Channel ka zhvilluar një intervistë telefonike me Debreshin. Ai artikulon se në fakt shkarkimi i tij ka motive të tjera që lidhen drejtpërdrejt më krijimin e sindikatës. Debreshi rrëfen se në prill të këtij vitit, kur mblodhën firmat për ta krijuar sindikatën, ai, bashkë me katër kolegët e tij, morën paralajmërim për heqjen nga puna.

Minatorët e kanë konsideruar të padrejtë pushimin e kryetarit të sindikatës nga puna dhe në datën 25 nëntor, tre ditë më vonë, ata janë mbledhur para kompanisë Albchrome dhe kanë kërkuar që Debreshi të kthehet në vendin e punës, duke bojkotuar masivisht procesin e punës. Në një postim të bërë në profilin zyrtar në rrjetin social Facebook, ata kërkojnë që të anulojnë vendimin e zgjidhjes së kontratës së punës më kryetarin e sindikatës, ta kthejnë menjëherë në punë dhe të ndalohet ndërhyrja në veprimtarinë e SMBB-së, duke përmendur thirrjet për takime në Tiranë të dy anëtarëve të Këshillit Sindikal, Behar Gjimi dhe Beqir Duriçi.

 

Në datën 2 dhjetor, teksa minatorët ishin ende në grevë për të risjellë kryetarin në pozicionin e mëparshëm, kompania Albchrome ka shkëputur marrëdhëniet e punës me Beqir Duriçin, i cili është pjesë e Këshillit Sindikal. Kjo shkëputje ka ardhur me arsyetimin së zoti Duriçi ka shkelur kodin e disiplinës.

Vendim i shkëputjes së marrëdhënies së punës

Citizens Channel ka kontaktuar nëpërmjet telefonit më Beqir Duriçin. Ai shprehet se në fakt largimi i tij nga puna lidhet me formimin e sindikatës dhe se në muajin prill, kur ai ka kërkuar rishikim të pagës, kompania i ka ndërruar pozicionin e punës, nga sinjalist manovrues tek kolona është bërë vagonist në nivelin 17. I pyetur rreth vështirësisë së hasur nga ndërrimi i pozicionit, ai shprehet për Citizens Channel: “Si të marrësh një arsimtar e ta çosh të punojë në bujqësi”.

Bojkoti i procesit të punës nga minatorët ka vazhduar edhe në datën 3 dhjetor. Ata kanë shpalosur kërkesat e tyre të vazhdueshme ku kërkojnë rritjen e pagës, rishikimin e normës, bojkot të paguar, kthimin e z. Debreshit dhe z. Beqiri në punë dhe ndalimin e presioneve nga ana e kompanisë.

Nga ana tjeter, kompania Albchrome, me anë të një deklarate në faqen e saj në facebook e ka konsideruar organizimin e minatorëve si një përplasje mes sindikatash. 

“Në zonën e ish- minierës së Bulqizës që administrohet nga kompania Albchrome, prej disa ditësh ka filluar një përplasje ndërmjet sindikatave të ndryshme që janë pjesë e lëvizjes sindakale në qytet. Një pakicë punonjësish, që nuk përfaqësojnë masën e minatorëve, teknikëve dhe inxhinierëve, kanë themeluar një sindikatë tjetër dhe ne si Albchrome nuk jemi pjesë e saj, kjo për arsye se aktualisht, kemi nënshkruar një kontratë kolektive me një sindikatë tjetër.” 


 

Gjatë zhvillimit të grevës minatorët kanë denoncuar kompaninë Albchrome se po detyron disa nga punëtorët të punojnë disa turne radhazi duke u ndryshuar edhe proceset e punës, çka sipas postimit në faqen zyrtare të SMBB-së, është e paligjshme dhe e rrezikshme për jetët e punëtorëve.  

Në po atë ditë, policia ka njoftuar se është nisur procedimi penal i tre vagonistëve të minierës. Konkretisht, Beqir Duriçi, Behar Gjimi dhe Neki Lica janë akuzuar si organizatorë dhe pjesëmarrës në tubime të paligjshme.

 

Ditën e neserme, Policia e Shtetit ka ndërhyrë dhe ka shoqëruar në komisariat katër persona, Elton Debreshi, protestuesit Redi Çekiçi, Ali Gjeta dhe Xhuliano Bregasin i cili është aktivist i Organizatës Politike dhe mbështetës i protestës. Ata janë akuzuar se janë përfshirë në protestat e minatorëve para kompanisë Albchrome.

Për Citizens Channel, Bregasi u shpreh se është shoqëruar pa asnjë shpjegim paraprak.

Ndryshe nga fletë-thirrja, që ishte për dëshmi për ngjarjen, padrejtësisht na shoqëruan në komisariat për më tepër se 10 orë. Pa asnjë arsye dhe asnjë shpjegim paraprak. Thjesht me qëllimin për të trembur punëtorët e tjerë. Bashkë me kryetarin e sindikatës, Elton Debreshin, jemi proceduar edhe ne për një vepër penale që nuk ekziston“. 

*Citizens Channel /E.K/ /E.N/

 

 

 

Minatori Beqir Duriçi: “Në letër shkruan shkelje etike, por është presion për sindikatën e re të formuar”

Beqir Duriçi, minatori i Bulqizës dhe njëkohësisht anëtar i këshillit të Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar, është pushuar nga puna. Kompania Albchrome, me anë të një vendimi të datës 2 dhjetor ka shkëputur marrëdhëniet e punës me arsyen e shkeljes së disiplinës. 


Pas njoftimit të publikuar nga sindikata për shkarkimin nga puna të z.Duriçi, Citizens Channel kontaktoi në telefon me të. Ai u shpreh se ky vendim ka lidhje me formimin e sindikatës.

Në letër shkrun shkelje etike. Shkelje etike gjoja që unë nuk kam zbatu 8 orarshin nga prilli e mbrapa. Unë nuk e pranova këtë lloj shkeljeje, se i kam qëndru punës te koka. Këto janë thjesht presione që po më kërkoni ju, u thashë. Unë kam një përgjegjës niveli, kam një brigadier, kam një teknik që në çdo fund muaj duhet të më raportojë nëse kam një mungesë ose një shkelje etike, sic thonë ata. Mirëpo mua nuk ma ka tërheq vëmendjen askush. Kam qenë shumë i rregullt. Ky ishte presion në lidhje me sindikatën e formuar nga ne”,– tregon ai për Citizens.

Vendimi i heqjes nga puna

Minatori Duriçi ka 13 vite që punon për kompaninë Albchrome. Sipas tij, lëvizja e parë ka nisur që në muajin prill, në momentin kur ai bashkë me kolegët e tjerë kanë kërkuar rishikim page, për shkak të rritjes së normës në punë.  

Më 26 prill të 2019, unë me shokët e mi të punës ngritëm një problem, atë të rritjes së normës nga 100% në 200%. Menduam së bashku të kërkojmë një rishikim page për arsye të rritjes së normës. Ramë dakord më gjithë kolektivin, përgatitëm një peticion, mirëpo pa emërtim, si kolektiv. Në momentin që ja dërgova administratorit lokal këtu në Bulqizë, tha : “Mirë qe e keni shkrujt po nuk paska një emërtim ky peticion.” Edhe kërkonte një emër, se tha nuk mund ta quaj të rregullt. Po mirë vendose emrin tim, i thashë”.

Për shkak të peticionit të ngritur ndaj kompanisë, Z.Duriçi mendon se ka ardhur edhe lëvizja e tij nga pozicioni i punës që kishte në një pozicion tjetër më të vështirë.

“Ndërroi pozicionin e punës .Unë isha sinjalist manovrues te kolona, më çuan vagonist në nivelin 17”.

Niveli 17 sipas tij është niveli më i vështirë. Pyetjes për të përshkruar vështirësinë e pozicionit që kishte marrë pas zhvendosjes ai i përgjigjet: “Si të marrësh një arsimtar e t’a çosh të punojë në bujqësi”.

Përpos lëvizjes në një pozicion pune, minatori Duriçi vazhdoi punën duke punuar edhe përtej orarit.

I rrijsha te koka, madje kisha raste që punojsha edhe 9 orë e gjys, mirëpo kompania kur më kërkoi këtë herën e fundit, me datë 25 nëntor, kishte llogarit minutat, për 6 muaj, nga prilli deri në nëntor. Unë kam kërku që të më jepnin shpjegime për këto minutat që i kisha bërë hyrje e dalje gjasme, nja dy minuta isha fut më vonë e nja dy minuta kisha dalë më herët”.

Duriçi është kryefamiljar i 6 anëtarëve të tjerë, prindërve, gruas dhe tre fëmijëve, si personi i vetëm që sjell të ardhura në shtëpi. Nëse ai nuk rikthehet në punë, do të shohë si alternativë emigracionin.

Nuk di çtë them, do iki n’ emigracion, s ‘di hiç’.

Megjithatë bindja e tij për të vazhduar grevën vazhdon të jetë e fortë sa në fillim.

Ky është rasti i dytë i shkarkimit nga puna të një punonjësi të minierës së Bulqizës nga kompania Albchrome, brenda këtij muaji. Pak ditë më parë u shkarkua Elton Debreshi, i cili sapo ishte zgjedhur kryetar i Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës.

Lexo më shumë: “Barra e rëndë” e Elton Debreshit, minatori që u shkarkua pasi mori kreun e sindikatës në Bulqizë”

Çfarë ndodhi sot në Bulqizë?

Greva e minatorëve ka hyrë në javën e dytë të saj. Të ngritur për të kërkuar kthimin në punë të kreut të sindikatës së tyre, tashmë minatorët kanë rreshtuar edhe kërkesa të tjera që kanë të bëjnë me rishikimin e normës, rritje page dhe ditët e bojkotit të paguara.


 

Pas heqjes nga puna të Beqir Zuriçit, kthimi i tij në punë është një tjetër pikë e shtuar në kërkesat e tyre. Nga ana tjetër, kompania Albchrome e ka cilësuar grevën e minatorëve, si një përplasje mes sindikatash.

Sot, sipas njoftimit të Sindikatës, policia ka nisur procedim penal për tre minatorët, Beqir Duriçi, Behar Gjimi dhe Neki Lica, duke i akuzuar si organizatorë dhe pjesëmarrës në tubime të paligjshme. Ndërkohë janë shoqëruar dhe po mbahen në komisariatin e Bulqizës kryetari i sindikatës, Elton Debreshi së bashku me aktivistin e Organizatës Politike, Xhuliano Bregasi.


 Shoqërimi në polici i këtyre të fundit, ka ardhur si kërkesë e policisë për të dhënë sqarime për vijimësinë e grevës, ndërkohë që vijojnë të qëndrojnë në ambjentet e komisariatit.

*Citizens Channel/ Erisa Kryeziu 

 

 

 

“Barra e rëndë” e Elton Debreshit, minatori që u shkarkua pasi mori kreun e sindikatës në Bulqizë

Ndërkohë që greva e minatorëve ka hyrë në ditën e saj të tetë, minatorët shprehen të vendosur për vijimin e saj.

Në një intervistë të zhvilluar disa ditë më parë, kreu i Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, Elton Debreshi ka shpjeguar për Citizens Channel arsyet e shkarkimit nga detyra dhe ecurinë që do të ketë greva e organizuar nga minatorët. 

Sa kohë keni që punoni në AlbChrome? Si erdhi njoftimi për shkarkimin nga puna?

-Saktësisht unë kam 6 vite, po më saktë 5 vite 9 muaj pothuajse. Në prill, me shokët e mi, kur mblodhëm firmat e punëtorëve të krijonim një sindikatë, atëherë na dhanë paralajmërime për heqjen nga puna, mua dhe katër shokëve të mi. Vetëm prej këtij veprimi, thoshte se është shkelje e etikës në punë, mos përqëndrim në punë. Ata e kanë manipulu aq bukur.

Mu në atë letër më dhanë pretekstin që kisha nja 5 ditë mungesa. Edhe ato i kisha të justifikuara se pata raportin mjeko-ligjor, e kisha të vulos edhe nga mjeku i ndërmarrjes që është aty. Ia kisha dërgu ndërmarrjes po ndërmarrja nuk e kishte pranu se e ke sjellë me vonesë dhe ku di unë çfarë preteksti kishte nxjerrë ai. Në tetor ishim të gjithë me leje, ishte leje e zakonshme,  kur shkova në nëntor unë, nuk e kishin pranu me të thanë të drejtën edhe unë thashë do më paguani ditën e punës se unë kam sjellë raportin. Ne se pranojmë këtë raport , po ama thanë vazhdo punë, s’ka gja, 5 ditë mungesë. Pasi u shpall sindikata në 17 nëntor këtu në qytet, dy ditë më para më thirrën tek zyra edhe më thanë kshu kshu, po merr një barrë të madhe, çfarë do bësh ti, çfarë do t’u japësh punëtorëve, prapë s’kishte lidhje me mungesat.  

Kush ua tha këtë?

-Luan Saliaj, këtu tek zyrat e AlbChrome-it në Bulqizë, përgjegjës, administrator i përgjithshëm i firmës AlbChrome.

Si keni reaguar pas këtij veprimi?  

-Mora raportet, edhe shkova i vërtetova që ato ditë që kisha pas mungesa, ja urdhëro edhe raportin. I morën i panë, edhe thanë ok, shko në Bulqizë vazhdo punë prapë. Punova dy ditë, pas dy ditsh, më erdhi paralajmërimi, apo pushimi direkt nga puna, urgjentisht. Nuk thonte që shkarkohet për arsye të mungesave po thoshte shkelje e etikes në punë dhe dicka pa lidhje.

Jeni ankuar më pas për këtë vendim?

-Jo, se ato mi kanë shkëputur të gjitha marrëdhëniet, s’kam të drejtë të futem brenda administratës.

Si u zgjodhët kryetar i sindikatës?

-Kryesia zgjodhi anëtarët që ishin 39 veta, themelues të sindikatës edhe këshilli sindikal që vendosi. Ma lanë mua këtë pjesë që të jesh kryetar, se gjithmonë, nisma kush e nis i pari, ai e meriton thonë. Isha zgjedh prej 39 vetëve, edhe këshilli sindikal është dakord. Me fjalë ishin dakord që unë të isha kryetar i kësaj sindikate.

Çfarë do të ndodhë tashmë më tej, do vazhdojë protesta?

-Po, patjetër , në ditet e tjera do vazhdojmë me protesta, me bojkot në fakt se akoma nuk jemi te pjesa e protestave, dhe na mbështetin punëtorët më shumë. Punëtoria na mbështetin 100%  e punëtorëve që ishin aty, ato që kanë reparte ndihmëse, mekanike, pompat e elektricistët që janë të detyruar të shkojnë në punë, e kanë në kontratë. Tashi neve do vazhdojmë hapat ti ndjekim. Punëtoria ne na mbështet, ne do vazhdojmë deri në bllokimin e punës, nuk besoj se do shkojnë punët deri atje.

Në ditën e parë të grevës ju kanë thirrur në polici. Për ç’arsye?

-Në polici më kanë thirrë për arsye, pse nuk e ke vënë në dijeni policinë, që do të bëheshe një shenjë proteste. Nuk ishte protestë në fakt, ishte dicka paqësore, që punëtorët kanë dalë vetë që duam shokun tonë në punë, e kanë bërë 5 punëtorë , se nesër pasnesër mund ti kapi i njëjti fat edhe ato. Nuk u prek askush me dorë, ishte paqësore. Një paralajmërim për firmën, ju dha mesazhi, ata e morën në pjesë tjetër, se shteti i rregullon punët simas llogarisë së vet.

Çfarë ju është thënë në polici?

-Na tha policia që na veni në dijeni për ktë pjesë, mos nxisni dhunë, a ku ta di unë cfarë pra. Mirë është ta vini institucionin e policisë në dijeni, çoni një letër që nesër do ketë bojkot ose greve, se nuk e di si mund te vazhdojnë punët. Na bënë një vërejtje për këtë arsye.

Keni pasur presione të tjera gjatë kësaj periudhe?

-Jo, jo aspak, nuk behet fjale. Nga askush

Ky vendim për t’ju hequr nga puna do të ndikojë në kryesinë e sindikatës? Do të vazhdoni të qendroni në këtë pozicion?

-Unë besoj se me atë pëlqimin tim them po, do jem deri në pikën e fundit. Ama do vijë një pikë ndoshta që do rri pa punë. Pa punë nuk rrihet po do vijë momenti e do them o cuna hajt zgjidhni dikë tjetër se dhe unë do vazhdoj punën time, në privat apo ku do shkoj. Pa punë këtu, rri kryetar sindikate pa punë? S’besoj.

*Citizens Channel /Erisa Kryeziu 

 

Greva e minatorëve të Bulqizës hyn në ditën e tetë

Shqipëria është duke kaluar ditë të vështira nga ngjarja e rëndë që ndodhi më 26 nëntor, ku si pasojë e tërmetit humbën jetën 51 persona dhe u lënduan qindra të tjerë.

Krahas këtyre zhvillimeve, në veri të vendit, në qytetin e Bulqizës, vazhdon prej ditësh protesta e minatorëve të cilët janë në grevë për shkak të largimit nga puna të kreut të sindikatës të sapokrijuar të cilin e konsiderojnë të padrejtë. 

Lexo më shumë: “Barra e rëndë” e Elton Debreshit, minatori që u shkarkua pasi mori kreun e sindikatës në Bulqizë

Sot, në orët e para të mëngjesit, minatorët janë mbledhur sërish para kompanisë Albchrome për të vazhduar grevën e nisur prej disa ditësh tashmë.


 

Ata janë solidarizuar me dhimbjen e familjeve që kanë humbur të afërmit në Durrës, Thumanë e Tiranë.

“Prej vitesh punojmë në kushte nga më të rrezikshmet, thellë në galeri, me infrastrukturë dhe mjete mbrojtëse në degradim e sipër. Kemi humbur shumë shokë në këto galeri, por ditë si kjo e sotmja, dramatike për vendin dhe mijëra qytetarë, na kujtojnë se vetëm përmes solidaritetit me njëri-tjetrin mund t’i kalojmë vështirësitë,”- shprehen ata në një deklaratë publike.

Organizimi i minatorëve ka bërë që policia në ditën e tretë të grevës të përpiqet ti largojë nga greva, por ka rezultuar pa sukses.  


 

Me anë të një deklarate të ditës së djeshme ata kanë kërkuar përkrahjen e qytetarëve të Bulqizës dhe jo vetëm, në përpjekjen e tyre për të kërkuar punë dinjitoze, duke vazhduar kështu grevën disa ditore.

“Në këto ditë tragjike për Shqipërinë, ne minatorët e Bulqizës, jemi të detyruar ta vazhdojmë grevën. Deri më sot kemi duruar të na marrin jetën, shëndetin dhe dinjitetin. Por jo më!”

Minatorët kanë hedhur akuza ndaj Federatës Sindikale të Punonjësve të Industrisë së Shqipërisë, e cila sipas tyre i ka konsideruar absurde kërkesat e minatorëve të Bulqizës.

“Federata Sindikale e Punonjësve të Industrisë së Shqipërisë, drejtuar nga Taf Koleci, i cilëson si pretendime absurde kërkesat që ka ngritur Sindikata e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës. Ne, si sindikatë, u krijuam si rezultat i padrejtësive që janë bërë prej vitesh karshi nesh. Federata e konfederata, që prej vitit 2011- të e deri më sot nuk kanë punuar karshi të drejtave të minatorëve, por të lidhur me interesat e disa personave që qëndrojnë të rehatuar në zyrat e Tiranës. Shndërruar në marioneta të partive politike”.

Si nisi organizimi i minatorëve në Bulqizë?

Organizimi i minatorëve të Bulqizës në grevë vjen pas largimit nga puna të Elton Debreshit, kryetarit të Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, i cili sipas minatorëve është vendim i padrejtë. 

Sipas tyre një vendim i tillë vjen si pasojë e organizimit sindikal të ndërmarrë nga minatorët.

Fakti që kompania dhe faktorë të tjerë, po sulmojnë ashpër dhe paligjshëm sindikatën tonë, dëshmon se ne jemi në rrugën e duhur dhe përfaqësuesit e vetëm të të drejtave të minatorëve. Veprime të tilla bëhen në kundërshtim me ligjin, konkretisht: Neni 50 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë parashikon se: “Të punësuarit kanë të drejtë të bashkohen lirisht në organizata sindikale për mbrojtjen e interesave të tyre të punës,”-thuhet më tej në deklaratën e Sindikatës.

I pyetur nga Citizens Channel Kreu i Sindikatës së Bashkuar të Minatorëve të Bulqizës , i cili ka 6 vite që punon për kompaninë Albchrome shpjegon se informimi për heqjen nga puna nisi fill pas mbledhjes së firmave të punëtorëve për krijimin e sindikatës. 

“Në prill, me shokët e mi, kur mblodhëm firmat e punëtorëve të krijonim një sindikatë atëherë neve na dhanë paralajmërime për heqjen nga puna, mu dhe katër shokëve të mi. Vetëm prej këtij veprimi, thoshte se është shkelje e etikës në punë, mospërqëndrim në punë. Ata e kanë manipulu aq bukur,”-shprehet Elton Debreshi për Citizens Channel.

I pyetur se cdo të ndodhë në vazhdim me organizimin e tyre, Debreshi shprehet se greva do të vazhdojë. 

“Do vazhdojme me bojkot dhe na mbështetin punëtorët më shumë, Punëtoria na mbështetin 100%  e punëtorëve që ishin aty, ato që kanë reparte ndihmëse, mekanike, pompat e elektricistët që janë të detyruar të shkojnë në punë, e kanë në kontratë. Tashi neve do vazhdojmë hapat ti ndjekim, punëtoria ne na mbështet, ne do vazhdojmë deri në bllokimin e punës, nuk besoj se do shkojnë punët deri atje.” 

Sipas minatorëve, greva do të vazhdojë edhe nesër, edhe ditët në vazhdim derisa të plotësohen kërkesat, që tani kanë kaluar edhe në rritje page dhe rishikim normash. 

Sindikata e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës është themeluar dhe njohur nga Gjykata më datë 15 Tetor 2019.

*Citizens Channel /E.K/ 

 

 

Bulqizë: Minatorët në protestë, kërkojnë rikthimin në punë të kreut të Sindikatës

Në orët e para të mëngjesit të ditës së sotme,dhjetra minatorë të Bulqizës kanë bojkotuar masivisht punën dhe kanë nisur protestën para hyrjes së minierës së kromit në Bulqizë që administrohet nga kompania Albchrome. Ky organizim vjen pas largimit nga puna të Elton Debreshit, kryetarit të Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, i cili sipas minatorëve është i padrejtë. 

Video nga protesta e minatorëve:


 Me anë të një deklarate publike, sindikata e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës e konsideron shkarkimin ngas puna të zotit Debreshi si të paligjshëm dhe të padrejtë . Sipas tyre një vendim i tillë vjen si pasojë e organizimit sdindikal të ndërmarrë nga minatorët.

Fakti që kompania dhe faktorë të tjerë, po sulmojnë ashpër dhe paligjshëm sindikatën tonë, dëshmon se ne jemi në rrugën e duhur dhe përfaqësuesit e vetëm të të drejtave të minatorëve. Veprime të tilla bëhen në kundërshtim me ligjin, konkretisht: Neni 50 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë parashikon se: “Të punësuarit kanë të drejtë të bashkohen lirisht në organizata sindikale për mbrojtjen e interesave të tyre të punës,”-thuhet më tej në deklaratën e Sindikatës.


Sipas deklaratës, takimi me kreun e Sindikatës u zhvillua në zyrat e kompanisë në Tiranë, si një formë presioni.

Nuk kishte asnjë arsye që takimi të mbahej në zyrat e kompanisë në Tiranë. Albchrome ka në Bulqizë drejtuesit dhe administratën e saj vendore. Diskutimi i problemeve rutinë të punës duhet të ndodhte në Bulqizë. Thirrja në zyrat e Albchrome në Tiranë është haptazi një mjet diskriminues dhe presion.”

Burime nga Bulqiza raportojnë se bojkoti i punës zgjati për rreth nje orë, ndërsa momentalisht Kreu i sindikatës Debreshi së bashku me disa minatorë të tjerë janë shoqëruar në polici. 

Sindikata e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës është themeluar dhe njohur nga Gjykata më datë 15 Tetor 2019. Në 17 Nëntor 2019, u realizua shpallja e Sindikatës në qendër të Bulqizës. 

*Citizens Channekl /E.K/ 

Europa Nostra: Teatri Kombëtar nominohet për listën e 7 monumenteve më të rrezikuar në Evropë

Organizata Europa Nostra i ka dërguar sot një letër përfaqësuesit të Aleancës për Mbrojtje ne Teatrit Robert Budina, ku njoftohet se Teatri Kombëtar është nominuar për të qenë pjesë e 7 monumenteve më të rrezikuar në Evropë.

Letra vijon me një thirrje drejtuar institucioneve për tu tërhequr nga planet për shembjen e kësaj godine: “I bëjmë thirrje Qeverisë së Shqipërisë të heqë përfundimisht dorë nga planet për shkatërrimin e këtij simboli të patjetërsueshëm të Tiranës dhe të marrë seriozisht parasysh potencialin e tij të pazëvendësueshëm për pasurimin kulturor dhe shoqëror të Tiranës, çka mishëron plotësisht godina e Teatrit Kombëtar”.

Letra e plotë: 

 

Çfarë është lista “7 më të rrezikuarat”?

“7 më të rrezikuarat”, është një program që identifikon objektet dhe peizazhet më të kërcënuara në Evropë dhe mobilizon aktorët publik dhe privat në gjetjen e një zgjidhje për ruajtjen e siteve të çmuara të trashëgimisë.

Lista “7 më të rrezikuarat” publikohet çdo dy vite. Ekipe multidisiplinare ekspertësh angazhohen në misione shpëtimi dhe ndihmojnë në hartimin e planeve të veprimit për secilin objekt apo peizazh.  

 

Pak javë më parë, një delegacion i përfaqësuesve të Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit ishte pjesë e konferencës vjetore të Europa Nostra në Paris. Kreshnik Merxhani, arkitekt dhe aktivist i AMT u shpreh se kishin marrë garancinë nga figurat drejtuese të organizatës që Teatri Kombëtar do të përfshihet në listën e ngushtë të 14 vendndodhjeve të trashëgimisë kulturore më të rrezikuara në Evropë.

Kjo nuk është here a parë që organizata Europa Nostra adreson çështjen e Teatrit Kombëtar.  Në korrik të këtij viti organizata iu drejtua Kryeministrit Rama, Presidentit Ilir Meta dhe përfaqësuesve të institucioneve ndërkombëtare me një letër të hapur ku shpreheshin shqetësimet për cenimin e trashëgimisë me prishjen e Teatrit Kombëtar.

Çfarë është Europa Nostra?

Kjo organizatë është një nga më të rëndësishmet në Europë, në lidhje me trashëgiminë kulturore dhe natyrore.Organizata Europa Nostra u themelua në vitin 1963 në Paris. Për më shumë se 50 vite ka mbrojtur dhe ka lobuar për trashëgiminë kulturore. Sot është e njohur si një nga organizatat më të rëndësishme në përfaqësimin dhe mbrojtjen e vlerave të trashëgimisë kulturore.

*Citizens Channel /l.k./

Reagimet për ngjarjet tek unaza e re: “Ndal dhunës dhe arrogancës përballë mjerimit”

Orët e para të mëngjesit të sotëm shënuan përplasje të forta mes policisë dhe banorëve e aktivistëve që protestojnë në Unazën e Re, 13 persona po marrin ndihmë mjekësore në Spitalin e Traumës.

Policia e Shtetit ka përdorur gaz lotsjellës në brendësi të një lokali ku qëndronin protestuesit ndërsa sipas njoftimit zyrtar janë shoqëruar 10 protestues, mes tyre edhe pedagodun dhe aktivistin Ervin Goci. 

Ngjarja vjen pas nisjes së aksionit të IKMT për prishjen e 33 banesave në këtë zonë, që do t’i hapin rrugë ndërtimit të lotit të parë të projektit të shumëpërfolur të Unazës së Re.

Ngjarjet e mëngjesit të sotëm kanë ngjallur reagimin e një sërë institucioneve, mes të cilëve Presidenti Ilir Meta, i cili e ka quajtur “arrogancë përballë mjerimit” dhe sjelljen e institucioneve shtetërore.
Reagimi i plotë i Presidentit Meta:

 

Edhe Institucioni i Avokatit të Popullit ka bërë thirrje për ndalim të konfliktit dhe respektim të të drejtave të njeriut, duke theksuar se “nuk mund të ketë interes madhor e të mirë kolektive, të themeluar mbi dhunimin e dikujt tjetër”.

Reagimi i plotë i Avokatit të Popullit:

 

Ngjarjet e sotme kanë sjellë reagimin jo vetëm të aktorëve politik dhe institucional. Lëvizja Vetëvendosje në Shqipëri e nis reagimin e saj duke thënë: “Dhuna sistemike mori sot formën e dhunës direkte te Astiri”. “Vetëvendosje” e vazhdon reagimin duke denoncuar parregullsitë e këtij projekti: “Korrupsioni, skandalet, parregullsitë dhe standardet e dyfishta e kanë karakterizuar të gjithë procesin e projektit të “Unazës së Re”. Një shtet i së drejtës nuk ndërtohet përmes një pushteti arbitrar me dhunë strukturore e direkte ndaj qytetarëve”.

Reagimi i plotë i Lëvizjes Vetëvendosje:

 

Edhe aktivistët e Aleancës për mbrojtjen e Teatrit i janë bashkuar me kauzën e Unazës së Re:

 

Ata kanë dokumentuar nëpërmjet videove live në faqen në “Facebook” përplasjen me Policinë:

 

Organizata Politike në reagimin e saj ka bërë thirrje qytetarëve të solidarizohen me banorët e Unazës së Re: “Ajo që po ndodh sot me banorët e Unazës së Re është fati që pret mijëra të tjerë, sidomos familjet e varfra, i vetmi krim i të cilëve është se me sakrifica të mëdha kanë ndërtuar një strehë mbi krye. Mes shtëpive të tyre pritet të kalojnë ruspat e kontratave shumëmilionëshe që fitohen nga një grusht biznesmenësh”, vijon më tej reagimi

Reagimi i plotë i Organizatës Politike:

Nisma Thurje ka shpërndarë disa fotografi të përplasjes me një reagim që përmbyllet me këtë qëndrim: “Në Shqipëri, për qeverinë të jesh njeri i lirë, i ndershëm dhe i thjeshtë është krim.
Të jesh kriminel është normë”

Postimi i plotë i Nismës Thurje:

 

/Citizens Channel /l.k./

 

Vrulli i qeverisë për të vendosur drejtësi ndaj Mihalit, mund të rëndojë xhepat e qytetarëve

Konflikti fizik që shoqëroi turistët spanjollë në Porto Palermo me pronarin e hotelit “Panorma”, vendosi shtetin shqiptar në lëvizje. Hoteli në pronësi të Mihal Kokëdhimës, u prish ditën e djeshme nga Inspektoriati Kombëtar i Mbrojtejs së Territorit (IKMT). Pronari i lokalit ndodhet në qeli, pasi gjykata disa ditë më parë vendosi ndaj tij masën e sigurisë “arrest me burg”.

Sipas njoftimit zyrtar të IKMT-së, objekti zotëronte 2 mijë metër katror dhe rezultonte pa leje, ndërkohë që kundrejt pagesës shfrytëzonte edhe pjesën e plazhit. Prishja e objektit nuk ka hasur në kundërshtim të familjarëve Kokëdhima, ndërkohë është realizuar në bashkëpunim me policinë e shtetit. Sipas IKMT-së, ky operacion do të shtrihet edhe përgjatë vijës bregdetare të vendit.


 

“Vrulli për të vendosur drejtësi mund t’i kushtojë xhepave të taksapaguesve”

“Natyrisht që edhe me një llogari deduktive e kupton që në rastin e prishjes së objektit tregëtar të Z.Kokëdhima, nuk janë respektuar afatet e njoftimit, sipas ligjit 9780 “Për Inspektimin e Ndërtimeve”, tha për Citizens Channel aktivisti Pano Soko. 

Ligji për inspektimin e ndërtimit, në nenin 12 përcakton rregullat që duhet të ndjekin inspektorët në kontrollin dhe pasqyrimin e procesverbalit.

Inspektorët, të cilët duhet të identifikohen me dokument zyrtar, duhet t’i vënë në dispozicion subjektit një kopje të proces verbalit brenda 5 ditëve nga dita e kontrollit. Në rastet kur kjo është e pamundur, procesverbali duhet të afishohet për 10 ditë në vendpublikimet e institucioneve vendore dhe kantierit të ndërtimit, kjo me qëllim që subjekti të njoftohet për rezultatet e kontrollit. 

Neni 13 i po të njëjtit ligj  parashikon se pas konstatimit të parregullsive, që në këtë rast janë bërë shkak për refuzimin e kërkesës për legalizim të objektit (dosje e cila qendron që në vitin 2015 në arkivën e IKMT), nga nënshkrimi i procesverbalit të inspektimit në terren ku bëhej verifikimi, duhet të kalojnë deri në 10 ditë për prishjen e ndërtesës. Në këtë rast kemi të bëjmë me një shkelje të ligjit nga ana e IKMT-së, e cila i hap rrugë pronarit të objektit për të çuar çeshtjen në gjykatë dhe gjasat për t’u përsëritur i njëjti skenar i ndodhur në vitin 2013 me prishjen e resortit “Jon” në Vlorë, janë të mëdha.

Nëse personi apo subjekti i kontrolluar ka ankesa dhe është kundër vendimit për prishje të ndërtimit apo masave administrative të vendosura ai ka të drejte të ankohet në gjykatë brenda 10 ditëve duke filluar nga data e njoftimit të vendimit. Në nenin 14 të ligjit 9780 thuhet se kjo lloj ankese nuk e pengon apo pezullon ekzekutimin e vendimit të Inspektoraitit Ndërtimor e Urbanistik Kombëtar. Por nëse gjykata , me anë të një vendimi të formës së prerë, vendos të pranojë padinë nga personi që zotëron ndërtesën, ky person, pra i dëmtuari, ka të drejtë që të kërkojë nga inspektoriati ndërtimor që ka marrë vendimin e prishjes së ndërtesës dëmshpërblim për dëmin e kërkuar.

A u respektuan këto afate në aksionin për prishjen e ndërtesës në Porto Palermo?

Konflikti me turistët ka ndodhur mesditën e së enjtes, më datë 16 gusht, por pamjet kanë qarkulluar në internet ditën e premte. Sipas informacioneve zyrtare, Inspektoriati kreu kontrollin ditën e shtunë, ndërkohë që së bashku me policinë e shtetit ka ndërhyrë në ndërtesë me datë 21 gusht. Pra përkatësisht në ditën e pestë, pas kontrollit. 

Sipas aktivistit Pano Soko, këto veprime do ti kushtojnë takspaguesve shqiptarë: “Këto janë veprime që na kushtojnë ne taksapaguesve, sepse Gjykata e Strasburgut është posaçërisht për të evidentuar shkeljet që bëjnë institucionet shtetërore në dëm të individidit dhe ajo ngarkon me penalitete te majme çdo shtet që abuzon me qytetarët e vet. Dhe ne jemi dëshmitarë të gjallë që i kemi hequr në kurriz vendimet e Strasburgut. Këto veprime arbitrare nuk bëjnë  gjë tjetër vetëm sa rrisin kostot e buxhetit të shtetit”

Kthim në vëmendje: Shembja e Kompleksit “Jon” në Vlorë, dhe fitimi i gjyqit në Strasburg

Në dhjetor të vitit 2013, pas ardhjes në pushtet të qeverisë Rama, filloi aksioni për zgjerimin e rrugës me qëllim realizimin e projektit Lungomare. 

Nga ky projekt u prek edhe Kompleksi “Jon”, në afërsi të Ujit të Ftohtë, i cili u shoqërua me debate për shkak se pronar rezultoi vjehrri i kreut të opozitës Lulzim Basha. Ky kompleks kishte marrë leje ndërtimi nga pushteti lokal i vitit 2010. Qeveria kishte dëmshpërblyer me 11.6 milionë euro pronarët e kompleksit, por çeshtja u dërgua në gjykatën e Strasburgut, e cila më janar 2018 merr vendimin në favor të pronarëve. Sipas gjykatës, qeveria kishte shkelur të drejtat e njeriut dhe si rezultat duhet të dëmshpërbleë pronarët e godinës me shifrën prej 13 milion eurosh. Këto para, do të paguheshin nga buxheti i shtetit.

Në këtë formë, vendimi i gjykatës së Strasburgut hap mundësinë për cdo qytetar shqiptar, prona e së cilit shkatërrohet në mënyrë të paligjshme nga qeveria. 

Çfarë ndodhi në Porto Palermo?

Mesditën e së enjtes pesë turistë spanjollë qëdruan për të konsumuar drekën në restorantin “Panorma” , në Porto Palermo. Për shkak të pakënaqësisë ndaj shërbimit të ofruar, turistët nuk pranuan të vazhdonin të drekonin në këtë ambjent dhe kjo solli edhe konfliktin me pronarin e restorantit, i cili më pas ndoqi furgonin me të cilin po largoheshin turistët nga Spanja. Ndërkaq, më pas ai është kapur në pjesën e përparme të automjetit, duke goditur me grushte xhamin, duke përshkuar në këtë formë një pjesë të rrugës. Më pas turistët njoftuan policinë e Sarandës. Videoja e xhiruar brenda në makinën e turistëve u bë virale në rrjet, duke nxitur reagimet e qytetarëve, por edhe të Ministrit të Turizmit dhe Mjedisit, Blendi Klosi, i cili gjatë takimit me familjen e turistëve dënoi aktin e pronarit Kokëdhima. Gjykata e Vlorës pak ditë më parë dha masën “arrest me burg” për pronarin Kokëdhima, ndërkohë që akuzohet për veprat penale: ” Kanosja”, Dëmtime të tjera me dashje dhe “Shkatërrimi i pronës”.


 

*Citizens Channel /E.K/ 

 

 

 

 

 

 

 

 

Shifrat e larta të vdekshmërisë në punë pas rastit të shembjes së skelës në Tiranë

“Për periudhën nga janari deri tani kemi 99 raste aksidentesh të ndodhura në punë dhe 88 punëmarrës të aksidentuar, nga të cilët 25 me pasojë vdekjen. 21 nga këto raste kanë ndodhur në sektorin e ndërtimit. Me 19 punëmarrës gjithsej të aksidentuar nga të cilët 8 me pasojë vdekjen”.  Kjo ka qenë shifra zyrtare e paraqitur nga drejtuesi i Inspektoriatit Shtetëror të Punës dhe Shërbimeve Shoqërore, Arben Seferaj, gjatë një deklarate për median ditën e sotme.

Ky reagim vjen pas ngjarjes së ndodhur pasditen e së premtes, ku dy punëtorë humbën jetën nga rrëzimi i skelës në një pallat 13 katësh në rrugën ‘Faik Konica” në Tiranë. Në pallat po kryhej termoizolimi në fasadën e tij, dhe gjatë punës u shkëput skela në dy prej kateve të godinës. Si pasojë humbën jetën punonjësit : Ergys Ibrahimi 31 vjeç dhe Orjan Kodra 36 vjeç. Nga kjo ngjarje mbetën të plagosur edhe tre punëtorë , Gentian Bardhi 44 vjec, Euglidios Lika, 34 vjec dhe Altin Marku 40 vjec, të cilët kanë marrë plagë të rënda në trup.

Subjektet të cilat kishin marrë në dorëzim pallatin për rikonstruksion janë “Xhimi Tarushi” dhe “Skela Syla”, si vazhdim i nismës së Bashkisë Tiranë për transformimin e qendrave të banuara përmes “Fondit për Komunitetin”.  Në deklaratën për mediat Seferaj u shpreh se subjekti “Xhimi Tarushi” nuk ka asnjë inspektim më parë nga inspektorët e punës, ndërsa subjektit “Skela Syla”, i janë lënë vazhdimisht për çështje që lidhen me sigurinë dhe shëndetin në punë, detyra me afat për tu realizuar dhe në një rast i është vendosur edhe masë administrative gjobë.

“Nga historiku i inspektimeve pranë arkivës të inspektoriatit shtetëror të punës dhe shërbimeve shoqërore nga vitit 2015 rezulton: subjekti “Xhimi Tarushi” nuk ka asnjë inspektim më parë nga inspektorët e punës. Duke qenë së aktivitet i subjektit “Skela Syla” sh.p.k është kryesisht i përqendruar në montimin dhe çmontimin e skelave që përdoren në ndërtim, ky subjekt punon në kantiere të lëvizshme, gjithmonë në dinamikë. Është inspektuar 16 herë nga Inspektorati Shtetëror i Punës dhe Shërbimeve Shoqërore, nga të cilat 13 herë nga dega rajonale e inspektoratit të Tiranës dhe dy herë nga dega rajonale Durrës, 1 herë nga dega rajonale Kukës.”

Ajo që vihet re është se pavarësisht tërheqjes se vëmendjes dhe gjobave të marra nga Inspektorati i Punës për këto subjekte, ato sërish vazhdojnë të kontaktohen nga institucionet vendore për kryerjen e punëve publike.

Sipas drejtuesit të ISHPSHSH-së, Instituti i Punës me burimet njerëzore që ka arrin të kontrollojë vetëm 6% të bizneseve aktive në Republikën e Shqipërisë. Prandaj edhe ndaj biznesit “Xhimi Tarushi” nuk është bërë asnjë inspektim. Për më tepër, ai ka propozuar si institucion një paketë për ndërhyrjen në kuadrin ligjor.

“Si institucion po propozojmë një paketë për ndërhyrjen në kuadrin ligjor, duek synuar një zbatueshmëri më me efikasitet të legjislacionit të punës duke evidentuar të gjithë konstatimet e hasura gjatë punës në hetimin e aksidenteve në punë. Duke mo pasur në synim në vetvete sanksionin e subjekteve por përmirësimin e situatës përmes informimit, këshillimit të subjekteve, ju bëjmë apel të gjithë punëdhënësve që të zbatojnë me rigorozitet ligjin për sigurinë dhe shëndetin në punë të punëmarrësve të tyre. “

Inspektimi sipas raportit të Inspektoratit Shtetëror të Punës për vitin 2018

Sipas një raporti të publikuar nga Inspektorati i Punës për vitin 2018, , numri më i madh i inspektimeve për rast aksidenti në punë dhe i punëmarrësve të aksidentuar është në degën rajonale Dibër, përkatësisht 30 raste. Ndërkohë që në të gjithë vendin për vitin 2018, inspektime për aksidente pune rezultojnë 162 raste, persona të aksidentuar rezultojnë 195, dhe 27 persona kanë pësuar aksident me pasoje vdekjen.

                                                                    Inspektime për aksidente në punë

Numri më i madh i subjekteve të inspektuara për shkak të aksidenteve në punë rezulton në ndërmarrje prodhuese, ndjekur nga minierat dhe në vend të tretë qëndron fusha e ndërtimit. Janë 26 punëmarrës të aksidentuar në vitin 2018 në ndërtim, ndërsa 5 persona kanë humbur jetën, vetëm gjatë vitit 2018.

Aksidente në punë të hetuara gjatë vitit 2018

Në këtë studim pasqyrohet se rreziku i rënies nga lartësia gjatë punës së instalimit të skelave ka qenë 6.1%. Ndërsa ka rezultuar se në 7.4% të subjekteve të ndërtimit ekzistonte rreziku i rënies nga lartësia për shkak të mungesës së një rrethi sigurie. Sa i përket rrezikut të rënies nga shkallët apo vinçi, gjatë vitit 2018 ka rezultuar në 2.7% të aktiviteteve të kontrolluara.

Në 11.4% të subjekteve të kontrolluara, ekzistonte mundësia e lëndimit për shkak të ushtrimit të punës në dysheme të pasigurta. Lëndimet për shkak të punës në lartësi kanë qenë ta pranishme për 39 raste të kontrolluara, ndërkohë që në 44 raste të inspektuara mos fiksimi I skelave sipas standardeve përbën rrezik për lëvizshmërinë  tyre.

Masat e marra

Një ditë pas ngjarjes, policia e Tiranës arrestoi dy drejtues teknikë, atë të kompanisë e cila merrej me termoizolimin e pallatit dhe të kompanisë së skelave. Të arrestuarit janë Xhimi Tarushi, drejtues teknik i punimeve në firmën “Xhimi” dhe Ilir Bendo, drejtues teknik i sigurisë së punimeve në firmën “Skela Syla . Ndërkohë është shpallur në kërkim shtetasi P. S., me detyrë administrator i firmës skela “Syla”, për veprën penale “Shkelja e rregullave të mbrotjes në punë”.


 Ditën e sotme, gjykata e Tiranës vendosi masën arrest me burg për Ilir Bendon, drejtuesi teknik i sigurisë së punimeve në firmën “Skela Syla”, ndërsa për drejtuesin teknik të punimeve në firmën “Xhimi Tarushi” gjykata vendosi masën e sigurimit personal “arrest shtëpie”. 

*Citizens Channel /E.K/

Përjetimet dhe pritshmëritë gjatë shtatzënisë, një hendek i madh midis

Alice Taylor është një gazetare britanike, aktiviste për të drejtat e njeriut dhe çështjeve mjedisore, e cila jeton në Shqipëri prej pak vitesh. Ajo ka krijuar blogun “The Balkanista”, në të cilin shpreh mendime personale rreth politikës, modës, artit, udhëtimet dhe feminizmin bazuar në eksperiencën e saj. Kontribuon në media të tjera të njohura si Exit.al duke u fokusuar në lirinë e medias dhe korrupsionit në Shqipëri. Tashmë prind i një fëmije me partnerin e saj shqiptar, Alice Taylor ndan me Citizens Channel përjetimet dhe vështirësitë që has në përditshmërinë e saj përgjatë procesit të prindërimit.

Shtatzënia konsiderohet një proces shumë i bukur, të cilin e shijon çdo nënë dhe e dëshiron çdo grua. Në fakt, shtatzënia mund të rezultojë një proces shumë i ndërlikuar i cili shoqërohet me ndryshime fizike, hormonale, sociale. Si ka ndikuar ky mit gjatë shtatzënisë tende?

Kam vuajtur nga depresioni i rëndë para lindjes (duke përfshirë sulmet e panikut), gjakderdhje të vazhdueshme, rrezik dështimi të fëmijës, pre-eklampsia, problemet me legenin dhe ecjen, dhimbja të nervit shiatik dhe pagjumësi gjatë gjithë shtatzënisë. Kam kaluar shumë kohë në spital dhe në pjesën më të madhe të shtatzënësi mjeku urdhëroi pushim në shtrat, ose më është thënë që të qëndroj në shtëpi.

Ishte gjithçka tjetër përveçse e bukur- kam urryer çdo sekondë dhe kam qarë çdo ditë të saj, ndonjëherë për orë të tëra, duke u ndjerë e ngecur në atë situatë, e mjerë, e dëshpëruar, në dhimbje dhe e tmerruar. Më vjen të qaj edhe tani që po e shkruaj apo po mendoj rreth shtatzënisë. Unë e dua shumë ndjesinë e të qenit nënë dhe pothuajse çdo  ndjesi negative iku brenda një javë apo dy, por shtatzënia në vetvete ka qenë 9 mujori më torturues i jetës sime. Ndjehesha sikur nuk mund të ankohesha – kur u jam shprehur doktorëve ata janë tallur apo më kanë përqeshur, të tjerët kanë refuzuar të më japin mjekime për të më ndihmuar, të tjerë më kanë turpëruar duke më thënë që duhet të jem falënderuese për faktin që jam shtatzënë dhe se “e gjitha do ia vlejë”.

Më është thënë të “mendoj për beben” dhe “ta pranoj” pa pasur aspak konsideratë për mënyrën sesi unë ndjehesha – gjë që më bëri të ndjehesha si një inkubator, si një mbajtëse ku qëllim i vetëm është riprodhimi –  më kujtohet se kam dëshiruar të bie në koma gjatë gjithë pjesës së mbetur të shtatzënisë dhe të zgjohem pasi foshnja ime të ketë lindur- kaq e padobishme dhe e parëndësishme më ka bërë të ndjehem.

Askush nuk pyeti për mua, ata shqetësoheshin vetëm për fëmijën. “Mos u mërzit, do i bësh dëm fëmijës” – po unë?! Po shëndeti im?!

Çfarë përjetimesh fizike ke pasur gjatë shtatzënisë dhe a ishte aq “perfekte” sa e tregojnë imazhet e përgjithshme që na vine ndërmend sa herë mendojmë një grua shtatzënë?

Ishte e tmerrshme që nga dita e parë – unë u bëra një person krejtësisht tjetër, nuk e njoh atë person që kam qenë kur isha shtatzënë. Ndihesha e bllokuar në atë trup i cili thjesht vuante dhe kishte dhimbje dhe truri im thjesht nuk po më jepte paqe. Unë kam qene më e palumtur dhe e trishtuar se kurrë më parë, isha në dhimbje të vazhdueshme, po ashtu isha e tmerruar se do dështoja sa herë që ulesha, ngrihesha në këmbë apo kisha dhimbje në stomak.

A ke hasur gjatë shtatzënisë sjellje apo metoda që kanë si qëllim turpërimin e gruas duke i quajtur “nëna të këqija” të cilat nuk i duan fëmijët e tyre nëse tregojnë se nuk e kanë përjetuar mirë procesin i shtatzënisë?

Për mua kjo ishte e nënkuptohej  përmes komenteve me agresivitet pasiv. Mua më kanë bërë të ndihem fajtore për marrjen e paracetamolit për temperaturë, më kanë bërë të ndihem fajtore pasi kam kërkuar ilaçe që të trajtoj depresionin para lindjes, më kanë bërë të ndihem fajtore për vendimin e të mos- ushqyerit me gji pasi ajo të lindte – për çdo vendim gjithkush e ka një mendim. Pyetjet, komentet dhe “këshillat” janë të gjitha gërryerje graduale të cilat minojnë aftësitë prindërore të nënës. “A nuk ka vapë ajo në atë gjënë?” ose “Pse nuk po ushqen me gji?” mund të tingëllojnë si pyetje normale, por të gjitha nënkuptojnë se ne nuk po i bëjmë gjërat ashtu si duhet. Këto këshilla të pakërkuara në thelb të thonë: “Ti je një nënë e keqe, mënyrat që përdor unë janë më të mira“.

Nisur nga eksperienca jote, mendon se gratë janë të përgatitura për ndryshimet fizike që përfshijnë shtimin në peshë dhe jo vetëm, pasi lindjes së fëmijës?

Në asnjë mënyrë! Unë isha e informuar për depresionin pas lindjes, por nuk kisha asnjë ide rreth depresionin para lindjes, dhimbjen e legenit, pagjumësinë, ndryshimet hormonale, rrezikun e gjakderdhjes si në rastin tim etj,. Njerëzit flasin vetëm për gjërat e mira – ata ose harrojnë ose kanë turp të flasin për anët negative pasi kanë frikë se njerëzit mund t’i gjykojnë. Duhet të ketë më shumë ndershmëri dhe mjekët duhet të jenë më të përgatitur për të trajtuar efektet anësore negative, si dhe duhet të jenë më empatikë ndaj nënave në vend që të tallen me ato, duke mos i marrë seriozisht apo duke i turpëruar. Duhet të flasim hapur për të. Siç thashë, unë e dua amësinë dhe madje edhe dita më e vështirë është më e lehtë sesa një ditë shtatzënie për mua – askush nuk të informon për gjërat që mund të shkojnë keq apo që mund ta bëjnë atë një eksperience më pak të bukur.

Sa të informuar janë njerëzit dhe personeli mjekësor rreth depresionin gjatë shtatzënisë? A e nënvlerësojnë atë duke e konsideruar një fazë transitore i cili do kalojë menjëherë pasi gruaja do ta mbajë foshnjën në duar? Si ndikon kjo?

Ata mendojnë se ne jemi duke e shpikur atë [depresionin] apo thjesht e injorojnë. Mua më qeshën në fytyrë dhe më thanë “A e di se sa gra shtatzënë kanë ardhur këtu duke qarë sot?” – fakti që për ata kjo ishte diçka qesharake tregon se sa serioz është problemi. Edhe anëtarët e familjes thjesht thanë “Qetësohu dhe përqendrohu tek fëmija”. Unë u detyrova të mos merrja ilaçe që mund të më ndihmonin dhe pastaj i refuzova edhe kur gjërat u përkeqësuan edhe më tej. Ata u munduan të më poshtëronin sepse doja t’i merrja teksa po ushqeja me gji fëmijën … mora një tjetër mendim nga një doktor me eksperiencë dhe ai më tha se ilaçin të cilit unë po i referohesha ishte tërësisht i sigurt dhe më i sigurti për sa i përket grave shtatzëna. Mënyra sesi doktorët më folën më bënë të mendoj se nëse e merrja atë, foshnja ime do të vdiste ose unë do të dështoja shtatzëninë.

Problemet e shëndetit mendor i vrasin gratë dhe një foshnjë ka nevojë për një nënë që është mirë mendërisht dhe e gjallë në mënyrë që ajo të kujdeset për të. Shëndeti fizik dhe shëndeti mendor i grave duhet të jenë po aq i rëndësishëm sa shëndeti i bebeve.

Po rreth depresionit pas lindjes, sa të informuar janë njerëzit dhe sa flitet rreth tij?

Njerëzit nuk janë të informuar. Në vendet e tjera ndryshon por mbetet ende një stigmë – pritet që ti të jesh shumë e lumtur sepse do të bëhesh nënë. Nëse nuk je, ti poshtërohesh dhe konsiderohesh mosmirënjohëse. Njerëzit mendojnë se depresioni është një zgjedhje ose nuk e kuptojnë se sa ndikime negative mund të ketë. Depresioni, në çdo formë, është i natyrshëm dhe duhet të trajtohet. Nuk të bën të jesh më pak si qenie njerëzore, nuk të bën më të dobët dhe nuk të bën të çmendur. Por, nëse ti nuk e trajton pikërisht atëherë lindin problemet. A e dini për shembull se gratë që vuajnë nga depresioni ose PTSD-[çrregullimi i stresit post-traumatik] (mjaft e zakonshme pas një lindjeje të ndërlikuar) kanë më shumë të ngjarë të jenë viktima të dhunës? Një nënë e shëndetshme është e barabartë me një fëmijë të shëndetshëm. Nëse dikush ju thotë se është në depresion ose i trishtuar, mos i injoroni, ndihmojini ata.

A është shoqërisht e pranueshme që pas lindjes së fëmijës, nëna duhet të heqë dorë nga stili i saj i jetesës dhe pasionet e saj për t’iu dedikuar fëmijës dhe nevojave të tij, të cilat duhet të jenë parësore?

Absolutisht jo. Zgjedhja është në dorë të gruas – nëse ajo dëshiron të heqë dorë nga puna e saj për të rritur fëmijën, shkëlqyeshëm, nëse dëshiron të kthehet në punë pas një jave dhe të punësojë një dado ose ta ndihmojë një anëtar i familjes, kjo gjithashtu është në rregull. Në të vërtetë, vendimi nuk i takon askujt tjetër përveç asaj dhe partnerit të saj. Nuk është e drejta e miqve, familjarëve, të huajve, njerëzve në internet, apo edhe mua që të jap një koment ose të them atë që është e pranueshme. Unë kam pasur njerëz të cilët kanë komentuar mbi zgjedhjet e mia dhe me mirësjellje u them atyre se nuk u takon si vendim.

A mendon se mungon informacion rreth ndikimit dhe përgjegjësitë që ka sjellja e një fëmije në jetën e secilit prind duke u krijuar atyre një situatë kaosi, mungese menaxhimi dhe ankthi?

Personalisht jo. Unë jam frikësuar nga ideja se do bëhesha prind, por është shumë më e lehtë sesa njerëzit e tregojnë. Ndërsa ata thonë “Oh, është kaq e mrekullueshme, do të jesh aq e lumtur!”,  njerëzit gjithashtu kënaqen duke u thënë grave shtatzëna sa e vështirë do të jetë, sa e dhimbshme është lindja, si jeta e tyre nuk do të jetë më e tyrja, si do të shkatërrohet trupi i tyre, etj,. duke i trembur nënat thuajse në nënshtrim … por realiteti, për mua gjithsesi, ishte shumë më i mirë nga çfarë unë prisja..

Pjesa më e vështirë për mua ka qenë përballja me kritikat, këshillat e pa kërkuara, njerëz që përpiqen të ndërhyjnë në zgjedhjet e mia prindërore, njerëzit që rrëmbejnë dhe prekin foshnjën time pa leje

A mendon se kurset e prindërimit janë diçka e nevojshme për individët që janë bërë prindër apo që do jenë prindër të ardhshëm?

Jo gjithmonë janë të nevojshme, por ato duhet të jenë lehtësisht të përballueshme dhe  të disponueshme për ata që i dëshirojnë. Ata duhet të përfshijnë nënën dhe babanë, t’i edukojnë për shtatzëninë dhe lindjen (çfarë të presim në realitet). Sigurisht, jo të gjithë kanë nevojë ose i duan ato, por ato duhet të jenë të disponueshme dhe një rëndësi i madh duhet t’i kushtohet përfshirjes së baballarëve.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj