Të frikësuar dhe të pashpresë, 11 familje rome mbeten në errësirë pas aksionit të OSHEE

Ne ishim gjithë, gati për t’u shtrirë. Ishte ora dhjetë , erdhën këtu,  nja 10 makina OSSHE-së edhe nja tre, katër makina të policisë, edhe u futën brenda shtëpisë si barbarë kshu, ububu bababap menjëherë. Dhjetë të natës nuk lejohet njëherë të vish në shpi të shqetësosh tjetrin, se kemi kalamaj të vegjël…”, rrëfen i shqetësuar Maliq Avdillari për Citizens Channel.

Shtëpia e tij ka vetëm dy dhoma, të cilat strehojnë 7 anëtarë dhe janë të ndërtuara nga materiale teneqeje dhe plastike.

Mbrëmjen e së mërkurës teksa po pëgatiteshin për të fjetur, ashtu si familja e Maliqit edhe 11 familje të tjera të komunitetit rom në lagjen Yzberisht të Tiranës u përballën me hyrjen e beftë të punonjësve të OSHEE-së. Ata tregojnë se në morinë e makinave të shumta, policisë së shtetit që i shoqëronte dhe thirrjeve të zhurmshme gjatë hyrjes në banesat e komunitetit rom, punonjësit ndërprenë energjinë elektrike.

Banorët tregojnë se nuk ishin paralajmëruar më herët, prandaj edhe ora e zgjedhur për të kryer këtë aksion shkaktoi frikë dhe shqetësim për ta dhe për fëmijët e tyre.

Artan Dushku

“Na erdhën në mes të natës, ne ishim në gjumë, me kalamaj të vegjël, na tromaksën, mua jo , më shumë kalamajt. Na prevën dritat. Neve jemi gjithë ok që e vjedhim, nuk jena kundër që e vjedhim, po të paktën të vijnë të na shikojnë, ku jetojmë, ca mbledhim. S’jena kundra, t’vijnë të shikojnë”, – rrëfen njësoj edhe Artan Dushku, baba i 3 fëmijëve të mitur.

Për Artanin, energjia elektrike siguronte dritën e një dhome të vetme që ai ka, ku jeton me gruan dhe 3 fëmijët e tij.

Komuniteti rom në këtë zonë të Tiranës jeton kryesisht në vendbanime të njohura si baraka, të ndërtuara prej kartoni, plastmasi apo materiale prej llamarinash.

Për këto kategori objektesh , në legjislacionin shqiptar nuk ekziston statusi ligjor që i njeh si vendbanime, duke i përjashtuar nga e drejta për të lidhur kontrata të energjisë elektrike dhe ujit. 

Banorët janë të ndërgjegjshëm që nuk kanë paguar për energjinë elektrike që kanë përdorur deri më tani. Megjithatë, ata nuk ngurrojnë të bëjnë të qartë faktin se kanë kërkuar procedurë të rregullt për marrjen e energjisë, siç është vendosja e një sahati.

“Në qoftë se vejnë sahatin, ne jena të detyrum ta paguajmë, do e paguajmë o vlla si gjithë të tjerët. Unë jam i detyrum të paguaj se kam fëmijë, duan të ngrohen, të lahen“-rrëfen Artani.

Por përgjigja nga institucionet nuk ka qenë favorizuese pasi nuk kanë pranuar të vendosin sahat në barake.

Maliq Avdillari

“Po ne s’kena bo gjo, dritat ndoshta i kena marrë se ne i kena shku me na vu sahatin , thotë jo, në barake nuk vemë sahat thotë. Edhe tani atë ofertën të tjerët e bëjnë me 150 mijë lek , me 160 mijë lek, ne na e japin 250 e ca mijë lekë “-tregon Maliq  Avdillari për Citizens Channel.

Sanie Shaqiri, grua e ve, e cila kujdeset për nipërit e mbesat, të cilët mamaja e tyre i ka braktisur, tregon për Citizens Channel tmerrin që ata përjetuan. 

” Atë natë që erdhën ata, ngelëm në errësirë , u tmerruan kalamajtë u tmerruan se kishin frikë të dilshin jashtë. Edhe ne s’jemi kundërshtim për as edhe një gjë, por të paktën mos na vijshin kshu, tamam si ato , si thot, ato që frikësojnë kalamajt. Vini dhe ato si njerëz, t’na i presin dritat, edhe neve nuk jemi kundërshtim, do vejmë sahatet, si pagojnë të gjithë do pagojmë edhe neve, nuk jemi kundërshtim me shtetin. Sepse edhe ai ka të drejtat e veta, por edhe neve ta paktën mos na tmerrojnë kshu“.

Sanie Shaqiri

Interesimi i saj për të vendosur sahatin ka qenë i vazhdueshëm, edhe pse nuk ka qenë i njëjtë nga pala tjetër.

Unë kur kanë ardhur të të gjithë për të vënë sahatet, edhe unë prita që t’më vejnë sahat po s’ka ardh as edhe nji të interesohet te unë. Unë jam interesu po ato s’kanë ardh as edhe nji.”

Madje, ajo është interesuar edhe për koston që i shkon vendosja e një sahati për matjen e shpenzimit të dritave, kosto e cila është mjaft e “kripur” për jetën që ajo bën.

Edhe dje vajta te KESH-i, ja ku e kam edhe letrën, po jo kaq lekë. 218 e ca është kontrata, 40 mijë lek ai tekniku. Ja, ku ti gjej unë , unë me bidona me kanaçe po jetoj, ja shikojini bidonat ku i kam. Pa asistencë, pa asnjë lloj ndihme“.

Për Meritën, mungesa e dritës është një problem edhe më i prekshëm, pasi ajo vuan nga kufizimi i pjesshëm i shikimit. Grua e ve dhe nënë e tetë fëmijëve, ajo rrëfen se ka ardhur nga Kukësi, vetëm për shkollimin e fëmijëve të saj.

Merita Shaqiri

” Kam ardh për shkollën e vajzës e kam vajzën në klasë të tretë. Kam ardh nga Kuksi ktu, vet për një shkollë, edhe t’na boj në k’të situatë që janë duke na bo,mos na vijnë me na kërku se do t’shkoj , do varem me t’gjith 8 kalamajt do varem edhe t’boj ca tdoj shteti pastaj. Po një dritë t’paktën edhe atë do t’na e heqin”.

Mungesa e strehimit dhe energjisë elektrike,shkelje e të drejtave të njeriut 

Sipas Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe Komitetit të Kombeve të Bashkuara për të Drejtat Ekonomike Sociale dhe Kulturore, e drejta për strehim duhet t’u garantohet të gjithë personave pavarësisht të ardhurave të tyre. Kjo nënkupton se jo vetëm qiraja, por edhe kosto të tjera që lidhen me strehimin si energjia dhe uji, duhen përcaktuar si të tilla.

Gentjan Serjani, jurist dhe aktivist për të drejtat e komunitetit rom dhe egjiptian shprehet për Citizens Channel se ndërprerja e energjisë elektrike në periudhë dimri për familjet rome dhe egjiptiane është një shkelje e të drejtave të njeriut.

Gentjan Serjani

Referuar Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut nuk mundet që ti ndërpresësh energjinë elektrike një familjeje në situatë dimri, por edhe aq më shumë edhe natën, në një aksion që pothuaj thua sikur po bëhej arrestimi i disa kriminelëve. Kur ato nuk ishin asgjë në mënyrë të vullnetshme, të paligjshme, sepse ato kanë shprehur vullnetin për të pasur energji elektrike në mënyrë të rregullt, në bazë të një kontrate, pavarësisht se nga ana e OSHEE-së nuk është zbatuar”. 

Sipas tij institucioni i OSHEE-së duhet ti kishte lajmëruar paraprakisht. 

“Aq më shumë kur ti ke mundësinë që të shkosh edhe ta lajmërosh  paraprakisht atë familje , ti bësh thirrje paraprake që të jesh nga informal në formal, ti ofrosh mundësinë për ta furnizuar me energji elektrike, me pas të marrësh këtë lloj veprimi të cilën OSHEE-ja në bashkëpunim me policinë e shtetit e morën në një mënyrë jo normale dhe jo sipas disa të drejtave që mbrohen nga Konventa e të Drejtave të Njeriut”.

Serjani shpjegon se për aq kohë sa institucionet shqiptare nuk mundësojnë banesa të njohura sipas ligjit shqiptar, baraket duhet ta gëzojnë këtë status përderisa aty jetojnë familje të tëra.

Po ti referohemi ligjit për legalizim është e vërtetë që barakat nuk i trajton ligji si banesa dhe nuk mund të jenë në proces legalizimi. Por nga ana tjetër ne e kemi fakt, që disa familje të komunitetit rom dhe egjiptian jetojnë në ato banesa dhe për to ajo është banesë. Qoftë barakë por qoftë edhe në mënyra të tjera të ndryshme të ndërthurura që mund të jenë banesa nga këto të lëvizshme, të cilat janë mjete, furgona të dala jashtë funksionit të cilat ato i kanë kthyer në banesat e tyre.”

Mungesa e energjisë elektrike sipas Serjanit është edhe një pengesë për arsimimin dhe integrimin e fëmijëve romë dhe egjiptianë. 

Në momentin që nuk do ti japim furnizimin me energji elektrike do të thotë që ne prapë do ti lemë ato persona, ato familje, ato fëmijë që të kthehen në një lloj jetese pre-historike. Aq më tepër kur bëhet fjalë për fmijë , për të cilët ne kemi strategjira të ndryshme për ti integruar dhe arsimuar. Si mundet të kërkojmë arsim kur ata nuk mund të marrin dot furnizimin me energji elektrike. Kur ato nuk mund të mësojnë dot se s’kanë energji elektrike ne shtëpi “.

*Citizens Channel |  Erisa Kryeziu 

 

 

 

Tiranë, zerohen tarifat për fëmijët rom dhe egjiptian në kopshtet dhe çerdhet shtetërore

Që prej vitit 2017, aktivistë në mbrojtje të komunitetit Rom dhe Egjiptian, janë angazhuar në heqjen e tarifave shtetërore për regjistrimin e fëmijëve nga këto grupe në çerdhet dhe kopshtet shtetërore.

Heqja e pagesave u miratua në muajin dhjetor 2019. Lajmi u bë i ditur nga qendra Treja, ku u përcoll njoftimi se Bashkia Tiranë ka përfshirë fëmijët romë dhe egjiptianë në kategorinë e familjeve në nevojë dhe kësisoj përfitojnë shërbime pa pagesë në çerdhet dhe kopshtet publike.

Sipas të dhënave të publikuara tek fëmijëtetiranës.al tarifa e garancisë për regjistrimin e fëmijëve në çerdhe shtetërore ka vlerën e 2860 lekëve, ndërsa për kopshtet është 3520 lekë. Gjithashtu, fëmijët që ndjekin këto institucione duhet të paguajnë, përkatësisht 130 lekë/dita në çerdhe dhe 160 lekë/dita nëse frekuentojnë kopshtet shtetërore.

Familjet e komunitetit rom dhe egjiptian e kanë mirëpritur vendimin e Bashkisë Tiranë për t’i zeruar këto tarifa dhe shprehen se kjo do u krijojë shumë lehtësira. 

Nga mospagesa nuk e kam çuar djalin në çerdhe. Shkoja për shembull ta regjistroja djalin, ato duan pagesë muaj për muaj po unë nuk kam [lekë] për ta bërë pagesën”, shprehet për Citizens Channel nëna e një fëmije dy-vjeçar, pjesë e komunitetit, e cila deri tani është detyruar ta mbajë fëmijën në shtëpi për shkak të pamundësisë ekonomike.

Ajo shton se djali i saj e ka përjetuar keq pamundësinë për ta ndjekur me bashkëmoshatarët çerdhen shtetërore.

Ai e ka shumë qejf, shikon ata kalamajt dhe ma bën ‘Mami, më ço tek topshti’. Qante, u përplaste, më ço tek kalamajt”, vijon më tej zonja, e cila ndjehet e lehtësuar se tashmë do ta ketë të mundur dërgimin e djalit në atë institucion. Ajo bën me dije se pasi të regjistrojë fëmijën, do fillojë menjëherë punë.  

Ndjehem shumë mirë, normale e kam fëmijën të siguruar në çerdhe, dal nga puna, shkoj marr djalin, shkoj në shpi bëj gjellën, ato ça kam për të bërë, jam më mirë. Pastaj, atje ka edhe ushqimin”, përfundon ajo.

Si ka nisur organizimi për të hequr tarifat shtetërore për komunitetin rom dhe egjiptian?

Nevoja për të hequr tarifat ka lindur prej shumë prindërve të cilët, në pamundësi për të paguar, detyroheshin t’i mbanin fëmijët në shtëpi. Ky proces për ata ishte pengues në shumë aspekte, pasi nuk mund të kërkonin punë, duke ua rënduar edhe më tej gjendjen ekonomike.

Aktivistja Alma Jashari, tregon për Citizens Channel si ka nisur i gjithë procesi i mbledhjes së firmave për këtë problem. 

Kemi dalë në terren me disa vajza të tjera, kemi marrë disa firma nga banorë, jo vetëm romë dhe egjiptianë por edhe të mazhorancës. Kemi mbledh 2000 firma. I kemi sqaruar, i kemi marrë, ishin dakord, me kartë, me emër, mbiemër, me firmë. I kemi marrë, kemi dalë në terren, kemi mbledh letrat, ia kemi dorëzuar kush është ajo më e madhja”, shprehet Jashari e cila tregon se ka gjetur mbështetjen e institucionit të Komisionerit Kundër Diskriminimit dhe punonjësve të Bashkisë.

Alma Jashari, aktiviste pranë qendrës Treja

Të pyetur rreth diskriminimit, Jashari shpjegon se ende fëmijët e komuniteteve bie pre e paragjykimit dhe ndasive shoqërore.

Tek kopshti ‘Pinoku’ e kemi një çikë të vështirë. Atje nuk edhe shumë romë, ka më shumë nga mazhoranca, dhe kur shkojmë aty ndjehemi pak të diskriminuar nga drejtoresha e kopshtit, nuk na sqaron mirë”, denoncon Alma duke rrëfyer rastin e ndodhur para pak muajsh.

Para tre-katër muajve e kam cuar një fëmijë në çerdhe, [drejtoresha] na tha do i bëni komplet letrat dhe do m’i sillni mua. Në momentin që i kemi bërë letrat me një aktiviste të komunitetit rom, e sqaruam, është e aftë ta paguajnë kopshtin dhe parapagimin, edhe mund ta vëjë fëmijën në çerdhe se ia kanë ofruar punën. Në momentin që vajta me nënën e vajzës që donte të regjistrohej, ajo ngeli duke parë atë dhe tha ‘Keq më vjen po nuk ka vende’”, kujton ajo teksa bën me dijë se ka reaguar ndaj refuzimit të drejtoreshës për të proceduar më tej me regjistrimin e fëmijës.

I thashë unë: ‘Si s’ka vende? A më the mua mblidhi letrat, dokumentet? Urdhëro t’i kam sjellë. Unë të kam ardh në një qershor, çerdhja ka kohë, fillon nga shtatori, unë letrat po t’i sjell para kohe. Për ça nuk ka vende apo ka diskriminim? E shikon që është rome?’”, shpjegon Alma Jashari teksa rrëfen se regjistrimi është kryer dhe tashmë fëmija ka mbaruar çerdhen dhe po ndjek kopshtin pranë atij institucioni.

Jashari njofton se ky lehtësim ekonomik do ketë impakt pozitiv veçanërisht tek nënat e komunitetit rom dhe egjiptian.

Edhe nënat nuk mbeten të papuna. Në momentin që sigurojnë fëmijën në kopsht apo çerdhe, ato mund të shohin për naj punë. Se kur jemi gjithë ditën më fëmijën në shtëpi, edhe punë nuk kërkojmë dot edhe detyrohemi pastaj rrimë me fëmijët”, përmbyll ajo.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj

Fier: Shpenzohen miliona lekë, por banesat e komunitetit Rom lihen përgjysmë

Foto: Gramoz dhe Flutura Kazanxhiu përpara banesës së tyre
Autor: Brejdon Xhavara | Lorin Kadiu | Citizens Channel

Në vitin 2017, Gramoz Kazanxhiu, baba i tre fëmijëve, përfitoi nga rikonstruktimi i banesës së tij të rrënuar në fshatin Baltëz të Fierit. Familja e tij është një nga 19 që përfituan nga projekti për “Përmirësimin e Kushteve të Jetesës së Komunitetit Rom dhe Egjiptian” i zbatuar në Bashkinë e Fierit.

“Kur erdhën na bënë matjet, na thanë se do ta përfundojnë shtëpinë, por e lanë përgjysmë. Ka kaluar një vit, dy vite dhe nuk po shohim asnjë ndryshim”, thotë Gramoz Kazanxhiu.

Eduart Koci, aktivist i komunitetit Rom dhe Egjiptian në Fier, tregon se është dashur ndërhyrja e tyre për të nxitur Bashkinë e Fierit të aplikojë në këtë projekt.
“Projekti kishte vite që vazhdonte, por bashkia Fier nuk interesohej për të aplikuar. Ne jemi bërë shtysë kryesore për bashkinë për t’i zgjuar që të bëjnë projektin gati dhe për të aplikuar”.

Por edhe pse ky projekt u arrit të ndërmerrej në vitin 2017, shumë nga shtëpitë janë lënë përgjysmë.

Shtëpia e Gramoz Kazanxhiut është pa pllaka në pjesën më të madhe, një nga dhomat është e pa suvatuar dhe i mungojnë dyert dhe dritaret.

“Ça insektesh ka jashtë hyjnë dhe brenda, fëmijët e mi flenë me pambuk në veshë, i kam çuar shpesh herë në spitale vetëm prej insekteve”, thotë Flutura,  bashkëshortja e Gramozit.

Të dy të papunë, ata shprehen se nuk kanë asnjë mundësi për të ushqyer familjen dhe për të përfunduar vetë shtëpinë: “Me kanace, bidona dhe hekurishte është e vështirë edhe të ushqehemi,  nuk jam vetëm unë, ne zihemi atje për koshat se kush t’i mbledhë më parë”.

Foto: Punimet e lëna pergjysmë në shtëpinë e familjes Kazanxhiu

Citizens Channel kontaktoi me Bashkinë e Fierit për të marrë informacion mbi projektin e zbatuar në vitin 2017.

Relacionin Teknik të përgatitur nga Drejtoria e Projekteve të Infrastrukturës në Bashkinë Fier për shtëpinë e Gramozit, evidentohen probleme serioze në standardet normale të banimit duke përfshirë gjendje të amortizuar të suvatimeve të brendshme dhe të jashtme, mungesën e dyerve dhe dysheme të pashtruar me pllaka. Të njëjtat çështje propozohen edhe  në zgjidhjen teknike që është pjesë e relacionit.

Por këto probleme nuk u zgjidhën plotësisht dhe Gramozi thotë se është i zhgënjyer nga institucionet dhe kompania që ka marrë përsipër punimet për banesën e tij: “Kur erdhën për të bërë punimet thanë do bëjmë vetëm lyerje dhe jo suvatim; Si mund të lyhet shtëpia pa suvatuar?”

Citizens Channel zbuloi se edhe pse problemet nuk janë zgjidhur, për shtëpinë e Gramozit janë shpenzuar 4 milion e gjysmë lekë të vjetra.

Bashkia e Fierit refuzoi të vinte në dispozicion preventivat e këtij projekti, pas një kërkese zyrtare për informacion. Edhe pas ndërhyrjes së Komisionerit për të Drejtën e Informimit (KMD), Bashkia e Fierit vuri në dispozicion një informacion të paplotë, me preventiva ku mungonin çmimet, duke shkelur në mënyrë të përsëritur ligjin. Vetëm pas një tjetër ankese drejtuar KMD u arritën të siguroheshin të dhënat e plota.

Citizens Channel i vuri në dispozicion familjes Kazanxhiu preventivin e detajuar të punimeve: “Unë sot e njoha buxhetin, se sa para kam pasur për shtëpinë time, nuk e di ku të ankohem për të gjetur zgjidhje”, tha Flutura Kazanxhiu. Por, edhe nëse këto para janë shpenzuar sikundër pretendojnë familjarët, ato kanë qenë të pamjaftueshme për rikonstruksionin e shtëpisë. Bashkia e Fierit nuk ka kërkuar më shumë para, edhe pse ka pasur mundësi ta bëjë.

Foto: Shtëpia e familjes Kazanxhiu

Paratë për zbatimin e këtij projekti janë dhënë në formë granti nga ish -Ministria e Zhvillimit Urban (MZHU), e cila shqyrton kërkesat e Bashkive që janë përgjegjëse për hartimin e projekteve, prokurimin dhe mbikëqyrjen e punimeve. Në pikën 3 të udhëzimit të MZHU, publikuar në vitin 2015, sqarohet se bashkitë mund të kërkojnë deri në 6.5 milionë lekë të vjetra për rikonstruktimin e çdo banese.

Sipas familjarëve banesa e tyre është lënë përgjysmë për shkak të keq menaxhimit të fondeve. Fakti është se katër nga tetë zgjidhjet teknike të parashikuara në relacion: “Suvatimet e brendshme dhe të jashtme; Shtrimi me pllaka, Dyert dhe dritaret; Lyerja me bojë” nuk janë realizuar ose janë realizuar vetëm pjesërisht.

“Familjet në nevojë emergjente të përjashtuara nga projekti”

Floresha Meçani

Nëse në familjen Kazanxhiu është rikonstruktuar gjysma e shtëpisë, Floresha Meçani, e cila jeton me babain, dy fëmijët dhe bashkëshortin në një shtëpi të ndërtuar me kallama dhe baltë, është përjashtuar nga projekti.

“Erdhi Bashkia këtu, mati shtëpinë dhe ikën, unë e kisha emrin e para në listë dhe prisja që të fillonin punimet, por më pas më thanë që banesa juaj është me baltë dhe nuk mund te përfitosh”, tha Floresha për Citizens Channel.

Familja e saj nuk është e vetmja që u përjashtua nga projekti: “Janë hequr 4 banesa të tjera që janë me baltë, ne jetojnë shumë keq, kemi frikë se do na shembet mbi kokë”, vazhdon më tej ajo.

Vakumi ligjor pas shtëpive të baltës
Shtëpitë e baltës  përjashtohen nga projekti i rikonkstruktimit, pasi nuk kanë themele për të mbajtur çatinë dhe mure për tu suvatuar. Ligji për legalizimet nuk e klasifikon fare këtë objekt si banesë, duke e njehësuar të njëjtë me një barakë. Edhe pse pronarët mund të kenë jetuar prej vitesh në një shtepi balte apo barrakë, ata nuk kanë asnjë të drejtë pronësie dhe nuk mund të ngrenë pretendime për legalizimin e këtyre objekteve.

Veç kushteve tejet të vështira ekonomike, familja Meçani jeton çdo ditë me frikën e reshjeve apo përmbytjeve që mund ta dëmtojnë banesën në mënyrë të pakthyeshme, duke i zënë brenda. Shtëpia e tyre gjendet përpara një kanali që gjatë periudhës së reshjeve të dimrit tejmbushet dhe rrezikon ta shkrijë shtëpinë e baltës ku ata banojnë.

Foto: Kanali përpara shtëpisë së familjes Meçani që rrezikon të përmbysë banesën

Video: Familja Meçani jeton në shtëpinë e baltës që rrezikon të shkrijë e të shembet

Fakti që zotëron një shtëpi balte, nuk e përjashton familjen Meçani nga projekti për “Përmirësimin e Kushteve të Jetesë së Komunitetit Rom dhe Egjiptian”. Veç rikonstruksionit të shtëpive ekzistuese, MZHU parashikon edhe dhënien e granteve për ndërtim banesash të reja, çka do t’i jepte një zgjidhje përfundimtare problemeve emergjente të strehimit.

Në gërmën b. të pikës 3 të udhëzimit të publikuar nga MZHU, parashikohet se bashkitë mund të aplikojnë për ndërtimin e banesave të reja me vlerë jo më shumë se 12 milionë lekë të vjetra.

Por Floresha Meçani tregon se i ka humbur shpresat tek institucionet për t’i siguruar familjes së saj kushte të denja jetese: “Na mashtruan që do rregullonin shtëpinë, i kam humbur shpresat, vetëm na thonë që do bëhet, do bëhet por, gjendja jonë është kritike. Fëmijët mezi i dërgojmë në shkollë, njëherë me bukë e njëherë pa bukë. Në shtëpi kam dhe babain të sëmurë, a jetohet këtu?”

Sa kushton “përmirësimi i lënë përgjysmë”?

Pas nxitjes dhe kërkesave dërguar nga aktivistët, Bashkia e Fierit aplikoi pranë Ministrisë së Zhvillimit Urban në vitin 2017.
Në maj të vitit 2017, u dërgua njoftimi i tenderit pranë Agjencisë së Prokurimeve Publike, me një fond limit prej 9, 166,678 lekë të reja.

Në portalin Open Procurement Albania, kjo procedurë prokurimi është klasifikuar si “Red Flag” (flamur i kuq), çka tregon një rrezik të mundshëm për sjellje të papajtueshme me ligjin ose jo-etike të biznesit. Kjo sepse, nga tre kompanitë që aplikuan, “Shendelli” shpk ishte e vetmja që nuk u përjashtua nga gara duke fituar kështu tenderin me një ofertë prej 7,747,682 lekësh.

“Shendelli Shpk” shpenzoi 9,297,220 lekë për rikonstruktimin e 19 banesave, me një mesatare prej rreth 4.8 milion lekësh të vjetra për banesë. Një shqyrtim i preventivave për shtëpinë e familjes Kazanxhiu tregon se firma private nuk i është përmbajtur preventivit të punimeve.

Preventivi i Punimeve për banesën e Gramoz Kazanxhiut

Në tabelë mungojnë disa nga vlerat që në të vërtetë janë vendosur në shtëpi dhe ka shtesa të tjera për vlera që nuk janë realizuar.
Vëzhgimi i Citizens Channel dhe dëshmia e Gramozit tregon se 30 m2 pllaka mungojnë dhe nuk janë vendosur në këtë banesë. Ndërkohë është vendosur një derë e jashtme alumini, që mungon në tabelën e preventivit.

“Na gënjyen na mashtruan, unë nuk i pash kurrë faturat”, përfundon Gramoz Kazanxhiu.
Banorët shprehen të pakënaqur edhe për mënyrën se si janë përzgjedhur familjet që do të përfitonin nga projekti për rikonstruktimin.

“Një pjesë e personave që u futën në listë për t’ju rregulluar shtëpitë nuk banojnë fare këtu, kanë ikur në Greqi, kanë vite dhe nuk do kthehen”, thotë bashkëshortja e Gramozit, “më mirë i kanë bërë për ata që jetojnë jashtë shtetit, se sa për ne këtu”, përfundon ajo.

 

“Jeta e vështirë e familjeve rome në Shkodër”

Shkodra ka mirëpritur dhjetëra familje rome që jetojnë aty prej vitesh të pa regjistruara në gjendjen civile, ata janë vendosur kryesisht në pjesën e hyrjes së qytetit pranë lumit të Bunës por edhe në lagje të ndryshme si “Top –Han” , “Lagjia Dubai”  etj. , të pyetur përse kanë zgjedhur Shkodrën, përgjigja e tyre është që këtu mund të punojnë lirshëm me mbetjet e riciklueshme, me mbledhjen e hekurave dhe tregtimin e tyre.

Një tjetër arsye është mundësia për të kaluar kufirin për në shtetin fqinj, Malin e Zi, ku punojnë duke kërkuar lëmoshë apo mbledhur mbetje urbane gjatë sezonit të verës.

Problemet e tyre janë të shumta, duke filluar nga strehimi i pa përshtatshëm në baraka deri tek vaksinimi i fëmijëve.

Shumë organizata kanë ndihmuar në përmirësimin e kushteve të jetesës por problemi kryesor i tyre është dhe mbetet strehimi i përkohshëm. Gjatë vitit ata migrojnë në qytete të ndryshme për të punuar dhe si pasojë e kësaj janë detyruar të ndërtojnë baraka për shkak të pamundësive ekonomike dhe qëndrimit afatshkurtër në qytet, nuk e shohin të përshtatshme gjetjen e banesave me qira.

“Ne duam të kemi një banesë me mure, pasi gjatë dimrit këtu është ftohtë por kemi frikë dhe nga përmbytjet”-tregon për Citizens Channel Astriti, i cili ka 3 fëmijë dhe jeton në barake prej 5 vitesh

Gjatë përmbytjeve në sezonin e dimrit, të prekur ishin dhe familjet Rome që jetojnë pranë “Urës së Bunës”. “Kur filluan përmbytjet ne u detyruam të largoheshin nga Shkodra drejt Tiranës duke lënë pas çdo gjë tonën aty, nuk kishim çfarë të bënin, barakat na i mori Lumi”-tregon i riu Alfred, babai i 5 fëmijëve

Ligji për Strehimit Social në nenit 54 garanton ndërtimin e strehave të përkohshme në vendbanime, por ky ligj ende nuk ka marrë formën e duhur për tu zbatuar nga institucionet shqiptare pasi pritet të miratohen aktet nën-ligjore nga Këshilli i Ministrave

Aktivistët Rom dhe Egjiptian shprehen se: “Gjatë vizitave në komunitetin Rom në Shkodër, ky është një nga problemet më të mëdha. Gjatë dimrit janë që familje rrezikojnë jetën duke jetuar pranë lumit në baraka, është shumë e rëndësishme që për ata të ndërtohen sa më parë streha të përkohshme për të pasur një jetë normale dhe larg rreziqeve”.
Aktivistët tregojnë se familjet këtë zgjidhje e shohin si të të arsyeshme kërkojnë më ngulm që kjo që të arrihet nga Bashkia e Shkodrës

Familjarët thonë se Bashkia u kishte premtuar se do të ndërtonte banesa, por ata deri më sot nuk kanë arritur asgjë, dhe ata jetojnë ende nën frikën e përmbytjeve.

*Citizens Channel/ Brejdon Xhavara