Singapor: Efektet e ligjit të ri për lajmet e rreme nisin duke prekur partitë dhe figurat politike

*Shënim i redaksisë: Në Shqipëri zyrtarët që miratuan paketën e shumë kritikuar antishpifje, e përjashtuan me ligj veten dhe deklaratat e dhëna në Parlament nga efektet e saj. Ndërkohë në Singapor, ligji kundër “fake news” i miratuar rishtazi ka filluar ta japë efektin e tij, dhe rastet e para të shënuara janë kundër figurave politike dhe partiake të opozitës.

Burimi: Reuters

Këtë të hënë, Ministri i Komunikimit në Singapor u shpreh se ishte rastësi që rastet e para të sjella lidhur me ligjin e ri për lajmet e rreme, ishin kundër figurave politike dhe partive.

Ligji hyri në fuqi në tetor, duke shkaktuar shqetësim tek grupet që mbrojnë të drejtat e njeriut dhe politikanëve të opozitës, pasi ky ligj mund të përdoret për të heshtur kritikat ndaj qeverisë para zhvillimit të zgjedhjeve të përgjithshme të cilat do të mbahen brenda pak muajve.

Qeveria e ka mohuar një gjë të tilla duke thënë se ligji “Mbrojtja ndaj Gënjeshtrave Online dhe Akteve Manipulative” (the Protection from Online Falsehoods and Manipulation Act (POFMA),  adreson vetëm të pavërtetat dhe se kritika e ligjshme dhe fjala e lirë nuk do të preken.

“Disa nga veprimet e para të POFMA-s duket se janë lëshuar kundër individëve që janë politikanë, të lidhur me parti politike ose direkt partive politike. Unë do të thoja që kjo është një konvergjencë, disa mund të thonë që është konvergjencë fatkeqe apo rastësi”,  tha në Kuvend Iswaran, Ministër i Komunikimit dhe Informacionit.

“Por sido që të jetë rasti, kjo është situata sot, por nuk do të thotë që kjo do të jetë situata në vijim”.

Ministri po i përgjigjej pyetjes së një anëtari të Kuvendit mbi perceptimet e fundit për anshmërinë politike lidhur me aplikimit e këtij ligji.

Qëkur u miratua ligji në 25 nëntor, tre figurave të lidhura me opozitën dhe një partie opozitare u është thënë se postimet e tyre në internet duhet të mbajnë një flamur ku thuhet se ato përmbajnë informacion të rremë.

Në një rast, Partia Demokratike e Singaporit, pjesë e opozitës, e ka apeluar këtë vendim dhe tha se është e përgatitur që  të ndërmarrë hapa ligjorë, duke u kthyer kështu në të parët që e kundërshtojnë këtë ligj.

*Citizens Channel /E.K/

Këshilli i Evropës: Projektligjet për median kundër standardeve ndërkombëtare për lirinë e shprehjes

Komisioneria e Këshillit Evropian për të Drejtat e Njeriut, Dunja Mijatović, u shpreh sot kundër projektligjeve të qeverisë për median, duke i konsideruar jo në përputhje me standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe lirinë e shprehjes.

“Jam thellësisht e shqetësuar kur mësoj se këtë javë Parlamenti Shqiptar ka vijuar me shqyrtimin e dy projekligjeve, të njohura si “Paketa anti-shpifje”. Këto ligje kanë nevojë për përmirësim urgjent. Disa dispozita nuk janë në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe evropiane për të drejtat e njeriut që mbrojnë lirinë e shprehjes dhe lirinë e mediave”.

Mijatović shprehet e shqetesuar për kompetencat që u jepen organeve rregullatore për të vendosur gjoba pa një vendim gjykate.

Kompetencat diskrecionale që u janë dhënë organeve rregullatore, mundësia e vendosjes së gjobave të tepërta dhe bllokimi i faqeve të internetit të mediave pa një vendim gjyqësor, si dhe futja e rregullimit shtetëror të mediave në internet, mund të sjellin një goditje të fortë për lirinë e shprehjes dhe lirinë e mediave në vend. Është me rëndësi të madhe të sigurohet që Interneti të mbetet një forum i hapur dhe publik dhe të mbizotërojë vetë-rregullimi nga media, përfshirë mediat online.”

Në përfundim të deklaratës së saj, Komisioneria i bën thirrje parlamentit të Shqipërisë rishikim të drafteve të propozuara.

Prandaj, unë i bëj thirrje anëtarëve të Parlamentit të Shqipërisë që të rishikojnë draftet aktuale dhe t’i afrojnë ato me praktikën gjyqësore të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe standardeve të Këshillit të Evropës”.


 Mijatovic është një eksperte për ligjin dhe rregullimin e mediave, e cila shërbeu nga 2010 deri në 2016 si Përfaqësuese e OSBE-së për Lirinë e Medias.

*Citizens Channel /E.K/ 

Ligji i Ri për Asistencën Sociale: Personat me aftësi të kufizuar nuk humbasin pagesën pasi punësohen

Ligji i Ri për Asistencën Sociale i aprovuar në sesionin e fundit parlamentar, në javën që shkoi parashikon që personat me aftësi të kufizuar nuk do të humbasin pagesën që ata marrin për shkak të statusit të tyre edhe kur ata janë të punësuar. Fillimisht ligji parashikonte se 4 vite pasi personat me aftësi të kufizuar punësoheshin, ata nuk kishin më të drejtë për të përfituar pagesën e aftësisë së kufizuar.

Por me këmbënguljen dhe negociatat e vazhdueshme të një grupi organizatash që merren me të drejtat e njeriut dhe organizatat në mbrojtje të personave më aftësi të kufizuar, u bë e mundur që në ligjin e aprovuar më datë 28 korrik 2019, të hiqej parashikimi që personave me aftësi të kufizuar ju mohohej pagesa pas periudhës 4 vjeçare të punësimit.

Në letrën e tyre drejtuar komisionit për Punën, Çeshtjet Sociale dhe Shëndetësinë, Fondacioni Shqiptar për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizaura, MEDPAK, ANAD (Shoqata Kombëtare Shqiptare e Njerëzve që nuk dëgjojnë), Dawn Syndrom Albania, Ndihmoni Jetën, Fondacioni “Së Bashku”, Shoqata Kombëtare e Para-tetraplegjike të Shqipërisë, Shoqata e Ivalidëve Para-tetraplegjikë Qarku Elbasan dhe “ACT Now”  kanë renditur disa rekomandime për projekligjin i cili ishte në proces diskutimi.


 

Në rekomandimet e rënditura në letër thuhej se ndërprerja e pagesës pas 48 muajve punësimi, ul interesin e personave me aftësi të kufizuar për të punuar, dhe pagesa është një shifër shumë e vogël, prej rreth 10.000 lekë të reja. 

Neni 13 pika 2, propozojmë heqjen nga ky projekt-ligj të pikës 2 me këtë përmbajtej “2.Përfituesve, të klasifikuar me vendim të komisionit në grupet e aftësisë së kufizuar, u ndërpritet pagesa pas 48 muajve punësimi. Procedurat në rastet e rikthimit në skemën e përfitimit të pagesës së aftësisë së kufizuar përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave.

Konkretisht, heqja e pagesës së aftësisë së kufizuar pas 4 viteve nga punësimi. Demotivon dhe ul interesin e personave me aftësi të kufizuar për të punuar. Pagesa e aftësisë së kufizuar nuk është e lidhur me kushtet sociale ekonomike të individit (pra nuk jepte si ndihmë ekonomike dhe as nuk llogaritet si e ardhur e familjes gjatë vlerësimit që bëhet për përfitimin e asistencës sociale), por është e lidhur me gjendjen shëndetësore dhe me nivelin e funksionimit. Duhet theksuar që pagesa që jepet për shkak të aftësisë së kufizuar është rreth 10.000 lekë të reja në muaj, një shumë e vogël.

Ndërkohë punësimi i personave me aftësi të kufizuar sjell përfitime për shtetin dhe vetë individin në disa drejtime:

  1. Duke punuar, personat me aftësi të kufizuara, kontribuojnë në skemën e sigurimeve shoqërore, pra shteti fitllon të përfitojë nga kontributet që ato derdhin gjatë kohës që janë të punësuar;
  2. Ka një model të mirë në vend, rasti I personave të verbër (të cilëvë nuk u ndërpritet pagesa e aftësisë së kufizuar në momenint e punësimit të tyre), të cilin Qeveria Shqiptare duhet ta shtrijë edhe të kategoritë e tjera të aftësisë së kufizuar për të kontribuar në këtë mënyrë në trajtimin e barabartë, e për të eleminuar diskriminimin mes kategorive të ndryshme të aftësisë së kufizuar;
  3. Përfitimet për shkak të aftësisë së kufizuar janë përkufizime si përfitime në para dhe/ose shërbime të dhëna tek individët, të cilët janë vlërësuar për përshtatshëm për t’I përfituar dhe që synojnë:

a.Të ndihmojnë personat me aftësi të kufizuara për të mbuluar shpenzimet që lidhen me aftësinë e kufizuar;

b.Të sigurojnë përfshirjen sociale

c. Të sigurojnë në mënyrë progressive mirëmbajten e cilësisë së jetës që është e krahasueshme me standardet e vendit.

 

Në sygjerimet e tyre, organizatat në mbrojtje të të drejtave të personave me aftësi të kufizuar kanë renditur edhe pika të tjera çeshtjet si: 

  • “Në nenin 2, “Qëllimi”, propozojmë që në pikën a, ku thuhet: …të përcaktojë ndihmën ekonomike dhe përfitimet për shkak të aftësië së kufizuar për individët dhe familjet në nevojë, të cilët nuk mund të sigurojnë plotësimin e nevojave bazë jetike, zhvillimin e aftësive e të mundësive personale, ruajtjen e integritetit dhe përfshirjen shoqërore për shkak të aftësive dhe mundësive të kufizuara ekonomike, fizike, psikologjike e shoqërore”, të ndahen ndihma ekonomike nga përfitimet për shkak të aftësisë së kufizuar, pasi arsyet për to janë të ndryshme nga njëra tjetra: logjika pas konceptit të ndihmës ekonomike ka natyrë tjetër, jo të lidhur me situatën ekonomike. Prandaj propozojmë që përfitimet për shkak të aftësisë së kufizuar të vendosen në një pikë tjetër, pika b).
  • Në nenin 4, “Parimet e përgjithshme”, përmenden parimet e “mosdiskriminimit” (pika d) dhe “barazia dhe mosdiskriminimi” )pika e). Për të shmangur përsëritjen dhe “rëndimin e tekstit të ligjit në mënyrë të panevojshme, propozojmë që njëra nga pikat të hiqet, me preferencën për të mbajtur në tekstin e projekt-ligjit parimin “barazai dhe mosdiskriminimi”, duke ruajtur pjesën ku përmenden të gjitha shkaqet:”…bazuar në shkaqet e përmendura në legjislacionin në fuqi për mbrojtjen nga diskriminimi”.
  • Në nenin 5, në pikën (i) “Komisioni shumë disiplinor i vlerësimit të aftësisë së kufizuar”, aty ku citohet “….një ekip i përzgjedhur, i përbërë nga një mjek dhe një punonjës social”, propozojmë që ky përkufizim të jëtë më I gjerë, duke mos u kufizuar vetëm tëk “një mjek apo punojës social”, por të parashikohen në projekt ligj edhe mundësia për të përfshirë profesionistë nga disiplina të tjera. Pra propozojmë që kjo pikë të ndryshohet si vijon: “Komisioni shumëdisiplonor I vlerësimit të aftësisë së kufizuar” është një ekip i përzgjedhur, i përbërë nga të paktën një mjek dhe një punonjës social, si dhe profesionistë nga disiplina të tjera, të cilët janë të punësuar pranë…….”.
  • Propozojmë që pika (n) “Ndihmësi personal” të jetë në përputhje me Ligjin Nr. 93/2014 “Për përfshirjen dhe aksesueshmërinë e persoanve me aftësi të kufizuara” (neni 3 pika 2). “Ndihmësi personal” ështa ai individ i zgjedhur dhe i udhëzuar nga një person me aftësi të kufizuara për ta ndihmuar këtë të fundit që të kapërcejë pengesat në jetën e perditshme dhe duke mbajtur vecanërisht në vëmendje përkufizimin në nenin 8 të po atij ligji, ku vijojnë edhe detyrat mmë konkrete të ndihmësit personal, në të cilat përfshihen edhe interpretuesit e gjuhës së shenjave, shoqëruesit e të verbërve, :”Ndihmësi personal ofron asistencën personale në cilësinë e ndihmësit për kujdesin personal për personat me aftësi të kufizuar, shoqëruesit për personat e verbër, interpretuesit të gjuhës së shenjave dhe lehtësuesit në komunikim për personat me paaftësi (termi I përdorur në Ligjin për Përfshirjen dhe Aksesueshmërinë) në të folur dhe në të dëgjuar.
  • Në nenin 5 “Përkufizimet” propozojmë të shtohet edhe përkufizimi “Interpret I gjuhës së shenjave shqipe”, për njerëzit që nuk dëgjojnë dhe nuk flasim. Përfshirja e këtij përkufizimi është shumë i rëndësishëm për këtë kategori pasi od të bënte të mundur ofrimin e informacionit të përshtatur dhe një shërbim tashmë I munguar. Konkretisht propozojmë që të shtohet një pikë me këtë përmbajtje: “Interpret I gjuhës së shenjave shqipe” për njerëzit që nuk dëgjojnë për të mundësaur komunikimin nga gjuha e shenjave në gjuhën e folur dhe anasjelltas.”
  • Gjithashtu në pikën (nj) gjendet përkufizimi “Paraplegjik”, përkufizim i cili ka nevojë për disa rregullime konkrete. Së pari propozojmë që të shtohet para termit “paraplegjik” fjala “person”. Përdorimi i vetëm i gednjes mjekësore, nxit një model mjekësor, I cili duhet të eleminohet në maksimum me këtë ligj (me vlerësimin e ri bio-psiko-social). Gjithashtu, ligji Nr.8626, datë 22.6.2000 “Statusi I Invalidit Paraplegjik dhge Tetraplegjik” (I ndryshuar), përmabn përkufizim më të zgjeruar. Ai vijon si më poshtë: “Paraplegjik” nënkutpon cdo person që vuan nga paraliza e dy anësive të poshtme si pasojë e dëmtimit të palcës kurrizore nga shkaqe te ndryshme. “Tetraplegjik” nënkupton cdo person, që vuan nga paraliza e katër anësive si pasojë e dëmtimit të palcës kurrizore nga shkaqe të ndryshme dhe I klasifikuar si I tillë me vendimin e Komisionit Mjekësor të Caktimit të Aftësisë për Punë (tanimë me titull tjetër). Në këtë mënyrë propozojmë që projektligji të ketë referim në ligjin e mësipërm në lidhje me përkufizimet “paraplegjik” dhe “tetraplegjik”.

Drejtuesja e Fondacionit “Së Bashku”, Suela Lala, e pyetur nga Citizens Channel për aprovimin e Ligjit të Ri u shpreh se fakti se pagesa për statusin e personave me aftësi të kufizuar nuk do të hiqet është një gjë shumë pozitive, e cila është kërkuar nga të gjitha grupimet e personave me aftësi të kufizuar.

Suela Lala, drejtuese e Fondacionit “Së Bashku”

” Shumica dërrmuese e personave me aftësi të kufizuar punësohen me pagë minimale. Ata me të vërtetë marrin 260 mijë lek të vjetra nga punësimi, por ai 100 mijë lekësh të vjetra që u hiqet, ata i përdorin për mjekime, për gjëra që lidhen me aftësine e kufizuar, kështu që prishte goxha punë. Kjo është një gjë e mirë aq më tepër që numri i personave me aftësi të kufizuar të punësuar është i ulët.” -tregon më tej Lala. 

 

Relatorja e Ligjit të Ri për Asistencën Sociale dhe njëkohësisht deputete, Ardiana Jaku, u shpreh se ligji i ri detyron njëkohësisht cdo kompani apo institucion që të ketë të paktën një të punësuar me aftësi të kufizuar.

Ardiana Jaku, Deputete e Kuvendit të Shqipërisë

 

”Edhe në rastet kur kompanitë nuk mund të punësojnë një person me aftësi të kufizuar për shkak të dinamikave të punës që kanë, ata duhet të paguajnë një kontribut që do të shkojë si kontribut për fondin për aftësinë e kufizuar që do t’ju rikthehet këtyre personave për të rritur kapacitetet e tyre dhe për t’I bërë të integruar në tregun e punës.”

 

Përveç cështjes së personave me aftësi të kufizuar ligji trajton edhe dy shtylla te tjera që kanë të bëjnë me ndihmën ekonomike dhe me mbështetjen e menjëhershme financiare për foshnjat e sapo lindura.

Ky ligj mbështetet në tre shtylla kryesore që kanë të bëjnë me mënyrën se si jepet ndihma ekonomike, procesin e dhënies së pagesave të personave me aftësi të kufizuar, dhe futet një program i ri social që është programi i mbështetjes së menjëhershme financiare për foshnjat e sapo lindura.

Për asistencën sociale hiqet tavani prej 80.000 lekësh si dhe hiqet zgjedhja e familjeve për ndihmë sociale nga Këshillat Bashkiakë.

Ndërsa për foshnjat e porsalindura, tashmë VKM-ja e kthyer në një ligj përcakton bonusin prej 40.000 lekësh për fëmijën e parë, 80.000 lekësh për fëmijën e dytë dhe 120.000 lekësh për fëmijën e tretë.

Në Shqipëri janë 43704 persona me aftësi të kufizuar. Ndërsa përfitojnë ndihmë ekonomike 51.834 familje, referuar shifrave të vitit 2018.

*Citizens Channel /E.K/ 

 

“Na e bëtë jetën errësirë”, familjet e varfra protestojnë për lehtësimin e mohuar të energjisë elektrike

Ashtu si e kishin paralajmëruar aktivistë të komunitetit Rom dhe Egjiptian së bashku me qytetarë të tjerë të Elbasanit, Tiranës, Fierit, Durrësit dhe Cërrikut, protestuan sot pranë Kryeministrisë për miratimin e VKM-së së parashikuar në nenin 95 të ligjit “Për sektorin e energjisë elektrike”.

Sipas ligjit, që prej vitit 2016, abonentët me të ardhura të ultë duhet të ishin njohur si “klientë në nevojë”, duke përfituar nga lehtësimet në pagesën e faturave të energjisë, por ende sot ata paguajnë njëlloj si familjet me të ardhurat më të larta.

Me thirrjet, “Kthema dritën”, “210 kw falas për familjet e varfra”, “Na e bëtë jetën errësirë”, “Për VKM 3 vite prita, por tani u mbush kupa”, “Zbatoni ligjin që vetë e keni miratuar”, “Fëmija im e kaloi semestrin në errësirë”, qytetarët protestuan për rreth 2 orë pranë Kryeministrisë.

Foto: Citizens Channel

“Duam tju bëjmë të ditur që kjo VKM që duhej të ishte miratuar që në 2016 për të mbështetur me buxhet nga ana e shtetit të gjitha familjet e varfra, klientë në nevojë, për të paguar energjinë elektrike. Siç e dini zoti Rama këtu me ne ka familje të cilat kanë ndoshta dhe vite të tëra që janë në errësirë totale në shtëpitë e tyre. Përveç varfërisë, përveç kushteve të vështira social – ekonomike, këto familje vuajnë dhe errësirën, duke pasur në familjet e tyre dhe fëmijë të vegjël, të afërm të sëmurë, pleq, të cilët kanë nevojë të ngrohen apo kanë nevojë të gatuajnë dhe të ushqehen sit ë gjithë qytetarët e tjerë”, tha aktivisti Ervis Çota.

Foto: Citizens Channel

“Kjo qeveri, Parlamenti i Republikës së Shqipërisë kanë miratuar ligjin me numër 43 për energjinë elektrike, i cili në nenin 95 të tij merr angazhimin ligjor për të garantuar nxjerjen e një Vendimi të Këshillit të Ministrave për përcaktimin e klientëve në nevojë, të përcaktimit të kritereve dhe procedurave të përfitimit nga familjet në nevojë të energjisë elektrike falas. Nuk e kanë bërë këtu e 40 muaj duke e shkelur ligjin”, tha avokati Adriatik Lapaj në fjalën e tij gjatë protestës.

Adriatik Lapaj
Foto: Citizens Channel

Ditën e hënë aktivistët dhe qytetarët e prekur dorëzuan pranë Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale, Ministrisë së Financave, Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjitikës dhe Kryeministrisë një peticion me rreth 3200 firma, në të cilin kërkohej miratimi i VKM-së i cili parashikon lehtësira për klientët në nevojë. Ky ligj ka kaluar në Kuvend që në vitin 2015 por kjo VKM nuk është miratuar ende.

Dy nga aktivistët gjatë fundit të protestës, zhvilluan një takim në Kryeministri me drejtoreshën e Platformës së Bashkëqeverisjes të cilës i kërkuan përgjigje për peticionin e dërguar në fillim të javës. Ata morën përgjigjen se kërkesa e tyre do të shqyrtohet brenda 10 ditësh dhe ata do të marrin një përgjigje dhe qëndrimin e institucioneve përkatëse brenda këtij afati që përcakton ligji. Aktivistët tregojnë për Citizens Channel se prej një viti kanë dërguar rreth 150 ankesa në Platformën e Bashkëqeverisjes për këtë problem.

Nëpërmjet fushatës “Kthema dritën” aktivistët për rreth 2 javë kanë shkuar në qytete të ndryshme të Shqipërisë për plotësimin e peticionit.

Foto: Citizens Channel

Në vitin 2015 ndryshoi kuadri ligjor në lidhje me energjinë elektrike, ai u ashpërsua në drejtim të personave që merrnin energji në mënyrë  të paligjshme si dhe ndaj personave të cilët nuk e kishin paguar faturën e energjisë elektrike prej shumë kohësh. Shumë familje të varfra u prekën nga këto ndryshime ligjore dhe shumë persona u ndoqën penalisht lidhur me këtë çështje.

Sot, protestuan qytetarë të cilët nuk kanë mundësi ta paguajnë energjinë elektrike. Ndihma sociale prej 3000 lekësh nuk krijon mundësinë që fatura e energjisë elektrike të paguhet nga familjet e varfra.

Citizens Channel / F.S

“Konçensionet e fundit”

Në 9 janar të këtij viti Këshilli i Ministrave propozoi një projektligjin “Për disa ndryshime dhe shtesa  në ligjin nr.125/2013 – Për konçensionet dhe partneritetin publik privat”.

Kjo iniciativë nënkupton heqjen e konçcensioneve si mënyrë veprimi, kryesisht për tenderat e rrugëve në formën e propozimit të pakërkuar.

“Nga data 1 korrik 2019 të lejohen propozimet e pakërkuara vetëm për realizimin e punimeve dhe/ose ofrimin e shërbimeve në porte, aeroporte, për prodhimin dhe shpërndarjen e energjisë elektrike, energjisë për ngrohje dhe shpërndarjen e gazit natyror” , thuhej në relacion.

Gjithashtu  parashikohet dhe ngritja e një organi të posaçëm që do të studiojë kontratat e dhëna në formën e partneritetit publik – privat i cili do të quhet Komiteti i Përzgjedhjes së Projekteve të Koncesionit/PPP, si dhe i jepet Ministrisë së Financave një rol më i madh në aspektin e monitorimit të kontratave.

Në axhendën e Kuvendit të Shqipërisë ky ligj është futur për t’u miratuar ditën e nesërme, por në të njëjtën ditë priten të miratohen dhe “konçensionet e fundit” me oferta të pakërkuara për disa nga rrugët më të diskutuara që po ndërtohen dhe po planifikohen të ndërtohen në Shqipëri.

“Koncensionet e fundit”:

  • Projektligji “Për miratimin e kontratës së koncesionit/PPP, ndërmjet Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, si autoriteti kontraktor, shoqërisë “ANK”, sh.p.k., si koncesionari, dhe shoqërisë “Bardh konstruksion”, sh.p.k., si shoqëria koncesionare, për projektimin, ndërtimin dhe mirëmbajtjen e segmentit rrugor Milot – Balldren”.

Vlera e kësaj kontrate është 256 milion euro me tvsh. Kjo rrugë është quajtur “rruga prej floriri” sepse gjatësia e saj është vetëm 17 kilometra, që do të thotë rreth 15 milion euro për çdo kilometër.

  • Projektligji   “Për miratimin e kontratës së koncesionit/PPP, ndërmjet Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, dhe “Gjikuria”, sh.p.k., si koncesionari, dhe shoqërisë koncesionare “Rruga Orikum – Llogara”, sh.p.k. për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e rrugës “Porti jahteve – By-Pass Orikum – Dukat (Ura e Shën Elizës)”

Edhe kjo kontratë ka pasur diskutime të gjera në publik dhe në media pikërisht për vlerën e lartë që ka. Vlera e të cilës është 67.3 mln euro me një gjatësi prej 14.7 km.

Kritika nga të gjitha anët…

Dhënia e konçensioneve me vlera të larta për ndërtimin e rrugëve (kryesisht), nuk është kritikuar vetëm nga shoqëria civile dhe media. Edhe raporte shumë të rëndësishme si ai i Fondit Ndërkombëtar Monetar dhe ai i Departamentit të Shtetit e kanë kritikuar këtë praktikë të ndjekur gjerësisht nga qeveria shqiptare gjatë viteve të fundit.

“Ne e mirëpresim rolin në rritje që i është dhënë Ministrisë së Financave  si një monitorues, si një kujdestar, për të mbajtur gjithnjë në monitorim risqet që mund të mbajnë në vetëvete PPP. Gjithashtu ne këshillojmë nxitjen e një procesi me oferta  konkuruese, duke mos pranuar më propozime të pa kërkuara për PPP-të”, shprehej Jan Keejs Martijn shefi i misionit për Shqipërinë në një konferencë të përbashkët me Ministrinë e Financave gjatë vitit të kaluar.

Edhe gjatë këtij viti reagimi i FMN ka qenë kritik ndaj përdorimit të kontratave konçensionare.

“Në kahun e brendshëm, borxhi publik është i lartë, ndërsa niveli i ulët i kursimeve të brendshme dhe mungesa e investitorëve të mëdhenj institucionalë, e rrit varësinë ndaj burimeve të huaja të financimit. Rritja e varësisë nga PPP-të për projektet e infrastrukturës ka rezultuar në shtimin e detyrimeve potenciale”, deklaronte FMN lidhur me këtë çështje.

Edhe raportet e Departamentit të Shtetit (DASH) gjatë 2 viteve të fundit kanë pasur kritika për këtë praktikë. Në raportin e vitit 2019 DASH thekson:
“Përdorimi në rritje i kontratave të Partneritetit Publik Privat ka ngushtuar mundësitë për konkurrencë dhe përfshirjen e investitorëve të huaj në sektorin e infrastrukturës. Analizat e dobët kosto-fitim dhe mungesa e ekspertizës teknike në hartimin dhe monitorimin e kontratave PPP janë shqetësime të vazhdueshme .Shqipëria ka nënshkruar më shumë se 200 kontrata PPP deri në fund të vitit 2018”.

/f.s./

3200 firma për t’i kujtuar qeverisë se ka lënë në harresë lehtësimin për të varfrit

Prej më shumë se dy  javësh aktivistë të komunitetit Rom dhe Egjiptian, por jo vetëm, filluan nënshkrimin e një peticioni në disa qytete të Shqipërisë për miratimin e Vendimit të Këshillit të Ministrave që do i lehtësojë familjeve të varfra barrën e faturave të energjisë elektrike.

Gjatë kësaj kohe rreth 3200 firma u grumbulluan nga qytetarët në mbështetje të kësaj kategorie, e cilësuar në ligj “klient në nevojë”.

Familjet duhet të përfitojnë nga Buxheti i Shtetit 210 kilovatë, e cila përkthehet në 2 mijë lekë të reja, por, që nga viti 2015 kur ky ligj u miratua, nuk është ndërmarrë një iniciativë për miratimin e VKM-së që do të bëntë të mundur zbatimin e tij.

 “Ja të dali sa më shpejt, për neve aq më mirë. S’kemi lekë ta paguajmë, rroga është e vogël, për bukë vdesim. Mbledhim kanaçe i shesim që hamë bukë. Djalin e kam të plagosur, burrin e kam të qorruar, nuk e përballoj dot. 47mijë lekë më shkon fatura, sikur të jemi ndonjë lavazho a fabrikë buke”, tha Xhuljeta Selmani për Citizens Channel, e cila kishte ardhur nga Berati në Tiranë për dorëzimin e peticionit në institucionet përkatëse.

Ditën e sotme, aktivistët të shoqëruar nga familjarë të cilët kishin ardhur nga Berati dhe Elbasani iu drejtuan Ministrisë së Shëndetësisë, Ministrisë së Financave, Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjitikës si dhe Kryeministrisë, për ti dorëzuar peticionin e firmosur nga rreth 3200 qytetarë.

Fotot të peticioneve dorëzuar Kryeministrit dhe Ministrisë së Energjitikës: 

This slideshow requires JavaScript.

“Kjo VKM është shumë e rëndësishme për familjet në nevojë për arsye sepse nuk e përballojnë dot dhe nuk kanë të ardhura të mjaftueshme për të paguar faturat mujore si dhe komsimin e faturave nuk e marrin. Për qytetin e Beratit janë bashkuar 500 qytetarë duke e firmosur këtë peticion”, tha Bukurie Kovaçi një nga aktivistet e angazhuara në qytetin e Beratit për plotësimin e peticionit.

Aktivistët në hyrje të Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë.
Foto: Citizens Channel

Prej vitit 2015 qeveria shqiptare e ktheu mospagimin e energjisë elektrike në vepër penale. Deri në vitin 2018, 91 persona u arrestuan, 71 u ndaluan dhe 1079  të tjerë u hetuan në gjendje të lirë dhe 385 u shpallën në kërkim për vepra penale që lidhen me energjinë elektrike. Shumë qytetarë, nga kategoritë në nevojë, u prekën nga ky vendim.

Citizens Channel mësoi nga aktivistët Rom dhe Egjiptianë se në lidhje me këtë çështje ishin 491 persona të arrestuar, 71 persona të ndaluar, 1079 persona të hetuar në gjendje të lirë dhe 385 ishin shpallur në kërkim (deri në vitin 2018).

Ilirjan Berati ishte një nga personat që u dënua për mospagimin e faturave të energjisë elektrike. Vetëm pak kohë më parë atij i ishte shkëputur dhe ndihma ekonomike. Të dy të papunë, së bashku me bashkëshorten ai tregon për Citizens Channel se e kishin të pamundur të paguanin energjinë elektrike. Dënimi me 4 muaj burg, u reduktua në “detyrim paraqitjeje” për 18 muaj çdo javë dhe prej rreth 1 viti ai e ka përfituar sërish ndihmën ekonomike, por pavarësisht kësaj ai e ka të pamundur që të paguajë faturën e energjisë elektrike.

“Kemi rreth 1 vit që marrim ndihmë ekonomike, mua fatura e dritave më vjen 47, 57. Nuk kam mundësi tani të lidh kontratë me Ujësjellësin se unë 30 mijë lekë marr, duhet të plotësoj dhe 20 të tjera që të paguaj vetëm energjinë elektrike.

Kështu që detyrohemi dalim natën nëpër kazanët e plehrave dhe mbledhim ndonjë kanaçe, ndonjë qese plasmasi dhe shesim ato për të plotësu lekët e dritave OSHE -së”, thotë ai për Citizens Channel.

Citizens Channel mësoi nga aktivistët se ditën e premte do të zhvillohet një protestë në Tiranë lidhur me këtë çështje.

*Citizens Channel /F.S/

“Kthema dritën”, familjet e varfra peng i VKM-së për energjinë elektrike

Ligji i vitit 2015 “Për sektorin e energjisë elektrike” (i ndryshuar), në nenin 95 të tij parashikon rregullimet për shtresat në nevojë.  Kategoritë që duhet të përfitonin nga lehtësimet përfshijnë klientët në nevojë që përdorin energjinë elektrike në vendbanimin e tyre të përhershëm si dhe ata që kanë konsum të energjisë elektrike lidhur në rrjetin njëfazor.

Familjet duhet të përfitojnë nga Buxheti i Shtetit 210 kilovatë, e cila përkthehet në 2 mijë lekë të reja.

Por edhe sot, 4 vite më pas, ky ligj nuk është vënë ende në praktikë dhe shtresat më të varfra të shoqërisë detyrohen të marrin kredi për të paguar energjinë, nën friken e arrestimit.

“Unë kam 7 anëtarë në familje, për mua është shumë e vështirë të paguaj faturën e Energjisë Elektrike në kohë, fëmijët e mi janë të papunë, unë dal për ditë të mbledh mbetje të riciklueshme që të mbledh para, skam ku të shkoj, të vjedh, të futëm në burg, jam futur në kredi për të paguar dritat”,  shprehet një zonjë nga Berati gjatë plotësimit të peticionit.

Edhe në qytetin e Fierit ka familje që vuajnë nga e njëjta situatë. Në videon më poshtë, e moshuara tregon se ka 5 muaj pa paguar faturën e energjisë elektrike për shkak të gjendjes së saj ekonomike të vështirë.

Ndërsa ky zotëri nga Elbasani tregon se i duhet të  sakrifikojë ilaçet e tij për të paguar faturën e energjisë elektrike. Ai i tregon se vuan nga probleme të rënda shëndetësore dhe prej vitesh është me aftësi të kufizuara, mirëpo ligji nuk ka asnjë lehtësim për gjendjen e tij.

Në datën 2 korrik aktivistët Rom dhe Egjiptian filluan fushatën  me sloganin “Kthema Dritën” së bashku me firmosjen e një peticioni i cili kërkon miratimin e akteve nënligjore të ligjit “Për sektorin e energjisë elektrike”, konkretisht nenit 95 i cili shprehet për klientët në nevojë.

Foto: Aktivizmi Rom dhe Egjiptian

“Kjo përpjekje po zhvillohet që familjet e varfra me vështirë ekonomike të kenë mundësinë që t’i reduktohet pagesa e Energjisë Elektrike”, shprehen aktivistët në faqen e Facebook “Aktivizmi Rom dhe Egjiptian”.

Peticioni po firmoset në të gjithë Shqipërinë dhe numri i firmave ka arritur deri në 2000 për një javë që nga nisja e tij.

Energjia elektrike, problem i vjetër…

Në vitin 2015 Qeveria Shqiptare nisi fushatën për energjinë elektrike, rilidhja e saj në mënyrë të paligjshme dënohej me burg.

Aktivistët rom dhe egjiptianë iu drejtuan Prokurorisë së Përgjithshme për të mësuar numrin e personave të ndjekur penalisht për rilidhje të energjisë elektrike në mënyrë të paligjshme dhe mësuan se ishin 491 persona të arrestuar, 71 persona të ndaluar, 1079 persona të hetuar në gjendje të lirë dhe 385 ishin shpallur në kërkim.

Edhe pse ligji ekziston në letër, fakti që nuk po miratohen prej 4 vitesh aktet nënligjore, e bën atë të pazbatueshëm për familjet në nevojë. Aktualisht familjet në nevojë paguajnë njësoj si familjet me të ardhura mesatare ose të larta.

Citizens Channel / F.S

 

 

Ligji i ri qe nxit punesimin e personave me aftesi te kufizuara

Ligji i ri për nxitjen e Punësimit ka lehtësuar procedurat e biznesit për deklarimin e burimeve njerëzore në zyrat e punës.Me ligjin e vjetër, mosdeklarimi në kohë i bizneseve për të dhënat e stafeve  në zyrën e punës  penalizohej me 1 milion lekë gjobë.

Me ndryshimet e reja ligjore, bizneset detyrohen me ligj që për çdo të 25 punësuar të punësojnë një person me aftësi të kufizuar.

Nëse nuk e plotësojnë këtë detyrim bizneset e detyrohen të paguajnë kontribut në para në fondin e sigurimit social.

“Ligji është i mirë për faktin që më së fundmi do të ngrejë këtë fondin social dhe do të detyrojë bizneset që nëse vërtetë nuk punësojnë, të derdhin këtë para në formë sanksioni, në fondin social dhe e dyta sjell dhe një risi tjetër ligji që flet për ndërmjetësimin për punësim, pra zyrat e punës nuk do të kenë më këtë rolin që kanë aktualisht që është goxha pasiv, por do të meren më aktivisht për marjen përgjigje.

Kur bëhet fjalë për persona me aftësi të kufizuara kuptohet që duhet një ndërmjetësim më i specializuar për të mundësuar punësim real. Ligji në vetvete është shumë i mirë, shpresojmë të zbatohet në mënyrë që të sjellë impaktin që ne presim,”  u shpreh Suela Lala drejtuese e Fondacionit “Së Bashku” dhe njëkohësisht aktiviste për personat me aftësi të kufizuara në Shqipëri.

Në lidhje me punësimit e personave me aftësi të kufizuara ka pasur edhe një ligj të mëparshëm të vitit 1995 (i ndryshuar), i cili gjithashtu parashikonte që në çdo 25 persona të punësuar 1 prej tyre të ishte me aftësi të kufizuara, por ky ligj nuk ka gjetur zbatim të gjerë në praktikë, si në rrafshin institucional dhe në atë të bizneseve private.

Sipas Lalës ky ligj nuk është zbatuar më parë sepse nuk ekzistonte fondi social i punësimit si sanksion, i cili tashmë i detyron bizneset që të paguajnë rrogën minimale të personave me aftësi të kufizuara në këtë fond (nëse nuk i kanë të punësuar siç e parashikon ligji i ri).

“Mendoj që ligji numër 15/ 2019, është një nismë e mirë por mbetet për tu parë nëse do të zbatohet siç duhet”  u shpreh Suela Lala për Citizens Channel.

 

Citizens Channel f.s

 

 

Mbi raportin e KE për prokurimet publike

Komisioni Evropian publikoi  raportin për vendet e Ballkanit Perëndimor të cilat synojnë futjen në Bashkimin Evropian. Pikat kryesore të përcaktimit të zhvillimit të shtetit shqiptar drejt Bashkimit Evropian janë: sfera politike, administrata publike, sistemi gjyqësor, lufta kundër korrupsionit, lufta kundër krimit të organizuar, të drejtat e njeriut, e drejta e shprehjes, ekonomia, marrëdhëniet e mira me fqinjët dhe bashkëpunimi rajonal, aftësia për të përmbushur detyrimet e pjesëmarrjes në BE dhe emigracioni.

Këto ishin çështjet kryesore në të cilat raporti për Shqipërinë ishte bazuar. Një nënçështje shumë e rëndësishme është dhe “prokurimet publike” të cilat hyjnë tek zhvillimi ekonomik i Shqipërisë. Prokurimet publike janë kontratat që lidhen nëpërmjet institucioneve të shtetit shqiptar dhe operatorëve ekonomikë. Përgjithësisht këto kontrata janë në formën e tenderave, koncensioneve / PPP apo ankandeve.

Ligji shqiptar, por edhe udhëzimet e vazhdueshme nga Bashkimi Evropian dhe Agjencia e Prokurimit Publik e inkurajojnë shtetin shqiptar që këto kontrata të lidhen në mënyrë transparente dhe të eleminohet mungesa e konkurrencës së lirë në treg.

Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2019 njeh progres në këtë fushë, por thekson se nevojiten përpjekje të mëtejshme për të parandaluar korrupsionin në sektorin e prokurimeve publike.

Në raport thuhet se gjatë vitit të ardhshëm, Shqipëria duhet:

-Të sigurojë shtrirje të mëtejshme me direktivat e vitit 2014 mbi prokurimin publik të BE-së, duke përfshirë edhe atë në sferën e shërbimeve dhe koncesioneve, si dhe me Direktivat e Prokurimit të Mbrojtjes së BE-së.

– Të sigurojë kapacitete adekuate administrative në autoritetet kontraktuese dhe institucionin e auditit të lartë.

– Të miratojë një strategji të prokurimit publik në përputhje me strategjinë e menaxhimit të financave publike të përgjithshme.

Më tej në raport theksohet se ligji në fuqi në Shqipëri për prokurimet publike është në një linjë me direktivat e Bashkimit Evropian, si dhe thekson rolin e Agjencisë së Prokurimit publik si institucion monitorues në procesin e prokurimit dhe thekson se ka më shumë nevojë për përmirësim në : suport të mëtejshëm të autoriteteve kontraktuese, forcimi i sistemit “e – procurement”, monitorimi i implementimit të kontratave dhe analiza të trendeve të tregut në prokurimet publike.

Rreth dy javë më parë Agjencia e Prokurimit Publik (APP)  raportoi pranë Komisionit Parlamentar të Ekonomisë se 39% e ankesave të bëra tek Komisioni i Prokurimit Publik pranë APP janë konsideruar të sakta nga ky komision. Në këto raste komisioni i ka kthyer pas vendimet e marra nga autoritetet kontraktuese.

Një shkrim investigativ i BIRN nxjerr në pah se gjatë viteve të fundit, një numër shumë i lartë kontratash të lidhura konsiderohen “sekret shtetëror ” duke e bërë shumë të vështirë gati të pamundur marrjen e informacionit të detajuar dhe transparencën në lidhje me këtë proces.

“Të dhënat e siguruara nga BIRN nëpërmjet ligjit për të drejtë informimi tregojnë se klasifikimi i prokurimeve publike si sekret shtetëror ka njohur një rritje eksponenciale që nga ardhja në pushtet e kryeministrit socialist Edi Rama. Nga viti 2014 deri në vitin 2018, qindra kontrata publike, duke filluar nga teknologjia informacionit, mirëmbajtja e ndërtesave publike e deri tek shërbimeve qeveritare janë klasifikuar si sekret”, thuhet në shkrimin e BIRN.

Citizens Channel f.s

 

Dy gjyqe të fituara dje nga gazetarët, përballë refuzimit për dhënie informacioni

Gjykata Administrative ka marrë dje dy vendime në favor të gazetarëve përballë mohimit të dhënies së informacionit nga institucionet publike.

Gazetari investigativ Artan Rama fitoi gjyqin përballë Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjitikës (MEI)ndërsa Rrjeti ndërsa Rrjeti Ballkanik për Gazetarinë Investigative (BIRN) në Shqipëri fitoi një betejë ligjor tre vjeçare për deklasifikimin e informacioneve nga Shërbimi Informativ Shqiptar.

“Unë vlerësoj kurajon me të cilën Gjykata vendosi në favor të transparencës, në favor të interesit publik” tha për Citizens Channel gazetari Rama, të cilit MEI i mohoi dhënien e informacionit mbi listën e hidrocentraleve që nuk janë objekt koncensioni, miratuar prej vitit 2015.

Gjykata Administrative dha një vendim me ekzekutim të përkohshëm në favor të gazetarit, çka nënkupton dhënie të menjëhershme të informacionit, pa pritur procedurën e apelimit.

“Gjykata më dha, jo vetëm të drejtë por e detyroi ministrinë që të më japë informacionin që kam kërkuar, pikërisht tani, në kohën e duhur” shprehet Rama

Vendimi i dhënë në favor të tij është risi për praktikën gjyqësore shqiptare, e cila edhe më parë i ka dhënë të drejtë gazetarëve, por i ka detyruar më parë të presin me vite për shkak të vonesave në shqyrtim. “Çështja mund të merrej në shqyrtim pas një apo dy viteve, ndërkaq aktualiteti do të kishte humbur, çka do ta bënte lajmin të padobishëm”, shton Rama.

BIRN Albania vs. Shërbimi Informativ Shqiptar

Pas një beteje ligjore të nisur në mars të vitit 2016 BIRN siguroi të drejtën ligjore për deklasifikimin e raporteve dhe statistikave të prodhuara nga Sigurimi i Shtetit gjatë regjimit komunist.

“Vendimi është pozitiv por tejet i vonuar dhe që mbetet ende i papërfunduar sepse do të duhet të zbatohet”, tha për Citizens Channel Gjergj Erebara, gazetar i BIRN në Shqipëri i cili shtoi se ky është një hap i rëndësishëm, por jo përfundimtar sepse zbatimit duhet të bëhet nga institucione të tjera përfshirë Autoritetin e Dosjeve, Ministrinë e Brendshme ose Arkivin e Shtetit.

Erebara thekson se ky rast duhet të shërbejë si shembull për institucionet e tjera: “Do të ishte mirë që arsyetimet të shërbenin si udhërrëfyes për institucione të ndryshme publike që disponojnë informacione të këtij lloji, të klasifikuara si sekret dekada më parë dhe të harruara si të tilla”.

Drejtësi e vonuar – drejtësi e mohuar

Sipas raportit “E drejta e Informimit” të publikuar nga qendra Res Publica, një kërkesë për informacion kërkon mesatarisht 105 ditë (26 ditë përgjigja fillestare, 25 ditë reagimi administrativ dhe 54 vendimi i Komisionerit për të drejtën e informimit),nëse kalon në të gjitha strukturat që parashikon Ligji për të Drejtën e Informimit.

Ky afat kohor vlen për kërkesat që nuk futen në proces gjyqësor, ku procedurat mund të zgjaten me vite.
“Problemi më i madh me vonesën është që administratat publike kanë mundësi të mësojnë të zvarrisin realizimin e kërkesave për të drejtë informimi duke sajuar procese të gjata gjyqësore”, thotë Gjergj Erebara nga BIRN.

Vonesat e tejzgjatura në krijimin e institucioneve të reja të drejtësisë kanë shkaktuar probleme në mbarëvajtjen e punës për gjykatat e Shqipërisë. Aktualisht çdo gjyqtar i Gjykatës Administrative të Apelit duhet të shqyrtojë 70 dosje në muaj, nga një volum prej rreth 20.000 çështjesh të prapambetura.

“Nëse nuk arrijmë të raportojmë informacionin e kërkuar në kohën e duhur, vendimmarrja e grupeve të interesit mund të rezultojë e gabuar për interesat e publikut të gjerë”, shton gazetari Artan Rama.

Sipas Erebarës, vonesat në aplikimin e të drejtës së informimit, janë tregues i mungesës së kapaciteteve në sistemin gjyqësor: “Përveç që të ankohemi për pritjen tre vjet, duhet të ankohemi në përgjithësi për kapacitetet e pakta të gjykatës administrative të apelit dhe pasojat e përgjithshme që ka krijuar kjo gjë për shqiptarët në përgjithësi”.

*Citizens Channel  /l.k./ /f.s/