Cila është rëndësia e vërtetë e peticionit klimatik drejtuar OKB-së, e firmosur nga 16 fëmijë

Zoya Teirstein/Grist.org 

Të hënën, një grup prej 16 fëmijëve, duke përfshirë edhe Greta Thunberg, nënshkruan një peticion kundër pesë kombeve nën Konventën e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve. “Drejtësia e Tokës”, organizata ligjore për mjedisin e cila përfaqëson fëmijët, pretendon se peticioni është e para në sojin e saj. Disa media e kanë quajtur këtë lëvizje si diçka historike, që sjell “potencialisht një ndryshim botëror”, dhe kjo është konsideruar gjerësisht si një padi.

Peticioni është padyshim një hap mbresëlënës, por nuk është as inovatore dhe as një proces gjyqësor. Dëshironi ta kuptoni se çfarë në të vërtetë nënkupton ky peticion dhe si mund të sjellë një ndryshim? Vazhdoni leximin.

Konventa për të Drejtat e Fëmijëve është një traktat ndërkombëtar për të drejtat e njeriut i miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e Organzita e Kombeve të Bashkuara (OKB) në 1989. 196 vendet që e ratifikuan atë, përfshirë çdo anëtar të OKB-së përveç SH.B.A-së. Traktati krijon një seri prej 12 masash mbrojtëse që synojnë të sigurojnë shëndetin, lumturinë dhe sigurinë e njerëzve 18 vjeç e poshtë.

16 fëmijët që e çuan peticionin tek OKB-ja këtë javë po argumentojnë se të drejtat e tyre siç përcaktohen në traktat po shkelen nga qeveritë botërore pasi nuk po bëjnë aq sa duhet për të luftuar ndryshimin klimatik. Me fjalë të tjera, temperaturat në rritje po dëmtojnë të drejtat e fëmijës. Subjektet e ankesës? Argjentina, Brazili, Franca, Gjermania dhe Turqia. Fëmijët nuk duan dëmshpërblim monetar; ata duan që vendet të ndërmarrin veprime konkrete për të ndaluar ndryshimin klimatike.

Për të qenë i drejtë, peticioni është unik në të paktën një mënyrë: Kjo është hera e parë që një ankesë është ngritur para Organizatës së Kombeve të Bashkuara për temën e ndryshimit klimatik nën Konventën për të Drejtat e Fëmijëve. Por nuk është ankesa e parë juridike e këtij lloji. Aktivistët e klimës në të gjithë botën, përfshirë një nga fëmijët e që bën pjesë në këtë rast, kanë ndërmarrë veprime juridike të lidhura me të drejtat e njeriut kundër vendeve të lindjes, të përmendura më sipër.

Është një peticion i firmosur nga qytetarët e Ishujve Torres Srait së bashku me Komitetin e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut kundër Australisë, një hetim që po zhvillohet nga Komisioni i të Drejtave të Njeriut në Filipinë rreth një peticioni të ngritur nga qytetarët kundër kompanive të karburanteve fosile. Ka një numër kërkesash të ngjashme të paraqitura.

Ajo që të gjitha këto raste kanë të përbashkët është se ata po kërkojnë në formë ultimatumi një deklaratë rreth detyrimeve të shteteve ose në një rastet e sjella- korporatat, për të adresuar ndryshimin e klimës sipas ligjit të të drejtave të njeriut“, tha Mike Burger, drejtori ekzekutiv i Qendrës Ligjore për Ndryshimet Klimatike në Universitetin e Kolumbias. “Kjo është një çështje me rëndësi madhore. A do të ndryshojnë mënyrat apo do ndryshojnë botën?”, pyeti ai. Jo tamam.

Sekretari i Konventës për të drejtat e Fëmijës në Organizatën e Kombeve të Bashkuara nuk ka ndonjë autoritet detyrues mbi këto qeveri kombëtare“, shpjegoi Burger, “kështu që vendimi nuk do t’i detyrojë, fjalë për fjalë, këto vende të bëjnë ndonjë gjë të veçantë“. Gjithsesi, theksoi Burger, peticioni ka një “efekt të fuqishëm retorik“. Ai “thekson atë që po diskutohet“.

Peticioni i ri drejtuar OKB-së është sigurisht simbolikisht i fuqishëm. Por bëhet edhe më mbresëlënëse kur e shikon në një këndvështrim më të gjërë: të rinjtë dhe popullsitë e tjera të rrezikuara po përdorin çdo mjet në dispozicion për t’u përpjekur t’i detyrojnë zyrtarët e tyre të veprojnë kundrejt ndryshimeve klimatike. Dhe vlen për të përmendur valën e padive ndaj përgjegjësinë ligjore ndaj klimës – një lloj rasti tjetër gjyqësor, në të cilin qytetet, shtetet dhe madje një grup peshkatarësh kanë paditur Big Oil për shkaktimin e krizës klimatike – proces i cili vazhdon ende për momentin. Nëse ka diçka për t’u mbajtur mend nga zhvillimet më të reja në OKB, është që emituesit kryesorë duhet të fillojnë të përmirësojnë ekipet e tyre ligjore: fëmijët, qytetet, shtetet, peshkatarët etj., janë duke ardhur drejt tyre. Shumë shpejt, njëri prej tyre mund të fitojë.

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj

Protesta qytetare: Të dorëhiqet deputeti që përdori gjuhë urrejtje ndaj individëve me sindromë Down

Fëmija im të jep vetëm kënaqësi, nuk të bën për të vjellë kur flet“, tha Enkeleda Pillati, nënë e një fëmijë me sindromën Down.

Ajo ishte një nga dhjetëra qytetarët që e pritën me protesta parakalimin e makinave luksoze të deputetëve, që nxitonin për të marrë pjesë në çeljen e sesionit të ri Parlamentar.

Protesta e organizuar dje nga Down Syndrome Albania (DSA), lindi si reagim ndaj një komenti të bërë nga nënkryetari i Kuvendit dhe njëkohësisht deputet i Parlamentit të Shqipërisë, Myslim Murrizi. Ai ka replikuar me një komentues në profilin e tij duke përdorur gjuhë urrejtje dhe diskriminimi ndaj personave të lindur me sindromë Down.

Screenshot i replikës së deputetit Myslim Murrizi, marrë nga Down Syndrome Albania

Çfarë është sindroma Down?
Në çdo qelizë në trupin e njeriut ekziston një bërthamë ku materiali gjenetik ruhet në gjene. Ato mbajnë kodet përgjegjës për të gjitha tiparet tona të trashëguara dhe grupohen në një strukturë në formë spiraleje, të quajtura kromozome. Bërthama e secilës qelizë përmban 23 çifte kromozomesh, gjysma e të cilave trashëgohen nga secili prind. Sindroma Down ndodh kur një individ ka një kopje shtesë të plotë ose të pjesshme të kromozomit 21. Nuk ka një arsye të vërtetuar shkencërisht se çfarë e shkakton këtë sindromë. Mosha e lindjes është faktori i vetëm i cili mendohet se rrit mundësitë e pasjes së një fëmije me sindromën Down.

 

Jam sot këtu si nënë e dy fëmijëve që në fakt nuk e kanë atë kromozomin special . Besoj që shtypja apo diskriminimi që i bëhet këtyre fëmijëve nga politikanët kryesisht është krejt e padrejtë”, shprehet për Citizens Channel Egla Gollaj. “Presim që zoti Murrizi të japë dorëheqjen, sepse ka ofenduar dhe diskriminuar diagnozën të cilët këta njerëz apo fëmijë kanë ” vijon më tej ajo.

Egla Gollaj, pjesëmarrëse në protestën e zhvilluar para parlamentit

Ditën e sotme, Myslim Murrizi ka dhënë një deklaratë për media duke kërkuar falje për gjuhën e përdorur  gjatë komunikimit me komentuesin në profilin e tij në Facebook. Ndër të tjera ai ka theksuar se është e drejta e tyre të ngrenë zërin por ekzistojnë shumë probleme të tjera sociale dhe ekonomike për të cilat mund të protestohet. 


Me datë 27 gusht, pasi komenti me përmbajtje gjuhësore diskriminuese kishte ngjallur reagimet e para,  po në rrjetin social Facebook deputeti i Parlamentit të Shqipërisë, zoti Murrizi ka postuar një video të shoqëruar me një mbishkrim me nota tallëse. Edhe në këtë postim ai vazhdon të ruajë ciklin e gjuhës së dhunës dhe urrejtjes, ndryshe nga deklarata e ditës së sotme, dhe i bën ftesë personave që janë ndjerë të bezdisur, mërzitur, fyer apo të denigruar të mos i lexojnë shkrimet e tij.

 

Down Syndrome Albania ka nisur një peticion i cili u firmos nga qytetarët dhe aktivistët gjatë kohës që po zhvillohej protesta para parlamentit. Ky peticion i cili gjendet dhe online ka si qëllim marrjen e masave disiplinore kundrejt zotit Murrizi për gjuhën e përdorur.

“Në një moment që një prind dëgjon këtë gjuhë nga personat të cilët presupozohet që janë aty për të krijuar ligje, për të krijuar struktura, për t’i mbështetur, për t’i ndihmuar në këtë rrugë të vështirë drejt përmbushjes së potencialit, sigurisht që është një pengesë” sqaron Fatjona Hysi e cila është psikologe pranë fondacionit Down Syndrome Albania.

Fatjona Hysi, psikologe pranë Down Syndrome Albania

Personat me aftësi ndryshe janë si të gjithë ne. Duhet të jemi me ata për t’i mbështetur kur ata kanë nevojë për të shprehur potencialin e tyre maksimal”, vijon më tej psikologia Hysi.

Do jetë vetë populli dhe komuniteti që do japë fjalën e vet dhe të dënojë këtë gjuhë. Ky peticion është edhe online, ky peticion u soll edhe me shkrim sot do vazhdojë të shpërndahet dhe shpresoj të mblidhen sa më shumë [firma], e  të shprehen qartë se shtetasit shqiptarë nuk e duan këtë gjuhë”, shpjegon për Citizens Channel Mirela Juko. Mbledhja e firmave do vazhdojë edhe ditët në vijim. Nënshkrimi i peticionit është nisma pasuese, pasi fondacioni DSA fillimisht  i është drejtuar Komisionerit Kundra Diskriminimit nga ku nuk kanë marrë përgjigjen e kërkuar rreth problemit të  ngritur.

Mirela Juka, këshilluese pranë Down Syndrome Albania

Durim Pruthi ishte një ndër protestuesit e ditës së djeshme para Parlamentit të Shqipërisë. Ai është student i Juridikut dhe na informon se përdorimi i kësaj gjuhe bie ndesh me vetë Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë.

Durim Pruthi, pjesëmarrës në protestën e organizuar para Parlamentit

Kushtetuta shkelet çdo ditë, edhe sot u shkel Kushtetuta, neni 18 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë ku flitet për dinjitetin e shtetasve shqiptarë”, përfundon Pruthi. 

*Citizens Channel/Entenela Ndrevataj 

Organizatat ndërkombëtare kërkojnë lirimin e 3 luanëve që “mbahen peng” në Tiranë

Organizata ndërkombëtare për mbrojtjen e kafshëve “Four Paws” ka nisur një fushatë online në mbrojtje të 3 luanëve që “mbahen peng” në Kopshtin Zoologjik të Tiranës. Ajo kërkon reagim nga Ministria e Mjedisit dhe e Turizmit në lidhje me situatën e luanëve të cilët pas transferimit nga “Safari Park Zoo” në Fier, i quajtur ndryshe edhe si “kopshti zoologjik më i keq në Evropë”, tashmë ndodhen në Tiranë, në atë që supozohej të ishte një strehë e përkohshme.

Për tu kujdesur ndaj këtyre luanëve është treguar e gatshme qendra për macet e mëdha, “FELIDA”, e cila ndodhet në Holandë, por qeveria e Shqipërisë nuk ka lejuar që ata të largohen nga Shqipëria.

Për këtë arsye Organizata “Four Paws” ka hapur një peticion online, adresuar Ministrisë Shqiptare të Turizmit dhe Mjedisit, me kërkesën që t’i lërojnë luanët.

Në shkrimin shoqërues të peticionit, kërkohet : “Lenci, Bobi dhe Zhaku u sollën përkohësisht në Kopshtin Zoologjik  të Tiranës dhe do të zhvendoseshin në një ambjent të përshtatshme të FOUR PAWS sapo gjendja e tyre të përmirësohej mjaftueshëm dhe lejet për transferim ishin rregulluar.  Si është e mundur që ju të mos lejoni këto luanë, fotot pikëlluese të të cilëve u përhapën në të gjithë botën, të zhvendosen në shtëpinë e tyre të re? “FOUR PAWS International” ka përfunduar rrethime të përshtatshme për ta në qendrën  “Macet e Mëdha” FELIDA. Një ekip i specializuar është duke pritur atje për t’u kujdesur për ta dhe për të kryer procedurat e nevojshme mjekësore për t’u rimëkëmbur.”

Në këtë peticion deri më tani kanë firmosur 43,539 persona. Qendra “Felida”, gjendet  në Oldebekoop, Holandë. Ajo kujdeset për macet e mëdha nga cirqet dhe kopshtet zoologjike, i trajton ato dhe punon për t’i zëvendësuar disa prej tyre në një strehimore më të madhe në Afrikë të Jugut.

Historia e Lencit dhe dy shokëve të tij 

Luanët Lenci, Bobby dhe Zhaku  janë tre luanë të cilët jetonin në kushte ç ‘njerëzore në kopshtin zoologjik të Fierit. Fotot e luanit me sy të nxirë, i cili u quajt më pas Lenci, bënë xhiron e medias botërore. Media angleze, Daily Mail, raportoi për këtë rast, duke e konsideruar kopshtin zoologjik të Fierit, kopshtin zoologjik më të tmerrshëm në Evropë.

Pas publikimit të gjendjes së luanëve në media, u bë e mundur mbyllja e Safari Park Zoo dhe kafshët u vendosën përkohësisht në kopshtin zoologjik të Tiranës, për të marrë ndihmën e nevojshme deri në momentin e transferimit të tyre në Holandë.

Ministri Klosi, pas kësaj situate u shpreh se : “Ne i mbajmë premtimet, megjithëse jo të gjithë besuan se do ti largonim kafshët nga kopshti zoologjik privat, në Fier, ku u konstatuan të abuzuar! Nga Fieri i sollëm në kopshtin zoologjik të Tiranës. Ish Luani i “Fierit”, tani ka edhe një emër! Ai quhet Lenci dhe është në kushte shumë të mira shëndetësore, edhe pas ndërhyrjes që pati në sy nga veterinerët e huaj dhe stafi profesional i fondacionit austriak “FOUR PAWS”. Në gjendje të mirë shëndetësore janë edhe 2 luanët e tjerë: Zhak dhe Bobi. Por, lajmi tjetër i mirë është se së shpejti luani Zhak, Lenci dhe Bobi do të transferohen në Holandë, në qendrën e specializuar të rehabilitimit të luanëve, tigrave dhe leopardëve, që quhet “FELIDA”, në shtëpinë e tyre të përhershme, ku do të nisin një jetë të re!”

Por pavarësisht premtimit për transferim dhe insistimit të Qendrës së specializuar të rehabilitimit të luanëve ‘FELIDA”, transferimi i luanëve nuk është realizuar.  Daily Mail, në një shkrim tjetër trajton rastin duke thënë se për këtë çështje zyrtarët thonë se duart e tyre janë të lidhura derisa padia të zgjidhet, por nismëtarët e kësaj fushate për shpëtimin e luanëve akuzojnë qeverinë për “arbitraritet burokratik”.

Sipas përfaqësuesve të ministrisë, pronari i Safari Park Zoo është duke kërkuar kompensim në gjykata për humbjen e biznesit. Ai nuk dëshiron që kafshët të kthehen, por derisa çështja gjyqësore të zgjidhet, luanët nuk mund të largohen nga vendi.

Ioana Dungler, drejtoresha e “Four Paws” e cila ka qenë përgjegjëse për transferimin e kafshëve nga Safari Park Zoo, është shprehur për Daily Mail se qeveria shqiptare ka shtyrë në mënyrë të përsëritur largimin e luanëve nga Shqipëria. Sipas Daily Mail, qeveria e cila ka mbikëqyrur çështjen nuk ka komentuar për këtë.

Si është gjendja e luanëve?

Luanët gjenden në Kopshtin Zoologjik të Tiranës, i cili është jashtë standardeve, dhe ka nevojë për përmirësim. Ata jetojnë në kafaze të vogla dhe të pista. Blandi Mustafai, një nga punonjësit e “Four Paws” i cili po kujdeset për luanët u shpreh për Daily Mail se : “Luanët qëndrojnë në kafaze të mbyllura, të ndërtuara në vitet 1970, ecin në dysheme me çimento dhe shqetësohen nëse kanë njerëz afër“.

Aktivistët për kafshët thonë se ambienti në të cilën po qëndrojnë luanët po u krijon atyre stres, për shkak të kafazeve të vogla në të cilat mbahen dhe afërsisë me njerëzit.

Kopshti Zoologjik i Tiranës dhe premtimet 

Jemi këtu për ta parë jo si një problem por si një mundësi e mirë, që pas 21 qershorit do çojmë edhe kopshtin zoologjik në drejtimin e duhur si një hapësirë dhe frymëmarrje për një qytet që ka më shumë nevojë për paqe sesa për beton.”

Kjo ishte deklarata e kreut të Bashkisë së Tiranës Erion Veliaj, më 31 maj të vitit 2015-të. Por deri më tani kopshti zoologjik, jo vetëm që nuk ka shkuar “në drejtimin e duhur”, por është degraduar edhe më tej në kushtet që ofron për kafshët.

Në tetor të vitit 2018, premtimi për Kopshtin Zoologjik Tiranë u tha përsëri. Kësaj radhe Veliaj deklaroi se kopshti zoologjik është pjesë e buxhetit të vitit 2019 të Bashkisë Tiranë.

 

*Citizens Channel /E.K/

Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit i dorëzon letër dhe peticion Metës – “5000 firma dhe 5 arsye për të kthyer ligjin”

Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit i është drejtuar Presidentit të Republikës ditën e sotme me një letër të dytë ku i kërkon kthimin për rishqyrtim dhe korrigjim në Parlament të ligjit “Për caktimin e procedurës së veçantë për negocimin dhe lidhjen e kontratës me objekt “projektimi dhe realizimi i projektit urban dhe godinës së re të Teatrit Kombëtar.”

Gjithashtu, është kërkuar një takim midis anëtarëve të Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit dhe Presidentit të Republikës.
Letrës i është bashkangjitur edhe një peticion me mbi 5000 firma ( llogaritur ato edhe në formatin online), në të cilin qytetarët i kërkojnë Presidentit mosdekretimin e ligjit që parashikon shembjen e Teatrit Kombëtar.

Pikat më të rëndësishme të shprehura në letrën e dërguar janë:

  • Në letër është shprehur shqetësimi për mungesën e Gjykatës Kushtetuese dhe është kërkuar reagimi i Presidentit të Republikës si filtri i fundit në këtë proces.
  • Është shprehur shqetësimi për mënyrën se si ky ligj është hartuar: “në formën e një kontrate komerciale, me fitues të paracaktuar dhe me vlefshmëri për disa mijëra metra katrorë”, shkruhet në letër.
  • Ligji shkele balancën mes pushteteve, pasi Kuvendi kthehet “në një zyrë që miraton me vulë leje ndërtimi, që vijnë me porosi nga qeveria, duke shkelur
    edhe ligjet që ka miratuar vetë, për koncensionet dhe për partneritetin publik-privat, ligjin e prokurimeve e shumë ligje tjera”, thuhet në letër.
  • Ky ligj, gjithashtu bie në kundërshtim me ligjin nr 9643, datë 20.11.2006 “Për Prokurimin Publik”, i ndryshuar, i cili parashikon që çdo kontratë publike duhet t’i nënshtrohet procedurave dhe kritereve të ligjit për prokurimin publik.
  • Ligjij bie në kundërshtim me Marrëveshtjen e Stabilizim-Asocimit, e cila është nënshkruar dhe ratifikuar nga Shqipëria, në të cilën thuhet se kontratat publike duhet t’i nënshtrohen konkurrencës së lirë dhe transparencës. ( neni 70 dhe 77).

Në letër është përmendur edhe reagimi i ardhur nga Brukseli, i cili përmbante 15 pyetje drejtuar qeverisë shqiptare në lidhje me ligjin për teatrin. Është theksuar edhe qëndrimi i organizatave europiane të cilat kanë fokus ruajtjen e kulturës dhe trashëgimisë , “Europa Nostra” dhe “Docomomo” të cilat e kanë cilësuar Teatrin Kombëtar dhe Teatrin Kombëtar Eksperimental si objekte të trashëgimisë europiane.

*Citizens Channel /F.S./

Shifrat alarmante/1 në 3 fëmijë në Shqipëri rrezikon të mos arsimohet

1 në tre fëmijë në Shqipëri rrezikon të mos arsimohet, prandaj Koalicioni për Arsimin në Shqipëri, i ka kërkuar me anë të një peticioni partive politike dhe qeverisë që do të dalë nga zgjedhjet e 25 qershorit, të rrisin me 6% të Prodhimit të Brendshëm Bruto buxhetin e arsimit

1 në tre fëmijë në Shqipëri rrezikon të mos arsimohet, prandaj Koalicioni për Arsimin në Shqipëri, i ka kërkuar me anë të një peticioni partive politike dhe qeverisë që do të dalë nga zgjedhjet e 25 qershorit, të rrisin me 6% të Prodhimit të Brendshëm Bruto buxhetin e arsimit.

Në Shqipëri, sipas këtij koalicioni ka mbi 300.000 fëmijë që ndjekin arsimin parauniversitar, por mbi 100 mijë prej tyre për shkak të varfërisë ekstreme  rrezikojnë të ngelen jashtë dyerve të shkollës dhe pa asnjë shpresë për të ardhmen e tyre.

Shqipëria investon 3.3% e PBB për arsimin, shifër kjo nën standardin ndërkombëtar dhe atij rajonal. Kjo masë e ulët e investimeve cënon përmbushjen e Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm (SDG) për ofrimin e arsimit publik, cilësor dhe gjithëpërfshirës për të gjithë.

Në vende me të ardhura të ulëta si Shqipëria, investimi me 1 dollar me shumë do të gjeneronte të ardhur prej me tepër se 5 dollarë në të ardhurat vjetore të një vendi për person. Nëse çdo fëmijë deri në 2030 do të përfundonte arsimin e mesëm të lartë, kontributi i tij/saj do të gjeneronte të ardhura për frymë me një rritje në masën 75%.

Shifrat shqetësuese

– 40% e popullsisë jeton në kushte varfërie.

– 28% e fëmijëve janë përfitues të ndihmë ekonomike.

– 50 mijë fëmijë të moshës së arsimit të detyrueshëm janë të detyruar të punojnë në punë familjare për të siguruar mbijetesën e tyre.

– 20.14% e fëmijëve në moshë shkollore jetojnë në varfëri duke u përballur me vështirësi në sigurimin e nevojave bazë të jetesës.

– 44% e fëmijëve arrijnë të konsumojnë vaktin ushqimor të mëngjesit në 5 ditë të javës.

– 64% e fëmijëve me aftësi të kufizuara të grup moshës 7-18 vjeç nuk shkojnë në shkollë.

Çfarë do të sillte një buxhet me vlerë 6% të PBB?

– Arsim publik cilësor, gjithëpërfshirës dhe pa pagesë për çdo fëmijë kudo në Shqipëri.

– Çdo fëmije të varfër i garantohet e drejta për t’u arsimuar njësoj si bashkëmoshatarët, duke ulur nivelin e analfabetizmit dhe braktisjes së shkollës.

– Rrit investimet në infrastrukturën shkollore, duke mos patur më klasa të mbipopulluara, zhvillim mësimi me turne, si dhe rrit investimin në laboratorë, klasa, palestra dhe biblioteka cilësore.

– Rritjen e cilësisë në mësimdhënie, këshillim efektiv të karrierës për adoleshentët si dhe mbështetje psiko-sociale për fëmijët anë e mbanë vendit.